امامهادی(ع) به لقبهای دیگری مانند: نقی، عالم، فقیه، امین و طیب شهرت داشت و کنیه مبارک ایشان ابوالحسن است. پدر آن گرامی، پیشوای نهم، حضرت امام جواد(ع) و مادرش، بانوی گرانقدر و بافضیلتی به نام سمانه است. قدر و منزلت این بانوی گرامی به اندازهای بود که امامهادی(ع) دربارهاش فرمود: «مادرم، عارف بحق و اهل بهشت است. شیطان سرکش به او نزدیک نمیشود و خداوند نگهبان اوست.»
ویژگیهای اخلاقی
امام هادی(ع) نمونه انسان کامل و مجموعه سترگی از اخلاق اسلامی بود. ابن شهرآشوب درباره حضرت مینویسد: «امام هادی(ع)، خوشخوترین و راستگوترین مردم بود. کسی که او را از نزدیک میدید، خوشبرخوردترین انسانها را دیده و اگر آوازهاش را از دور میشنید، وصف کاملترین فرد را شنیده بود. هرگاه در حضور او خاموش بودی، هیبت و شکوهش تو را فرا میگرفت و هرگاه اراده گفتار میکردی، بزرگی و بزرگواریاش بر تو پرده درمیانداخت. او از دودمان رسالت و امامت، میراثدار جانشینی و خلافت، شاخساری از درخت پربرگ و بار نبوت و میوه سرسبد درخت رسالت بود.»
بخشش امام
انفاق آن حضرت به قدری بود که جز پادشاهان، کسی توانایی انجام آن را نداشت و مقدار بخششهای ایشان تا آن زمان از کسی دیده نشده بود و در اندیشهها جای نمیگرفت.
امام خردسال
امام هادی(ع) دومین امامی بود که در خردسالی به امامت رسید. ایشان در هنگام شهادت پدر ارجمندشان حضرت جواد(ع)، هشت سال بیشتر نداشت و همانند پدر گرامیشان، از همان اوان کودکی وارث امامت گردید. آن حضرت(ع) به حقیقت شایسته کلام جد بزرگوارش، حضرت رضا(ع) بود که: «ما اهل بیت پیامبر، از یکدیگر ارث میبریم و کودکانمان بدون هیچ تفاوتی مانند بزرگانمان هستند.» شایستگی حضرت هادی(ع) در امامت به نحوی بود که همگان را در برابر وقار و هیبت چشمگیر ایشان به کرنش و فروتنی وا میداشت.
غروب خورشید دهم
امام هادی(ع) در محیطی بسیار سخت و در وضع بسیار دشوار میزیست و هم عصر حکومت «متوکل» بود که به دشمنی با امام و تعقیب یاران وی و درهم شکستن پایگاههای او زبانزد بود و هر روز در این گونه اعمال پیشتر میرفت و در دستگاه حاکم نیز این بد رفتاریها گسترش مییافت تا آنجا که متوکل خطر بحران حکومت خویش را احساس کرد.
متوکل به امام(ع) نامهای نوشت و او را دعوت کرد که با هر کس از خانواده و دوستان خود که بخواهد به سامره آید. متوکل به نحوی به این اقدام دست زد که امت علیه او شورش نکند. این روش همان بود که خلیفههای پیش از او نیز عمل کردند. مأمون با حضرت رضا(ع) هم چنین کرد و با حضرت جواد(ع) نیز به این روش اقدام نمود و کوشیده بود که آنان در محیط دستگاه دولت به سر برند تا زیر نظر نگاهبانان قصر باشند. اما با وجود چنین شرایطی امام اقدام به نشر دین اسلام در بین مردم کرد.
مدت امامت ایشان 33 سال یعنی از ذیقعده سال 220 هجری تا رجب 254 هجری بود.
سرانجام امام در سوم ماه رجب (و به قولی 25 جمادیالاخر) سال 254 هجری به وسیله زهری که معتمد عباسی، برادر معتز (خلیفه وقت) به آن حضرت خورانید، به درجه رفیع شهادت نائل آمدند. سن آن حضرت در هنگام شهادت، 40 یا 42 سال بود. محل دفن ایشان در سامرا که در سابق به آن «سرّ مَن رَأی» گفته میشد، است