جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سیمای امیرالمومنین(ع) در نگاه حضرت امام(س)

کد خبر: ۱۸۵۱۱
سیمای امیرالمومنین(ع) در نگاه حضرت امام(س)
منزلت
ملائکه بالشان را زیر پاى امیرالمؤمنین(ع) پهن مى‏کنند؛ چون مردى است که به درد اسلام مى‏خورد؛ اسلام را بزرگ مى‏کند؛ اسلام به واسطۀ او در دنیا منتشر مى‏شود و شهرت جهانى پیدا مى‏کند، با زمامدارى آن حضرت جامعه‏اى خوشنام و آزاد و پرحرکت و پرفضیلت به وجود مى‏آید. البته ملائکه براى حضرتش خضوع مى‏کنند. و همه براى او خضوع و خشوع مى‏کنند. حتى دشمن در برابر عظمتش تعظیم مى‏کند.
ولایت فقیه؛ ص 145
امیرالمؤمنین ـ سلام‏اللّه‏ علیه ـ چون تمام وجودش فانى در وجود رسول‏اللّه‏ است، ظل‏اللّه‏ است.
صحیفه امام؛ ج 6، ص 338
پیغمبر مى‏خواست همۀ مردم را على بن ابیطالب کند ولى نمى‏شد. و اگر بعثت پیغمبر هیچ ثمره‏اى نداشت الاّ وجود على بن ابیطالب و وجود امام زمان ـ سلام‏اللّه‏ علیه ـ این هم توفیق بسیار بزرگى بود.
صحیفه امام؛ ج 12، ص 424و425
درباره شخصیت على بن ابیطالب، از حقیقت ناشناخته او صحبت کنیم، یا با شناخت محجوب و مهجور خود؟ اصلًا على- علیه السلام- یک بشر ملکى و دنیایى است که ملکیان از او سخن گویند یا یک موجود ملکوتى است که ملکوتیان او را اندازه گیرى کنند؟ اهل عرفان درباره او جز با سطح عرفانى خود و فلاسفه و الهیون جز با علوم محدوده خود با چه ابزارى مى‏خواهند به معرفى او بنشینند؟ تا چه حد او را شناخته‏اند تا ما مهجوران را آگاه کنند؟ دانشمندان و اهل فضیلت و عارفان و اهل فلسفه با همه فضایل و با همه دانش ارجمندشان آنچه از آن جلوه تام حق دریافت کرده‏اند، در حجاب وجود خود و در آینه محدود نفسانیت خویش است و مولا غیر از آن است. پس اولى‏ آن است که از این وادى بگذریم و بگوییم على بن ابیطالب فقط بنده خدا بود، و این بزرگترین شاخصه اوست که مى‏توان از آن یاد کرد، و پرورش یافته و تربیت شده پیامبر عظیم الشأن است، و این از بزرگترین افتخارات اوست، کدام شخصیت مى‏تواند ادعا کند که عبداللَّه‏است و از همه عبودیتها بریده است، جز انبیاى عظام و اولیاى معظم که على- علیه السلام- آن عبد وارسته از غیر و پیوسته به دوست که حجب نور و ظلمت را دریده و به معدن عظمت رسیده است، در صف مقدم است. و کدام شخصیت است که مى‏تواند ادعا کند از خردسالى تا آخر عمر رسول اکرم در دامن و پناه و تحت تربیت وحى و حامل آن بوده است جز على بن ابیطالب که وحى و تربیت صاحب وحى در اعماق روح و جان او ریشه دوانده. پس او بحق عبداللَّه است و پرورش یافته عبداللَّه اعظم است.
