جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

جهان درهفته ای که گذشت

کد خبر: ۱۶۴۱۵

درهفته گذشته واشنگتن درادامه اقدامات ضد ایرانی خود،وزیر امورخارجه اش را راهی خلیج فارس نمود.این درحالی بود که منابع روسی خبردادند که روسیه درشمال ایران ودردریای خزردرحال تدارک نظامی است.ازسوی دیگردرخبرها آمده بود هندوستان که به شدت پی گیرخط لوله وعده داده شده تاپی است وازافغانستان وطرف های این معاهده می خواهد که توافقات را پی گیری نمایند.همراه با این اخبار،وضعیت لبنان به گونه ای پیش رفت که مذاکرات سوریه وعربستان درنتیجه بیماری ملک عبدالله وبستری شدن وی درامریکا به نتیجه نرسید وفشارواشنگتن موجب شد تا سعد حریری نیزبه ظاهرتسلیم خواسته های امریکا ودرنهایت اسراییل شده وفشاربرحزب الله را افزایش دهند ودرنتیجه گروه 8 مارس پس ازتهدید،اقدام به خروج ازدولت بیروت کرد.درهمین حال نیزبن علی،رییس جمهورتونس پس از23 سال نتوانست دربرابرتظاهرات مردمی تاب آورده وشبانه به جده گریخت ودرعربستان پناه گرفت.
پروژه ایران هراسی وفروش اسلحه امریکا در خلیج فارس
"هیلاری کلینتون" وزیر خارجه آمریکا هفته گذشته سفر پنج روزه ای را به منطقه خلیج فارس جهت مذاکره با کشورهای عرب این حوزه برای افزایش فشارها بر ایران آغاز کرد.وی در این سفر از امارات متحده عربی، عمان ، قطر ویمن دیدن کرد.این دومین سفر هیلاری کلینتون به خلیج فارس ظرف یک ماه اخیر است.به گزارش خبرگزاری ها مهمترین هدف کلینتون از این سفر مذاکره با کشورهای حوزه خلیج فارس برای افزایش فشارها بر ایران بود.درهمین رابطه تحلیل گران منطقه اظهارکردند ،واشنگتن از این سفر به منطقه دو هدف مهم را دنبال می‌ کرد. اولین هدف مربوط به روند مذاکرات سازش میان تشکیلات خودگردان فلسطین و رژیم صهیونیستی بود که به بن‎بست رسیده ‌است و فلسطینیان می‌خواهند از مذاکرات سازش عقب‎نشینی کنند. دومین هدف سفر وزیر خارجه آمریکا به منطقه موضوع ایران بود. واشنگتن می خواهد سیاست تحریم علیه ایران را همچنان ادامه دهد و اجرای آن را پیگیری کند. آمریکا معتقد است که تهران از توقف مذاکرات سازش سود می‌برد.این درحالی است که سیاست همیشگی آمریکا این است که وانمود کند ایران تهدیدی علیه منطقه است و کاخ سفید توافق‎نامه‌ای با ایران امضا نخواهد کرد که به‏زیان کشورهای عربی باشد. در حقیقت واشنگتن می‌خواهد کشورهای عربی را تشویق به خرید سلاح و صلح با اسرائیل کند تا آنها در برابر آنچه خطر ایران گفته می‌شود، بایستند. این سیاست راهبردی آمریکا در تعامل با کشورهای عربی همپیمان خود در منطقه است.
