کنگره بینالمللی بزرگداشت یکصدمین سال ارتحال آخوند خراسانی، با حضور اندیشمندان مذهبی از کشورهای اسلامی طی دو روز در قم برگزار شد.
کنگره نکوداشت یکصدمین سال ارتحال آخوند خراسانی که چهارشنبه 23 آذرماه با سخنرانی حضرت آیتالله صافی گلپایگانی و آیتالله صادق آملی لاریجانی کار خود را آغاز کرده بود،با سخنرانی حضرت آیتالله جوادی آملی در مرکز همایشهای بینالمللی دفتر تبلیغات اسلامی به کار خود پایان داد.
آیتالله جوادی آملی نیز ، در مراسم اختتامیه این کنگره با بیان اینکه ما در یک نظام پربرکت هستیم که تاکنون چنین نظامی نبود، تصریح کرد: این نظام یک فقه حکومتی هم میخواهد که فقه حکومتی مسبوق به قواعد فقهی حکومتی و اصول حکومتی است و ما تا اصول حکومتی و قواعد حکومتی مدون نداشته باشیم فقه حکومتی هم نخواهیم داشت.
ایشان با طرح سئوالاتی همچون رای مردم چقدر حجت است، اکثریت و شورای عمومی یعنی چه، منطقه فراز و ممنوعه شورا تا کجاست، گفت: در سوره شوری فرمود "امرهم" نه "امرالله"، یعنی امری که به دست مردم است مشورتی است.
آیتالله جوادی آملی تصریح کرد: اینکه رای مردم تا چه اندازه حجت است، چه جوری رای گرفتن و رای خواندن حجت است، آیا رای را به هر وسیله تهدید و تطمیع هم میشود گرفت یا نمیشود، این موارد را حوزههای علمیه باید از روی اصول و قواعد فقهی و فقه حکومتی عرضه کند تا نظام بتواند استفاده کند تا زمان ظهور امام زمان(عج) پایدار بماند.
این مرجع تقلید با بیان این که عظمت و جلال علمی آخوند خراسانی ایجاب میکرد که حوزه پر برکت قم و نظام مقدس اسلامی ایران از وی حق شناسی و حقگذاری کند، گفت: مرحوم آخوند خراسانی حق عظیمی بر حوزههای علمی دارد.
ایشان در ادامه به بررسی اصول موجود و اصول مطلوب در حوزههای علمیه پرداخت و با بینظیر خواندن خدمات علمی مرحوم آخوند خراسانی ابراز داشت: آخوند خراسانی مطالب اصول را از حاشیه به متن و از تقریر به تدریس آورد و یک دوره اصول جامع و قابل عرضه مطرح و متن درسی را که بین رسائل و خارج مفقود بود عرضه کرد.
ایشان گفت: ما دینی به مرحوم آخوند خراسانی داریم، برای اینکه این بزرگوار بسیاری از اساتید و مراجع ما را تربیت کردند اما این مسئله را باید با اشک بگوئیم که حیف افغان که به این صورت درآمد.
این مرجع تقلید با بیان اینکه افغانستان مهد پرورش بزرگان بود، اظهار داشت: اگر بوعلی است از بلخ بود، اگر مولوی است از بلخ بود و این چنین نیست که فقط لعل بدخشان از بدخشان باشد.
آیتالله جوادی آملی تاکید کرد: اگر سید جمال است از بلخ بود، اگر آخوند خراسانی است از هرات بود و همه اینها افغانی بودند.
ایشان با بیان اینکه بیشتر شاگردان بنام آخوند خراسانی مرجع فقهی ما شیعیان شدند، به برخی از این بزرگان همچون آیتالله برودجردی، مرحوم شیخ حسین قمی، سید ابوالحسن اصفهانی و... اشاره کرد و گفت: این بزرگواران از دستپروردههای مرحوم آخوند خراسانی بودند که هر کدام از آنها خدمات درخشانی ارائه کردند.
استاد برجسته حوزه علمیه با اشاره به خدمات ارزندهای که مرحوم اصفهانی به مردم آذربایجان ارائه کرده، گفت: اگر میبینیم آذربایجان را شاگردی از شاگردان آخوند خراسانی (سید ابوالحسن اصفهانی) آزاد میکند به برکت قیام دلیرانه مرحوم آخوند خراسانی است.
ایشان ادامه داد: امروز هم همینطور است؛ هر وقت خدای ناکرده بیگانه بخواهد طمع کند دست و پایش را همین مردم میشکنند. این یقینی است چراکه از خارجی هزار به یک جو نمیخرند.
آیتالله جوادی آملی با تاکید بر لزوم تلاش کشورهای اسلامی برای استقلال افغانستان گفت: بر ما لازم است که فضلا و اندیشمندان افغانی را ارج بدانیم و هم بر مسئولان کشورهای اسلامی لازم است که در استقلال و عظمت افغانستان بکوشند.
این مرجع تقلید ادامه داد: تنها سوریه و لبنان و حزبالله نیست، افغانستان را هم باید کاملا حمایت کرد زیرا این سرزمین مهد پرورش حکمت و علم و درایت و صلابت و شهادت و شهامت است.
آن عالم جلیل القدر ،تالیفات بسیاری از جمله حاشیهای بر مکاسب شیخ انصاری، شرح و تعلیقهای بر منظومه ملاهادی سبزواری، حاشیه بر اسفار صدرالمتالهین شیرازی، رساله دماء ثلاثه، چندین رساله فقهی و اخلاقی و عقیدتی و کفایة الاصول از خود به یادگار گذشته است.
آخوند خراسانی در جریان مشروطیت تلگرافها و پیامهایی از نجف به ایران می فرستاد و در آنها مردم را به مبارزه ترغیب میکرد،سرانجام در حالی که برای جهاد بر ضد روسها قصد هجرت به ایران را داشت در 20 ذیحجه 1329 قمری چشم از جهان فرو بست و به سوی معبود شتافت .