همایش فقه سیاسی، ظرفیتها و چالشها با تاکید بر دیدگاههای آیتالله عمید زنجانی و تجلیل از مقام علمی این شخصیت حوزوی و دانشگاهی، در تالار امام خمینی (ره) پردیس قم دانشگاه تهران برگزار شد. در این همایش که با همکاری حوزه علمیه قم، دانشکده حقوق دانشگاه تهران، مرکز تحقیقات شورای نگهبان، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، پژوهشگاه علوم و اندیشه سیاسی و انجمن مطالعات سیاسی حوزه علمیه قم برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد شهید مفتح و سالروز وحدت حوزه و دانشگاه، از خدمات علمی آیتالله عمید زنجانی و تلاشهای این استاد حوزه و دانشگاه در بنیانگذاری فقیه سیاسی تجلیل به عمل آمد.
حجتالاسلام رضا برنجکار رئیس پردیس قم دانشگاه تهران در این همایش طی سخنانی با اشاره به تالیفات فراوان آیتالله عمید زنجانی در عرصههای مختلف علوم اسلامی، فقه سیاسی را دارای معانی متفاوتی در طول تاریخ دانست و خواستار برگزاری همایشهای به صورت سالانه برای تعمیق این تفکر اساسی در جامعه شد.
وی اظهار کرد: ایشان دارای 40 اثر تألیفی بود که از میان آنها 17 جلد به فقه سیاسی اختصاص دارد و به حق میتوان وی را «پدر فقه سیاسی» نامید.
برنجکار با اشاره به تعریف فقه در فرهنگ اسلامی تصریح کرد: یکی از این معانی معنای لغوی آن است که فقه در این معنا به فهم دقیق، عمیق و با تامل و تفکر گفته میشود.
تعاریف مختلف از فقه برنجکار ادامه داد: در تعریف دیگر فقه دانشی است که آموزههای دینی را از منابع استنباط مانند آیه «نفر» استخراج میکند.
وی با اشاره به وجود فقه اکبر و فقه اصغر در لسان علما ادامه داد: اگر فقیه به مباحث اعتقادی بپردازد به آن فقه اکبر و اگر مسایل فرعی را مورد توجه قرار دهد فقه اصغر میشود.
برنجکار تصریح کرد: در تعریف دیگر فقه دانشی است که متکفل استنباط معارف و احکام عملی از منابع میشود و بر این اساس معنای کلام هم عوض میشود.
وی با اشاره به این معنا تأکید کرد: این معنا امروز رایج است و براین اساس تدوین فقه برای علوم انسانی اعم از سیاسی و غیر آن ضروری است.
وی اظهار کرد: باید فقه و کلام در همه رشتههای علوم انسانی مانند روان شناسی، جامعهشناسی، حقوق و ... با تعابیر فقه و کلام سیاسی، فقه و کلام اقتصادی و ... ایجاد شود.
رئیس دانشگاه پردیس قم خواستار برگزاری همایش فقه سیاسی به صورت سالانه با تاکید بر آراء آیت الله عمید زنجانی شد و گفت: خوب است دبیرخانه دائمی برای این همایش راهاندازی شود.
لازم به ذکر است که وی از اعطای جایزه فقه سیاسیه به محققان برتر وی از ایجاد رشته فقه سیاسی در مقطع ارشد و دکتری در این دانشگاه خبرداد همچنین از بررسی طرحی به عنوان اهدای جایزه« فقه سیاسی آیتالله عمید زنجانی» به محققان برتر در این عرصه به صورت سالانه خبرداد.
سخنران بعدی این همایش آیتالله مرتضی مقتدایی، رئیس حوزههای علمیه سراسر کشور بود که ضمن اشاره به مقام علم و عالم در آیات قرآن و روایات اسلامی، تکریم از یک عالم دینی در محیط دانشگاه را حرکتی مبارک برای بزرگداشت تمام علمای اسلام و دانشپژوهان علم الهی همزمان با سالروز وحدت حوزه و دانشگاه دانست.
میزگرد علمی با حضور حجتالاسلام ابوالقاسم علیدوست رئیس کرسی نظریهپردازی فقه و اصول حوزه علمیه، فیروز اصلانی، مدیر گروه حقوق عمومی دانشگاه تهران و محمدجواد ارسطا، عضو هئیت علمی پردیس قم دانشگاه تهران از دیگر برنامههای این همایش بود که مسائل مربوط به ظرفیت فقه سیاسی و جایگاه آن را مورد بحث و بررسی قرار دادند.