تدارکات نظامی روسیه درخزر
منابع روسی درهفته گذشته خبردادند که روسیه همزمان با تقویت واحدهای نظامی خود در قفقاز شمالی بطور قابل ملاحظه‌یی در ساحل خزر در داغستان نیز یک واحد نیروی نظامی مستقر و اقدام به تقویت آن کرد. بنا به گزارش این منابع یک گردان موشک ساحلی به ناوگان نظامی خزر پیوست. مواضع استقرار این موشک‌ها در تپه نزدیک شهر «ایزبرباس» یعنی نزدیک به منابع نفتی دریایی و نزدیک به مرز مشترک با آذربایجان احداث شد.این در حالی است که تمام ناوچه‌های موشک‌انداز ناوگان دریای خزر برای ایجاد گروه واحد از آستاراخان به منطقه ماخاچ قلعه و کاسپیسک منتقل شدند. مجموعهیی که در داغستان مستقر شد، به جدید‌ترین موشک مجهز شد.تصمیم به استقرار موشک‌های ضدناو در داغستان مطابق با برنامه فرماندهی کل نیروی دریایی روسیه درباره نوسازی ناوگان خزر صورت می‌گیرد. گردان موشک ساحلی در شهر کاسپیسک با موشک ساحلی ضد ناو به نام « بال» مجهز شده که برد ثابت این موشک 130 کیلومتر است.به عبارت دیگر این موشک می‌تواند اهداف دریایی واقع در قسمت میانی خزر را نابود کند. ناوهای نظامی هم با این موشک یا موشک مشابه مجهز شده‌اند. ناو نگهبان به نام «تاتارستان» که ناو فرماندهی ناوگان خزر است با موشک «اوران» مجهز شده که مشخصات تاکتیکی و فنی این موشک مشابه موشک بال محسوب می‌شود.به گزارش رسانه های روسی این عمل نشانه آمادگی جهت دفع تجاوز از سوی دریا است.این درحالی است که این امر مخالف سخنان و اظهارات مسکو است. به نظر کارشناسان این اقدام در چارچوب تحریم‌ها علیه ایران صورت می‌گیرد.به گزارش منابع خبری روسی ،ژنرال بازنشسته لئونید ایواشوف، رییس آکادمی مسائل ژئوپلتیک به روزنامه نزاویسیما یا گازتا گفت: "مسکو همکاری نظامی و فنی با تهران را قطع کرده ، قراردادهای اقتصادی را نیزبه تعویق انداخته است."این روزنامه ادعا کرد که آنها (امریکایی‌ها) می‌توانند تلاش کنند انقلاب رنگی یا جنگی مانند جنگ سال 1999 در بالکان یا عراق را شروع کنند.لازم به ذکر است که ژنرال ایواشوف در دهه 90 قرن گذشته مدیرکل همکاری‌های نظامی بین‌المللی بود و مکررا در مذاکرات با همتایان ایرانی حضور داشت. لئونید ایواشوف همچنین افزود:"در حال حاضر در خزر بیش از 50 شرکت انگلیسی و امریکایی با مشارکت روسها مشغول استخراج نفت و گاز هستند. هیچ شرکت ایرانی در خزر حضور ندارد."
این منابع خبری روسی می نویسند،ژنرال بازنشسته دیگری به نام «یوری بوکرتیف»، رییس هیات مدیره اتحادیه افسران بازنشسته، همچون ایواشوف می‌اندیشد. یوری بوکرتیف پیش از این معاون نیروهای زمینی رییس ستاد کل نیروهای روسیه بود. او می‌گوید: "گروه‌های دریایی و ساحلی ناوگان نظامی خزر در مسیرهای تهدید‌آمیز مستقر می‌شود. " اما او تاکید کرد که احتمال اندکی وجود دارد که این گروه برای بکارگیری بر ضدناوهای ایرانی به کار آید. او معتقد است که هدف این گروه، کشتی دزدان دریایی، ناوچه‌های تروریستها و مافیای مواد مخدر و... است.گئورگی کوالیف، معاون مدیرکل مرکز مطالعاتی همکاری خزر روسیه معتقد است که تمام کشورهای ساحلی در پی تقویت نیروهای نظامی خود در خزر هستند و سرعت رشد نیروی آن کشورها از سرعت روسیه بیشتر است.بر اساس اطلاعات به دست آمده از برنامه‌های تسلیحاتی کشورهای ساحلی خزر، تا سال 2015 تعداد ناوهای نظامی برخی از این کشورها افزایش خواهد یافت. این در حالی است که تعداد ناوها از زمان شوروی در حال حاضر کمتر است لیکن حرکت به سوی نظامی سازی قابل توجه است. کاملا واضح است که کشورها تهدیدهای نظامی در آینده را در نظر دارند و در برابر مسلح شدن دیگری، سعی در افزایش توان نظامی خود دارند.
مذاکرات هند و افغانستان درمورد اجرای طرح "تاپی "
روسای جمهور هند و افغانستان با ارسال نامه‌ای جداگانه به همتای ترکمنستانی خود، حمایت همه جانبه دولت خود را برای اجرای هر چه سریعتر خط لوله گاز ترکمنستان- افغانستان- پاکستان- هند موسوم به طرح تاپی، اعلام کردند.در همین حال، "حامد کرزی " رئیس جمهور افغانستان نیز در پیامی به رئیس جمهور ترکمنستان اعلام کرده ‌است که افغان‌ها از موافقتنامه امضا شده در عشق‌آباد در مورد اجرای طرح تاپی حمایت و استقبال می‌کنند. اجلاس سران کشورهای شرکت کننده در پروژه خط لوله گازی تاپی در تاریخ یازدهم دسامبر سال 2010 میلادی در عشق‌آباد برگزار شد و سران 3 کشور ترکمنستان، پاکستان و افغانستان و وزیر نفت و گاز طبیعی هند، توافقنامه ساخت خط لوله گاز و توافقنامه بین حکومتی اجرای پروژه خط لوله گازی تاپی را امضا کردند. البته هنوز مسائل مهمی از قبیل قیمت گاز، تعرفه ترانزیت و مسائل امنیتی مورد بحث و مذاکره است. دولت افغانستان در هفته گذشته اعلام کرد که آماده است امنیت این خط لوله گاز را در خاک افغانستان تامین کند.ساخت این خط لوله گازی به طول 1735 کیلومتر تا پایان سال 2014 به طول خواهد انجامید. ظرفیت این خط لوله انتقال 33 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی در سال بوده که هند آماده خرید 18 میلیارد متر مکعب گاز است. هزینه ساخت این خط لوله 6/7 میلیارد دلار برآورد می‌شود. ترکمنستان که چهارمین ذخایر بزرگ گازی جهان را در اختیار دارد هم اکنون گاز خود را به روسیه، ایران و چین صادر می‌کند. مطابق با توافقات به عمل آمده، این خط لوله ‪ قادر خواهد بود که روزانه ‪ ۱۰۰‬ میلیون و سالانه ‪ ۳۳‬ میلیارد مترمکعب گاز را از حوزه گاز «دولت‌آباد» در ترکمنستان به کشورهای افغانستان، پاکستان و هند منتقل کند. بر این مبنا ترکمنستان حجم گاز موجود در حوزه دولت‌آباد را ‪ ۱۵۹ ‬تریلیون فوت مکعب اعلام کرده که ‪ ۲۶/۳۴‬ تریلیون فوت مکعب از آن به خط لوله ترکمنستان ـ افغانستان ـ پاکستان ـ هند اختصاص خواهد یافت.در این راستا ترکمنستان قصد دارد در مرحله نخست، روزانه 30 میلیون مترمکعب گاز به پاکستان و همین مقدار به هند و همچنین 5 میلیون مترمکعب به افغانستان تحویل دهد و در مراحل بعدی مقدار گاز تحویلی به این 3 کشور را در مجموع به 90 میلیون مترمکعب افزایش دهد. خط لوله فوق از حوزه گاز دولت‌آباد در ترکمنستان شروع و در طول بزرگراه «هرات» به «قندهار» در افغانستان و سپس از طریق «کویته» و «مولتان» در پاکستان ادامه خواهد یافت و سرانجام در شهرک «فاضیلکا» در نزدیکی مرز پاکستان با هند به خاک هند وارد خواهد شد. همچنین هزینه احداث این خط لوله، براساس قیمت‌های سال ۲۰۰۵ ‬حدود ‪۵/۳‬ میلیارد دلار برآورد شده است و تاکنون «بانک توسعه آسیا» 4 میلیون دلار در این طرح به عنوان کمک فنی سرمایه‌گذاری کرده است.