نقش و جایگاه یگانه و بی مانند امام خمینی(س) در رهبری انقلاب اسلامی و رابطه معنوی ایشان با مردم بارزترین و نمایان ترین ویژگی دهه فجر انقلاب اسلامی ایران است. رابطه دوسویه امام و امت به طرز بارزی در پیروزی انقلاب اسلامی نقش ایفا کرد و توانست مردمی ترین انقلاب تاریخ معاصر جهان را رقم بزند.
پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به مناسبت ایام الله دهه مبارک فجر در مجموعه مقالاتی با عنوان "امام امت، امت امام" به واکاوی و بررسی وجوه مختلف این رابطه بپردازد. سومین مقاله از این مجموعه را در ادامه می خوانید:
خونهاى جوانهاى ما براى این جهات ریخته شده؛ براى اینکه آزادى مىخواهیم ما. ما پنجاه سال است که در اختناق به سر بردیم. نه مطبوعات داشتیم، نه رادیو صحیح داشتیم، نه تلویزیون صحیح داشتیم؛ نه خطیب مىتوانست حرف بزند، نه اهل منبر مىتوانستند حرف بزنند، نه امام جماعت مىتوانست آزاد کار خودش را ادامه بدهد؛ نه هیچ یک از اقشار ملت کارشان را مىتوانستند ادامه بدهند. (صحیفه امام، ج6، ص16؛ سخنرانی 12 بهمن 57 در بهشت زهرا)
1. آزادی؛ گسترهٴ مفهومی این واژگان، شرق و غرب عالم را در مینوردد؛ لیکن نیک که بنگری معنایی کلی و گسترده برای آن متصور است که همانا «رهایی از هر بند» است.
آزادی با این معنای گسترده، نه مقدور است؛ نه مطلوب، زیرا انسان محدود هرگز نمیتواند رهای مطلق باشد.
2. آزادی، تفاسیر رنگرنگی میپذیرد؛ در فلسفه با معیار عقل غبار از چهره آن بر میگیرند و در اخلاق با مقیاس و سنجهٴ فضیلت و رذیلت به تعریف آن مینشینند؛ اهل عرفان، رهایی از بند تعین و تعلق را ملاک آزادی انسان برمیشمارند و در علم حقوق بیان، عقیده، انتخاب و... را شاخص آزادی انسان میدانند. اسلام نیز بر اساس آموزه های توحیدی، انسان را از بردگی قیود رها ساخته، به بندگی خالق فرا میخواند و بندگی خدا را کلید رهایی انسان از زنجیر بردگی غیر خدا معرفی میکند.
3.در اسلام آزادی در مقابل بردگی است و آزاد کسی است که از حکم عقل و فطرت پیروی میکند؛ نه آنکه در بند نفس و شهوت گرفتار آید. با این نگاه، دین در حقیقت انسان را از دو نوع بردگی و اسارت میرهاند؛ نخست بندگی نفس که عقل و فطرت انسان را به اسارت میگیرد (عامل درونی) و دیگر بردگی حاکمان استثمار گرِ ستمپیشه، که جسم او را اسیر خود میسازد(عامل بیرونی).
بر همین اساس پیشوای حکیم ما امام خمینی، اسلام را دین آزادی میخواند و سعادت بشر را مرهون اجرای درست احکام اسلام معرفی میکند: «اسلام اگر آن طور که هست، موفق بشویم که احکام آن را اجرا بکنیم، براى همه شما سعادت ایجاد مىشود، براى همه ملت سعادت ایجاد مىشود. اسلام دین آزادى و استقلال است، اسلام دینى است که همه کس به حقوق خودش مىرسد و مراعات همه حقوق را مىکند». (صحیفه امام، ج6، ص526)
4. با توجه به آنچه گذشت، روشن شد که آزادی در مکتب اسلام، راهی برای پرورش و تربیت نسل انسانی است. پس انسان آزاد با این تعریف، جامعه آزاد را میسازد و جامعهٴ آزاد زمینهٴ شکل گیری تمدن و پیشرفت را فراهم میآورد: « اول مرتبه تمدن، آزادى ملت است. مملکتى که آزادى ندارد تمدن ندارد. یک مملکتى که استقلال ندارد و وابسته به غیر است و همهاش هم با عمل ایشان وابسته به غیر شده، این [مملکت را] نمىشود گفت یک مملکت متمدن؛ مملکت متمدن آن است که آزاد باشد». (صحیفه امام، ج5، ص: 33)
5. از نگاه امام خمینی، حیات و زندگی تنها زمانی وصف «ارزش» میپذیرد که به آزاری و استقلال متصف شود: « ما براى حیات زیر سلطه غیر، ارزش قائل نیستیم. ما ارزش حیات را به آزادى و استقلال مىدانیم. دستورات مذهبى ما، که مترقى ترین دستورات است، راه ما را معین فرموده است». (صحیفه امام، ج6، ص220)
شاید بتوان این فراز را پلی برای رسیدن به این مفهوم ساخت که اساساً انسان زمانی که یوغ بندگی غیر خدا را بر گردن دارد، از «زنده بودن» بهرهای نبرده و «مرده» است. انسان آزاد زنده است و اگر آزادی نباشد، مردگی است و شاید این سخن امام تعبیر دیگری از فرمایش مولای مظلوممان امام حسین (علیه السلام) است که مرگ با عزت و در آزادی را بر زندگی در ذلت و بندگی فضیلت و برتری میدهد.
6. جمهوری اسلامی که بزرگترین دستاورد همدلی و همراهی امام و امت است، وظیفه دارد که نعمت آزادی را در دو شأن درونی و بیرونی برای انسان مسلمان ایرانی به ارمغان آورد و این هدیه و ارمغان (که حیات و زندگی و پویایی به بار میآورد) چنانکه امام در نخستین حضور خود در میان امت فرمودند پاداش خونهایی است، که درخت انقلاب را رشد داده و در 22 بهمن 57 به ثمر نشانده است: « جمهورى اسلامى براى ما سرنوشت آزاد، و خوشبختى و استقلال هدیه مىآورد». (صحیفه امام، ج6، ص451)