اشاره: تنها یک مرد می تواند رهبر انقلابی بزرگ فرمانده جنگی خانمان سوز باشد و فلسفهورزی کند، فقهاندیشی کند و شعر هم بگوید. دیوان شعر خمینی را شاعران بزرگی ستوده اند. امام در دیوان شعری خود رهبر انقلاب نیست شاعری تمام قد است که گویا تمام عمر برای شعر زیسته است. شعر خمینی دارای مضامین عمیق دینی و عرفانی است. او اندیشه را شعر کرده است. آنچه در ذیل می آید، سروده های مدام امام خمینی درباره امام زمان است او در این شعرها، مفهوم انتظار را آنچنان که خود می بیند، سروده است:
فرزانه من!
از دیده عاشقان نهان کی بودی؟ فرزانه من جدا ز جان کی بودی؟
طوفان غمت ریشه هستی برکند یارا تو بریده از روان کی بودی؟
منبع: دیوان امام، ص 271
****
بهاریه انتظار
آمد بهـــــار و بــــوستان شد رشک فردوس بـــرین گلهـــــا شکفتــــــه در چمن، چون روى یار نازنین
گسترده، بــــــاد جانفــــزا، فرش زمرّد بى شُمــر افشـــــــــانده، ابـــــر پرعطا بیرون ز حد، دُرِّ ثمین
از ارغـــــــــوان و یاسمن، طرف چمن شد پرنیــان وَز اُقحـــــــــوان و نسترن، سطح دَمَن دیباى چین
از لادن و میمـــــون رسد، هر لحظه بوى جانفـــزا وَز ســـــــورى و نعمان وزد، هر دم شمیم عنبرین
از سنبل و نرگس، جهــــان باشد به مانند جنــان وز ســـــوسن و نسرین، زمین چون روضه خُلدبرین
از فرط لاله، بـــــــــــوستان گشتـــه به از بـاغ اِرَم وز فیض ژالــــــــه، گلسِتان رشک نگارستان چین
از قمرى و کبک و هــــــزار، آیــــــد نواى ارغنـــون وز سیــــــره و کــــوکـــو و سار، آواز چنگ راستین
از شـــــارک و تــوکا رسد، هر لحظه صوتى دلـربا وز بـــــــــــوالملیح و فاخته، هر دم نوایى دلنشین
بر شاخ باشد زند خوان، هر شام چون رامشگران ورشـــــان به سان موبدان، هر صبح با صوت حزین
یک ســـو نــواى بلبلان، یک سو گل و ریحان و بان یک سو نسیم خوش وزان، یک سو روان ماء معین
شد مــــوسم عیش و طرب، بگذشت هنگام کرب جــــــــــــام مى گلگون طلب، از گلعذارى مه جبین
قدّش چـــو سرو بـــوستان، خدّش به رنگ ارغوان بویش چو بوى ضیمران، جسمش چو برگ یاسمین
چشمش چـــو چشم آهـــوان، ابروش مانند کمان آب بقــــــــایش در دهـــــــان، مهرش هویدا از جبین
رویش چـــو روز وصل او، گیتــــى فــــروز و دلگشا مویش چو شـــــــام هجر من، آشفته و پرتاب و چین
با اینچنین زیبـــــا صنم، باید به بستـــــــان زد قدم جان فارغ از هر رنج و غم، دل خالى از هر مهر و کین
خــــــاصه کنون کاندر جهان، گردیده مولودى عیان کـــــز بهــــــــر ذات پا ک آن، شد امتـــزاج ماء و طین
از بهـــــــر تکــــــــریمش میان، بربستـه خیل انبیا از بهــــــر تعظیمش کمــــــر، خم کرده چرخ هفتمین
مهدى امــــــام منتظـــــــر، نــــو بــــاوه خیرالبشر خلق دو عالـــــم سر به سر، بر خوان احسانش، نگین
مهــــــر از ضیائش ذرّه اى، بـدر از عطایش بدرهاى دریا ز جودش قطره اى، گردون زِ کشتش خوشه چین
مــــــرآت ذات کبـــــــریــــــــا، مشکــــــوة انوار هدا منظـــــــور بعث انبیــــــــا، مقصــــــــود خلـق عالمین
امرش قضا، حکمش قدر، حُبّش جنان، بغضش سقر خـــــــاک رهش، زیبــــــــــد اگر بر طُرّه ساید حورِعین