هر یک از 4 کشور حاضر در این طرح، اهداف و منافع متفاوتی را دنبال می‌کنند. در این بین ترکمنستان با توجه به سیاست‌های جدید "بردی محمداف" از یک‌سو در پی راه یافتن به بازارهای جدید انرژی و از سوی دیگر درصدد کاهش وابستگی خود به روسیه است. در واقع ترکمنستان با حضور در این طرح، اهدافی نظیر متنوع‌سازی صادرات گاز، افزایش درآمد و کاهش وابستگی به مسکو را دنبال می‌کند. پاکستان نیز که از یک‌سو در تامین انرژی خود با مشکلات و معضلات مختلف مواجه است و از سوی دیگر با افزایش میزان مصرف انرژی روبرو شده، هدف اصلی از حضور در این طرح را تامین انرژی مورد نیاز خود عنوان کرده است. بویژه با توجه به موانع و مشکلاتی که درباره تحقق عملی و اجرایی شدن «خط لوله صلح» میان ایران ـ پاکستان و هند وجود دارد، در حال حاضر طرح «تاپی»، پروژه‌یی مناسب جهت تامین انرژی اسلام‌آباد محسوب می‌شود.یکی دیگر از طرف‌های حاضر در پروژه «تاپی»، کشور افغانستان است که با مسائل و مشکلات مالی و اقتصادی نیز دست به گریبان است. از این‌رو افغان‌ها به کسب میلیون‌ها دلار از طریق عوارض عبور خط لوله از خاک خود می‌اندیشند. به نحوی که سود اقتصادی افغانستان از احداث این خط لوله، سالانه در حدود ۴۰۰ میلیون دلار برآورد شده است و انتظار می‌رود این پروژه برای 3000 نفر زمینه کار ایجاد کند. ضمن آنکه افغانستان از این طریق می‌تواند گاز مورد نیاز خود را نیز تامین نماید و تا حد زیادی مشکل کمبود انرژی را مرتفع سازد. هند نیز که اقتصاد رو به رشد آن نیاز وسیعی به سوخت دارد، با حضور در طرح «تاپی» به تامین انرژی مورد نیاز خود خواهد پرداخت. بویژه با توجه به فشار امریکا برای خروج هند از پروژه «خط لوله صلح»، دهلی نو برای حضور در پروژه فوق از انگیزه کافی برخوردار است. در واقع خط لوله گاز ترکمنستان ـ افغانستان ـ پاکستان ـ هند، نخستین جایگزین هندی‌ها برای «خط لوله صلح» محسوب می‌شود که هزینه‌های کمتری نیز برای دهلی‌نو در بر دارد. علاوه بر این هند برای افزایش حضور خود در منطقه آسیای مرکزی و رقابت با روسیه، چین و ایالات متحده امریکا، سعی دارد به منابع انرژی کشورهایی نظیر ترکمنستان و قزاقستان دسترسی بیشتری داشته باشد. از این رو امضای یادداشت تفاهم هند و ترکمنستان در روز 5 آوریل 2008 (17 فروردین 1378)، در زمینه نفت و گاز نیز در این راستا قابل بررسی است. قرارداد مذکور علاوه بر آنکه درها را برای سرمایه‌گذاری هند در ترکمنستان باز کرد، دسترسی شرکت‌های هندی را نیز به منابع انرژی این کشور آسیای مرکزی فراهم کرد. زیرا براساس توافق صورت گرفته بین هند و ترکمنستان، دهلی نو ضمن مشارکت در تولید گاز طبیعی در ترکمنستان، گاز تولیدی را از نیز طریق خط لوله ترانس افغانستان، منتقل خواهد کرد.صدرو گاز ترکمنستان به آسیای جنوب شرقی و کشورهایی نظیر هند، چین، پاکستان و افغانستان در شرایطی قوت می‌یابد که فشارهای بین‌المللی بر ایران افزایش یافته و ایالات متحده امریکا بطور علنی خواستار عدم توافق پاکستان، هند و چین با ایران درباره «خط لوله صلح» شده است. ضمن آنکه امریکا خواهان متنوع‌سازی مسیرهای صادرات گاز ترکمنستان نیز شده است تا از این طریق هم از نفوذ روسیه در منطقه بکاهد و هم نقش ایران را در صدور گاز خدشه‌دار کند. از این‌رو با وجود آنکه اخبار متعددی در ارتباط با خط لوله گاز ترکمنستان ـ افغانستان ـ پاکستان ـ هند منتشر شده است، با این حال اوضاع سیاسی