و اما کتاب نهج البلاغه که نازله روح اوست براى تعلیم و تربیت ما خفتگان در بستر منیّت و در حجاب خود و خودخواهى خود، معجونى است براى شفا و مرهمى است براى دردهاى فردى و اجتماعى و مجموعه‏اى است داراى ابعادى به اندازه یک انسان و یک جامعه بزرگ انسانى از زمان صدور آن تا هرچه تاریخ به پیش رود و هرچه جامعه‏ها به وجود آید و دولتها و ملتها متحقق شوند و هرقدر متفکران و فیلسوفان و محققان بیایند و در آن غور کنند و غرق شوند. هان، فیلسوفان و حکمت اندوزان، بیایند و در جملات خطبه اول این کتاب الهى به تحقیق بنشینند و افکار بلند پایه خود را به کار گیرند و با کمک اصحاب معرفت و ارباب عرفان این یک جمله کوتاه را به تفسیر بپردازند و بخواهند بحق وجدان خود را براى درک واقعى آن ارضا کنند؛ به شرط آنکه بیاناتى که در این میدان تاخت و تاز شده است آنان را فریب ندهد و وجدان خود را بدون فهم درست بازى ندهند و نگویند و بگذرند، تا میدان دید فرزند وحى را دریافته و به قصور خود و دیگران اعتراف کنند و این است آن جمله:
مع کل شى لا بمقارنة و غیر کل شى لا بمزایلة. (1)
و این جمله و نظیر آن که در کلمات اهل بیت وحى آمده است، بیان و تفسیر کلام اللَّه است که در سوره «حدید» است و براى متفکران آخر زمان آمده است: وَهُوَ مَعَکُمْ ایْنَماکُنْتُمْ. (2)
__________________________________________________
(1)- فرازى از خطبه اول نهج البلاغه و در بیان اوصاف ذات بارى تعالى: «... خداوند باهر چیزى هست اما نه به مقارنت (ویکسانى) و غیر هر چیز است نه به کناره گیرى (وانفکاک)».
(2)- بخشى از آیه 4 سوره حدید: «و او (خداوند) با شماست، هر کجا که باشید».
صحیفه امام؛ ج 14، ص 349-347
اساساً سربازان اسلام، اگرچه نامدار باشند، در این جهان گمنامند. نامدارترین سرباز فداکار در اسلام، امیرالمؤمنین است و او گمنامترین سرباز است. با کدام تفکر عرفانى، فلسفى، سیاسى و کدام قلم و زبان و بیان، بشر این سرباز گمنام را معرفى کند و بشناسد و بشناساند؟
صحیفه امام؛ ج 17، ص 421
ما مفتخریم که پیرو مذهبى هستیم که رسول خدا مؤسس آن به امر خداوند تعالى بوده، و امیرالمؤمنین على بن ابیطالب، این بندۀ رهاشده از تمام قیود، مأمور رها کردن بشر از تمام اغلال و بردگیها است.
صحیفه امام؛ ج 21، ص 396
معرفت
به خودشان قسم است «و إنَّهُ لَقَسَمٌ عَظیمٌ» که اگر بشر پشت به پشت یکدیگر دهند و بخواهند یک لا إله إلا اللّه‏ امیرالمؤمنین را بگویند نمى‏توانند! خاک بر فرق من با این معرفت به مقام ولایت على، علیه‏السلام! به مقام على‏بن ابى‏طالب قسم که اگر ملائکه مقرّبین و انبیاى مرسلین ـ غیر از رسول خاتم که مولاى على و غیر اوست ـ بخواهند یک تکبیر او را بگویند نتوانند. حالِ قلب آنها را جز خود آنها نمى‏داند کسى.
چهل حدیث؛ ص 76
شما شیعۀ همان هستید که مى‏فرمود: اگر همۀ عالم در مقابل من بایستند، تنها در مقابل همه مى‏ایستم. آن ایمان است که او را آنطور در مقابل همه چیز مى‏ایستاند. آن اخلاص اوست. آن روحانیت و معنویت اوست. و شما هم شیعۀ او هستید.
صحیفه امام؛ ج 16، ص 198-خطاب به رزمندگان
جامعیت
حضرت امیر نمازش را مى‏خواند، شمشیرش را هم مى‏کشید. شمشیرش دستش بود، نماز هم مى‏خواند؛ هر دو بود. قضاوت هم مى‏کرد. همۀ کارها را مى‏کرد.