داننـــد قـــــــرآن سر به سر، بابى ز مدحش مختصر اصحــــــــاب علــــــــم و معرفت، ارباب ایمان و یقین
سلطان دین، شـــــــاه زَمَـــن، مالک رقاب مرد و زن دارد به امـــــــرِ ذوالمِنَن، روى زمیـــــن زیــــــــر نگین
ذاتش بـــــه امـــــــر دادگــــر، شد منبع فیض بشر خیــــــل ملایـــــک سر به سر، در بند الطافش رهین
حبّش، سفینــــه نـــــــوح آمد در مَثـــــَل، لیکن اگر مهـــــــرش نبــــــــودى نوح را، مى بود با طوفان قرین
گــــــر نــــه وجود اقدسش، ظاهر شدى اندر جهان کامــــــــل نگشتـــــى دین حق، ز امروز تا روز پسین
ایــــــزد به نــــــــامش زد رقم، منشور ختم الاوصیا چـــــــــونانکه جـــــدّ امجدش، گردید ختم المرسلین
نـــــــوح و خلیل و بــــوالبشر، ادریس و داوود و پسر از ابــــــر فیضش مُستمـــِد، از کان علمش مستعین
مــــــوسى به کف دارد عصـــا، دربانىاش را منتظر آمـــــــاده بهـــــــر اقتدا، عیســــى به چرخ چارمین
اى خســــرو گـــــــردون فَرَم، لختى نظر کن از کَرَم کفّــــــــار مستولـــــــى نگر، اسلام مستضعف ببین
نـــــامـــــــوس ایمــــان در خطر، از حیله لامذهبان خـــــــــون مسلمــــانان هدر، از حمله اعـــــداء دین
ظاهــــــر شــود آن شه اگر، شمشیر حیدر بر کمر دستـــــــار پیغمبر بـــــه سر، دست خـــدا در آستین
دیـــــــّارى از این ملحــــــدان، باقى نماند در جهان ایمـــــن شــــــــود روى زمین، از جور و ظلم ظالمین
من گـــر چـــــــه از فرط گنه شرمنده و زارم؛ ولى شــــــادم کــــه خاکم کرده حق، با آب مهر تو عجین
خــــاصه کنون کز فیض حق، مدحت سرودم آنچنان کــــــــز خامـــــــــه ریزد بر ورق، جاى مرکّب انگبین
تا چنگـــــل شـــــــــــاهین کند، صید کبوتر در هوا تا گـــــــرگ باشد در زمیـن، بر گوسفندانْ خشمگین
بـــــــــر روى احبابت شـــــــود، مفتـــوح ابواب ظفر بـــــر جــــــــان اعدایت رسد، هر دم بلاى سهمگین
تا بــــــــــــاد نــــوروزى وزد، هر ساله اندر بوستان تا ز ابــــــر آذارى دمــــــــد، ریحـــــان و گل اندر زمین
بــــــــر دشمنان دولتت، هر فصل باشد چون خزان بــــــــر دوستانت هـــــــر مهى، بادا چو ماه فرودین
عــــــالم شود از مقدمش، خالى ز جهل، از علم پر چـــــــون شهر قم، از مقــــدم شیخ اجل، میر مهین
ابـــــــــــر عطا، فیض عمیم، بحر سخى، کنز نعیم کـــــــــان کَرَم "عبدالکریم" پشت و پنـــــاه مسلمین
گنجینــــــه علم سَلَف، سرچشمــــــه فضل خلف دادش خداوند از شرف، بر کف زمـــــــــام شرع و دین
در ســـــــــایه اش گرد آمده، اعلام دین از هر بلد بـــــــــر ســــــاحتش آورده رو، طلّاب از هر سرزمین
یا رب به عمـــــر و عزتش، افزاى و جاه و حرمتش کـــــــاحیا کند از همــــــــــّتش، آیین خیرالمرسلین
اى حضرت صاحب زمان ، اى پادشاه انس و جان لطفـــــــــــــى نما بر شیعیان، تایید کن دین مبین!
تـــــــــــوفیق تحصیلم عطا فــــرما و زهد بى ریا تا گـــــــــــــــــردم از لطف خدا، از عالِمین عاملین
این شعر، در فاصلهی سالهای 1309 تا 1324 ش سروده شده است.