بی‌ثبات در افغانستان تا حد زیادی می‌تواند بر توافقات طرفین تاثیرگذار باشد و برای مدت نامعلومی سرنوشت این پروژه را در هاله‌یی از ابهام فرو برد. بویژه که خط لوله گاز، مسیری به طول ۱۷۸۰ کیلومتر را در برمی‌گیرد که نزدیک به ۷۳۵ کیلومتر آن از مسیر افغانستان خواهد گذشت. با توجه به گذر خط لوله از برخی از مناطق ناآرام افغانستان نظیر استان‌های هلمند و قندهار، از هم‌اکنون برخی از کارشناسان درباره امنیت این پروژه ابراز تردید کرده‌اند. همچنین خط لوله مورد اشاره قرار است، از منطقه کویته در شمال پاکستان که در ماه‌های گذشته شاهد ناآرامی‌هایی بود، عبور کند. این در حالی است که هندی‌ها با اشاره به «دغدغه‌های امنیتی» در ارتباط با این پروژه و مساله تروریسم در پاکستان، اعلام کرده‌اند در صورتی که شرکت‌های بزرگ بیمه بین‌المللی حاضر به پوشش این پروژه 3/7 میلیارد دلاری شوند، آماده اجرای آن خواهند بود. از این‌رو به نظر می‌رسد همان‌گونه که توافق نهایی میان هند و پاکستان، درباره خط لوله صلح با مشکلات و چالش‌های مختلفی همراه بود، به احتمال زیاد درباره این طرح نیز چالش‌های بی‌شماری میان دو کشور وجود خواهد داشت. برنامه احداث خط لوله گاز طبیعی قراراست در منطقه‌یی احداث شود که هم افغانستان جنگ‌زده و هم پاکستان دست به گریبان با چالش‌های امنیتی و تروریستی با آن روبروهستند. البته این طرح از حمایت بی‌شائبه ایالات متحده امریکا برخوردار است. زیرا امریکایی‌ها برای عدم تحقق طرح خط لوله صلح که قرار بود گاز حوزه پارس جنوبی را از ایران به پاکستان و هند منتقل کند، از پروژه احداث خط لوله تاپی حمایت به عمل می‌آورند. بنابراین با وجود چالش‌ها و مشکلات زیاد بر سر اجرای این طرح، در صورت عملی شدن آن، نه تنها اقتصاد افغانستان از طریق کسب عوارض ترانزیتی تقویت می‌شود، بلکه مناسبات میان هند و پاکستان که دو رقیب متخاصم در منطقه محسوب می‌شوند نیز بهتر و مستحکم‌تر خواهد شد.
مذاکرات گروه های لبنانی برای تعیین نخست وزیرجدید
تحولات لبنان درهفته ای که گذشت به نقطه ای رسید که دولت 14 ماهه‌ی سعد الحریری عصر روز چهارشنبه پس از اینکه حزب الله و متحدانش 10 وزیر خود را از کابینه خارج کردند سقوط کرد. یازدهمین وزیر نیز که به میشل سلیمان نزدیک بود از کابینه 30 عضوی حریری کنار کشید و بدین ترتیب حداقل استعفای لازم برای سقوط دولت فراهم آمد.این اقدام به دلیل مناقشه بر سر دادگاه ویژه لبنان تحت حمایت سازمان ملل بود که در حال تحقیق روی ترور رفیق الحریری است. حزب الله لبنان طی چند ماه گذشته تاکید داشت که سعد الحریری این دادگاه را که ترفند آمریکا و اسرائیل است‌، قبول نکند. درپی سقوط دولت سعد الحریری، ریاست جمهوری لبنان روز دوشنبه این هفته را زمان آغاز رایزنی‌های پارلمانی جهت تعیین نخست وزیر اعلام کرد. میشل سلیمان رئیس جمهور لبنان، بعد از دیدار با نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، بیان داشت:‌" براساس بند دو ماده 53 قانون اساسی، در چنین شرایطی رایزنی‌های پارلمانی و تعیین نخست وزیر امری ضروری است و رئیس جمهور رایزنی‌های پارلمانی خود را روز دوشنبه یا سه شنبه در کاخ ریاست جمهوری آغاز خواهد کرد. "سلیمان اعلام کرد که دولت مستعفی بیش از یک سوم اعضای خود را از دست داده است، اما باید به عنوان دولت انتقالی تا زمان تشکیل دولت جدید به کار ادامه دهد.