صحیفه امام؛ ج 6، ص 242
این على همه چیز است. یعنى در همۀ ابعاد انسانیت درجۀ یک است. و لهذا هر طایفه‏اى خودشان را به او نزدیک مى‏کنند. و خاصیت هر طبقه را هم دارد. خاصیت قدرت ورزشکارها را به طور وافى دارد. ... در عبادت، فوق همۀ عبادت‏کنندگان هست؛ در زهد، فوق همۀ زاهدها هست، در جنگ، فوق همۀ جنگجویان هست؛ در قدرت، فوق همۀ قدرتمندان هست. و این یک اعجوبه‏اى است که جمع، مابین متضاد با هم کرده است.
صحیفه امام؛ ج 7، ص 261
[در]«سیرالى اللّه‏» لازم نیست که انسان گوشه‏اى بنشیند و بگوید من «سیرالى اللّه‏» مى‏خواهم بکنم. خیر، «سیرالى اللّه‏» همان طورى [است]که سیرۀ انبیا و خصوصاً پیامبر اسلام [بود]و کسانى که مربوط به او بودند؛ در عین حالى که در جنگ وارد مى‏شدند، آدم مى‏کشتند، کشته مى‏دادند، حکومت داشتند، همه چیز داشتند، همه‏اش «سیرالى اللّه‏» بود. اینطور نبود که آن روزى که حضرت امیر مشغول به قتال است «سیرالى اللّه‏» نباشد، آن روزى که مشغول نماز است، باشد. خیر، هر دویش «سیرالى اللّه‏» است و لهذا، پیامبر مى‏فرماید که ضَرْبَةُ علىّ یَوْمَ اْلخَنْدَق اَفْضَلُ مِنْ عِبٰادَةِ الثَقَلَیْن این براى این است که «سیرالى اللّه‏» است.
صحیفه امام؛ ج 17، ص 174و175
عدالت
حضرت امیرالمؤمنین(ع) بعد از اینکه دست دو نفر دزد را قطع مى‏کند، چنان نسبت به آنان عاطفه و محبت نشان مى‏دهد و معالجه و پذیرایى مى‏کند که از مداحان حضرت مى‏شوند. یا وقتى مى‏شنود ارتش غارتگر معاویه خلخال از پاى یک زن اهل ذمّه درآورده‏اند، به قدرى ناراحت مى‏شود و عواطفش چنان جریحه‏دار مى‏گردد که در نطقى مى‏فرماید اگر از تأثر این واقعه انسان بمیرد، قابل سرزنش نخواهد بود. با این همه عاطفه، روزى هم شمشیر مى‏کشد و افراد مفسد را با کمال قدرت از پا درمى‏آورد. معناى عدالت این است.
ولایت فقیه؛ ص 85
عبادت
فرمود حضرت صادق، علیه‏السلام: «به خدا قسم نخورد على‏بن ابیطالب ـ‏علیه السلام ـ هرگز از دنیا حرامى تا از دنیا رفت، و عرضه نشد بر او دو امرى که رضاى خداوند در آنها بود، مگر آنکه آنچه شدیدتر بود بر بدنش اختیار فرمود، و نازل نشد بر رسول خدا ـ صلّى‏اللّه‏ علیه و آله ـ شدتى هرگز مگر آنکه آن بزرگوار [او] را خواند براى اطمینانى که به او داشت، و هیچ‏کس در این امت عملِ رسول خدا ـ صلّى‏اللّه‏ علیه و آله ـ را طاقت نداشت غیر از او، همانا عمل مى‏کرد عملِ شخصِ ترسناک؛ گویى بین بهشت و دوزخ بود، امید ثواب این را و ترس عِقاب آن را داشت. و هر آینه آزاد فرمود از مال [خود] هزار بنده در راه خدا و نجات از آتش، بندگانى که با زحمت دست و عرق پیشانى تحصیل فرموده بود. و همانا قوت اهل بیتش را زَیت و سرکه و خرما قرار داده بود؛ و نبود لباسش مگر کرباس؛ و اگر آستین مبارکش بلند مى‏آمد قیچى مى‏طلبید و آن را قطع مى‏فرمود. و هیچ‏کس شبیه‏تر نبود به او در اولاد گرامش از على بن الحسین(ع) در فقه و لباس. هر آینه وارد شد بر او حضرت باقر ـ علیه‏السلام ـ پسرش. پس دید او را که رسیده است از عبادت به حدى که نرسیده است احدى دیگر، رنگش از بیدارى شب زرد شده، و سوخته شده بود چشمانش از گریه، و مجروح شده بود جبهۀ مبارکش، و پاره شده بود بینى او از سجود، و ورم کرده بود ساقها و قدمهایش از ایستادن در نماز. و فرمود حضرت باقر ـ‏علیه‏السلام ـ نتوانستم خوددارى کنم از گریه وقتى که او را بدین حال دیدم؛ پس گریه کردم براى ترحم به او، و آن حضرت مشغول تفکر بود. پس توجه فرمود به من بعد از لحظه‏اى از داخل شدن من، و فرمود: «اى فرزند، به من بده بعضى از آن صحیفه‏هایى را که عبادت على‏بن ابیطالب ـ‏علیه‏السلام ـ در آن است». پس دادم به او. و قرائت فرمود در آن چیز کمى. پس از آن رها کرد آن را از دست مبارکش با حال انضجارو غصّه و فرمود: «کى قوّت عبادت على‏بن ابیطالب ـ علیه‏السلام ـ را دارد؟»
چهل حدیث؛ ص 442و443
حکومت
همین على بن ابیطالب که رسول خدا او را به جاى خودش نصب کرد، بیست و چند سال براى مصالح اسلامى موافقت کرد با اشخاصى که به عقیده او غاصب مقام بودند، براى اینکه مصالح اسلام اقتضا مى‏کرد. اگر حضرت آن وقت مى‏خواست معارضه بکند، اسلام در خطر بود.
صحیفه امام؛ ج 19، ص 66
حضرت امیر یک مملکت را اداره مى‏کرد، سیاستمدار یک مملکت بود.
صحیفه امام؛ ج 6، ص 287
حضرت امیرالمؤمنین(ع) دربارۀ نفس حکومت و فرماندهى به ابن‏عباس فرمود: این کفش چقدر مى‏ارزد؟ گفت: هیچ. فرمود: فرماندهى بر شما نزد من از این هم کم ارزشتر است؛ مگر اینکه به وسیلۀ فرماندهى و حکومت بر شما بتوانم حق (یعنى قانون و نظام اسلام) را برقرار سازم؛ و باطل (یعنى قانون و نظامات ناروا و ظالمانه) را از میان بردارم.
ولایت فقیه؛ ص 54
براى یک همچو حکومتى که حکومت عقل است، حکومت عدل است، حکومت ایمان است، حکومت الهى است، در رفتنش عزا لازم است و در برقرارى‏اش ـ براى همان چند سال حکومت حضرت امیر ـ مسلمین باید جشن بگیرند.
صحیفه امام؛ ج 2، ص 360
مسألۀ غدیر، مسأله‏اى نیست که بنفسه براى حضرت امیر یک مسأله‏اى پیش بیاورد، حضرت امیر مسألۀ غدیر را ایجاد کرده است. آن وجود شریف که منبع همۀ جهات بوده است، موجب این شده است که غدیر پیش بیاید. غدیر براى ایشان ارزش ندارد؛ آنکه ارزش دارد خود حضرت است که دنبال آن ارزش، غدیر آمده است. ... نصب حضرت امیر به خلافت اینطور نیست که از مقامات معنوى حضرت باشد؛ مقامات معنوى حضرت و مقامات جامع او این است که غدیر پیدا بشود. و اینکه در روایات ما و از آن زمان تا حالا این غدیر را آنقدر ازش تجلیل کرده‏اند، نه از باب اینکه حکومت یک مسأله‏اى است، حکومت آن است که حضرت امیر به ابن عباس مى‏گوید که «به قدر این کفش بى‏قیمت هم پیش من نیست» آنکه هست اقامۀ عدل است. آن چیزى که حضرت امیر ـ‏سلام‏اللّه‏ علیه ـ و اولاد او مى‏توانستند در صورتى که فرصت بهشان بدهند، اقامۀ عدل را به آن‏طورى که خداى تبارک و تعالى رضا دارد انجام بدهند، اینها هستند، لکن فرصت نیافتند.