****
در توصیف بهاران و مدیح اباصالح امام زمان، و تخلّص به نام آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی
...مصدرِ هر هشت گردون، مبدأ هر هفت اختر خالق هر شش جهت، نور دل هر پنج مصدر
والی هر چار عنصر، حُکمران هر سه دختر پادشاه هر دو عالم، حُجّتِ یکتای اکبر
آنکه جودش شهرهی نُه آسمان، بل لامکان شد
مُصطفیسیرت، علیفر، فاطمه عصمت، حسنخو هم حُسین قدرت، علی زهد و مُحمّد عِلم مَهْرو
شاهِ جعفر فیضُ و کاظِم حلم و، هشتم قبلهگیسو هم تقی تقوا، نقی بخشایش و هم عسکری مو
مهدی قائم که در وی جمع، اوصاف شهان شد
پادشاه عسکری طلعت، نقی حشمت، تقیفر بوالحسن فرمان و موسی قُدرت و تقدیرْ جعفر
علم باقر، زهد سجّاد و حُسینی تاج وافسر مُجتبی حلم و رضیّه عفّت و صولت چو حیدر
مصطفیٰ اوصاف و مجلای خداوند جهان شد
جلوهی ذاتش به قدرتْ تالیِ فیض مُقدّس فیض بیحدّش به بخشش، ثانی مجلای اقدس
نورش از «کُنْ» کرد بر پا هشت گردون مقرنس نطق من، هر جا چو شمشیر است و در وصف شه اخرس
لیک پای عقل در وصف وی اندر گِل نهان شد
دست تقدیرش به نیرو، جلوهی عقل مُجرّد آینهی انوار داور، مظهر اوصافِ احمد
حکم و فرمانش محکَّم، امر و گفتارش مُسدّد در خصایلْ ثانی اِثْنیْنِ ابوالقاسمْ مُحمّد(ص)
آنکه از «یزدان خدا» بر جُمله پیدا و نهان شد
روزگارش گر چه از پیشینیان بودی مُؤخّر لیک از آدم بُدی فرمانشْ تا عیسی مقرّر
از فراز تودهی غبراءِ تا گردون اخضر وز طرازِ قبّهی ناسوت، تا لاهوت، یکسر
بندهی فرمانبرش گردید و عبدِ آستان شد
پادشاها! کار اسلام است و اسلامی پریشان در چنین عیدی که باید هر کسی باشد غزلخوان
بنگرم از هر طرف، هر بیدلی سر در گریبان خسروا! از جای برخیز و مدد کن اهل ایمان
تا ولایت بر ولیّ عصر(عج) میباشد مُقرّر تا نبوّت را مُحمّد(ص)، تا خلاقت راست حیدر
تا که شعر «هندی» است از شهید، چون قند مُکرّر پوستْ زندان، رگْ سنان و مُژّهْ پیکان، مویْ نشتر
باد، آن کس را که خصم جاهِ تو از انس و جان شد
این شعر، بین سالهای 1309 تا 1324 ش سروده شده است.
منبع: دیوان امام، ص 303
در مدح ولی عصر(عج)
دوستان آمد بهار عیش و فصل کامرانی مژده آورد گل و خواهد ز بلبل مژدگانی
باد در گلشن فزون از حد نمود مشک بیزی ابر در بُستان برون از حد نموده دُر فشانی
برق رخشان در فضا چون نیزۀ سالار توران رعد نالان چون شه ایران ، ز تیر سیستانی
از وصول قطرۀ باران نه روی آب صافی جلوه گر گشته طَبَق ها پر ز دُرهای یمانی
دشت و صحرا گشته یکسر فرش از دیبای اخضر مر درختان راست دربر جامه های پرنیانی
گوییا گیتی چراغان است از گلهای الوان سوسن و نسرین و یاس و یاسمین و استکانی
هم منزّه طَرف گلشن از شمیم اُقحوانی هم مُعطر ساحت بستان ز عطر ضیمرانی
ارغوان و رُزّوگل، صحن چمن را کرده قصری فرش او سبزوفضایش زردوسقفش ارغوانی
وآن شقایق عاشق است والتفات یار دیده روی از این رو ، نیم دارد سرخ ونیمی زعفرانی
لادن و میمون وشاه اِسپَرغم وخِیزی وشب بو بُرده اند ازطرزخوش ، گوی سبق از نقش مانی
ژاله بر لاله چو خال دلبران دردلرُبایی نرگس و سنبل چو چشم و زلفشان در دلستانی
وآن بنفشه بین پریشان کرده آن زلف مُعطّر کرده دلها را پریشان همچو زلفین فلانی
زین سبب بنگر سر خجلت به زیر افکنده گوید من کجا و طُرّۀ مشکین و پرچینِ فلانی
عشق بلبل کرده گل را در حریم باغ بی تاب آشکارا گوید از "شهناز" و" شورو مهربانی"
قمر یک "ماهور" خواند ، هدهد"آواز عراقی" کبک صوتِ "دشتی" و تیهو "بیات اصفهانی"
این جهان تازه را گر مُردگان بینند ، گویند ای خدای ......................................