صحیفه امام؛ ج 20، ص 112
آن چیزى که موجب تأسف است، این است که مجال پیدا نکرد حضرت امیر ـ سلام‏اللّه‏ علیه ـ نگذاشتند مجال پیدا بکند، که آن حکومتى که حکومت اللّه‏ است در دنیا به آن نحوى که مى‏خواست، خود حضرت امیر ـ سلام اللّه‏ علیه ـ مى‏خواست پیاده کند تا دنیا بفهمد که اسلام چى آورده است و چه شخصیتهایى دارد. در آن وقت که حکومت دست ایشان نبود، که مجال نبود، آن وقت هم که حکومت دست ایشان آمد، باز مجال ندادند؛ سه تا جنگ بزرگ در زمان ایشان افروختند و مجال اینکه یک حکومتى که دلخواه او هست برقرار کند نشد.
صحیفه امام؛ ج 18، ص 152
جنگها
حضرت امیر سه جنگى را که کرده است با اصحاب پیغمبر، با نزدیکان پیغمبر، با مقدسهاى حقه‏باز کرده است و این براى مصلحت اسلام بوده است.
صحیفه امام؛ ج 19، ص 214
[معاویه] .... کافر نبود و مسلمان هم بود و اظهار اسلام هم مى‏کرد ولکن بر‏خلاف موازین این مَسْنَد را گرفته بود؛ یک حکومت جائر بود که برخلاف موازین الهى مسندى را گرفته بود و در آن مسند هم به طور ظالمانه عمل مى‏کرد؛ از این جهت حضرت امیر قیام کرد، ولو نرسید به نتیجه لکن تکلیف را ادا کرد؛ تکلیف این بود که با یک همچو آدمى باید معارضه و مبارزه بکند.
صحیفه امام؛ ج 5، ص 19
امیرالمؤمنین مى‏دید که دین خدا در خطر است، معاویه دارد وارونه مى‏کند دین خدا را، براى خدا قیام کرد.
صحیفه امام؛ ج 8، ص 10
قرآن را سرنیزه کردند و امیرالمؤمنین را شکستند. هر چه حضرت فرمود که من قرآنم، من قرآن ناطقم، به من گوش کنید، این حیله است، آن احمقها شمشیرها را کشیدند، گفتند: اگر نگویى برگردد، مى‏کُشیمت. برگرداندند لشکر اسلام را و نگذاشتند که پیروز بشوند.
صحیفه امام؛ ج 12، ص 391
امیرالمؤمنین ـ سلام اللّه‏ علیه ـ با آنهمه عطوفت، با آنهمه رحمت، وقتى که ملاحظه فرمود خوارج مردمى هستند که فاسد و مُفْسِد هستند، شمشیر کشید و تمام آنها را، الاّ بعضى که فرار کردند، از دم شمشیر گذراند.
صحیفه امام؛ ج 9، ص 370
شهادت
این مقدسهایى که پینه‏بسته بود پیشانى‏شان، لکن خدا را نمى‏شناختند، همینها بودند که کشتند امیرالمؤمنین را!
صحیفه امام؛ ج 9، ص 466
[1] برگرفته‏شده از آیۀ «وَ إنَّهُ لَقَسمٌ لو تعْلَمُونَ عظیمٌ»؛ و اگر بدانید آن سوگندى بزرگ است (واقعه /76).
[2] «یک ضربۀ شمشیر على (ع) در جنگ خندق، برتر از عبادت جن و انس است.»
بحارالأنوار، ج 39، ص 1 ـ 2، ح‏1.
[3] بحارالانوار؛ ج 39، ص 1ـ2.
[4] فروع کافى؛ ج 7، ص 264.
[5] نهج‏البلاغه؛ خطبه 27.
انتهای پیام

دیدگاه شما