کی چنین خُرّم بهاران دیده چشم اهل ایران کرده "نوروز کهن" از نو خیال نوجوانی
یا خداوند این بساط عیش را کرده فراهم تا به صد عزّت نماید از ولیّش میهمانی
حضرت صاحب زمان مشکوه انوار الهی مالک کون و مکان مرآتِ ذات لا مکانی
مظهر قدرت ، ولی عصر، سلطان دو عالم قائم آل محمد ، مهدی آخر زمانی
با بقاءِ ذات مسعودش همه موجود باقی بی لحاظ اقدسش یکدم همه مخلوق فانی
خوشه چین خرمن فیضش همه عرشیّ وفرشی ریزه خوارخوان احسانش همه انسیّ و جانی
از طفیل هستی اش هستیِّ موجودات عالم جوهریّ وعقلی و نامیّ وحیوانیّ وکانی
شاهدی کو از ازل از عاشقان بربست رُخ را برسر مهر آمد و گردیده مشهود و عیانی
از ضیائش ذرّه ای برخاست شد مهر سپهری از عطائش بدره ای گردید بدر آسمانی
بهر تقبیل قدومش انبیا گشتند حاضر بهر تعظیمش کمر خم کرد چرخ کهکشانی
گو بیا بشنو بگوشددل ندای "اُنظُرونی" ای که گشتی بی خود از خوفِ خطاب "لَن ترانی"
عید خُم با حشمت و فرّ سُلیمانی بیامد که نهادم بر سر از میلاد شه تاج کیانی
جمعه می گوید من آن یارم که دائم در کنارم نیمۀ شعبان مرا داد عزّت وجاهِ گرانی
قرنها باید که تا آید چنین عیدی به عالم عید امسال ار شرف زد سکۀ صاحبقرانی
عقل گوید باش خامُش چند گویی مدح شاهی که سُروده مدحتش حق ، با زبان بی زبانی
ای که بی نور جمالت نیست عالم را فروغی تا به کی در ظِلّ امر غیبت کُبری نهانی
پرده بردار از رُخ و ما مُردگان را جان ببخشا ای که قلب عالم امکانی و جانِ جهانی
تا به کی این کافران نوشند خون اهل ایمان چند این گُرگان کنند این گوسفندان راه شبانی
تا به کی این ناکسان باشند برما حکمرانی تا کی این دزدان کنند این بی کسان را پاسبانی
تا به کی بر ما روا باشد جفای انگلیسی آن که در ظلم و ستم فرداست واو را نیست ثانی
آنکه از حرصش نصیب عالمی شد تنگدستی آن که بر آیات حق رفت از جفایش آنچه دانی
خوار کُن شاها تو او را در جهان تا صبح محشر آنکه می زد در بسیط ارض ، کوس کامرانی
تا بدانند از خداوند جهان این داد خواهی تا ببینند از شه اسلامیان این حکمرانی
حوزۀ علمیۀ قم را عَلَم فرما به عالم تا کند فُلک نجات مسلمین را بادبانی
بس کرم کن عمر و عزّت "بر کریمی" کزکرامت کرده برایشان چو ابررحمت حق دُرفشانی
نیکخواهش را عطا فرما بقای جاودانی بهر بد خواهش رسان هر دم بلای آسمانی
تا ز فرط گل شود شاها زمین چون طرف گلشن تا زفیضِ فَروَدین گردد جهانی چون جنانی
بگذرد بر دوستانت هر خزانی چون بهاری رد کند بر دشمنانت هر بهاری چون خزانی
منبع :دیوان امام ،ص 295