میشل سلیمان هم‌چنین با بشار اسد، رئیس جمهور سوریه تماس تلفنی برقرار کرد و به بررسی آخرین تحولات پرداخت. درهمین حال ژان قهوجی،فرمانده ارتش لبنان عنوان داشت:" اختلافات سیاسی که اخیرا در کشور شاهد بوده‌ایم امر عجیبی نیست و در فضایی که دموکراسی حاکم است چنین اختلافات سیاسی ممکن است پیش بیاید و هرگز تاثیر منفی بر روحیه ارتش و تصمیم‌گیری آن در قبال رویارویی با اخلال گران ایجاد نخواهد کرد. حفظ امنیت، اولویت مطلق ارتش است. "
ولید جنبلاط، رهبر دروزی‌های لبنان نیز تاکید کرد:" من با سوریه هم‌چنان ارتباط خواهم داشت و هنوز نمی‌شود در خصوص این که چه کسی نخست وزیر خواهد شد، نظری داد." منابع آگاه در بیروت با اشاره به احتمال تشکیل کابینه جدید لبنان در هفته جاری از تشکیل کمیته دو نفره ای توسط جریان 8 مارس برای گفتگو و مذاکره درباره انتخاب نخست وزیر جدید در این کشور خبر می دهند. این درحالی است که منابع آگاه لبنانی از انتخاب "ولید جنبلاط" رئیس حزب سوسیالیست ترقیخواه لبنان و "سلیمان فرنجیه" رئیس جریان المرده به عنوان کمیته مذاکره کننده مخالفان در راستای انتخاب نخست وزیر جدید خبر می دهند.بر این اساس، این کمیته دو نفره در نظر دارد با جریانهای مختلف در راستای انتخاب نخست وزیر جدید که شخصیتی غیر از "سعد الحریری" (نخست وزیر پیشین) خواهد بود گفتگو کنند.این منابع در ادامه تاکید کردند: از بین جنبلاط و فرنجیه یکی از آنها با "بشار اسد" رئیس جمهور سوریه دیدار کرده و وی را در جریان آخرین اطلاعات اوضاع لبنان خبر می دهند.این در حالیست که ولید جنبلاط دیداری با "سید حسن نصرالله" دبیرکل حزب الله لبنان در بیروت داشت. از سوی دیگر سعد حریری بعد از دیدارنیمه کاره خود ازامریکا،نشستی نیم ساعته با نیکولا سارکوزی، رئیس جمهور فرانسه، روزجمعه به منظور رایزنی‌ با مسئولان ترکیه در چارچوب پایان دادن به بحران این کشور، به آنکارا سفر کرد. وزیر امور خارجه ترکیه بر اهمیت برقراری ثبات در لبنان به عنوان کشور حیاتی و مهم در منطقه تاکید کرد و از گروه‌های لبنانی خواست این بحران را از طریق مذاکره حل و فصل کنند.در عین حال وزیران خارجه شورای همکاری خلیج فارس و هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا، نسبت به وضعیت لبنان شدیدا ابراز نگرانی کردند.هیلاری کلینتون بعد از نشست با وزیران خارجه شورای همکاری خلیج فارس در دوحه قطر که با مشارکت عبدالرحمن العطیه، دبیر کل این شورا برگزار شد، از گروه‌های لبنانی خواست با درایت از طریق مذاکره و با در نظر گرفتن منافع کشور و تعهد به توافقنامه دوحه و طائف عمل کنند. اتحادیه اروپا خواستار گفت‌وگو میان احزاب رقیب در لبنان شد و حمایت کامل خود را از یک دولت متحد ملی اعلام کرد. درهمین حال روزنامه عبری زبان هاآرتص نیز نوشت،به رغم این که هنوز فرماندهان نظامی دستوری در خصوص استقرار نیروها یا فرا خواندن نیروهای ذخیره یا انتقال آنها به مناطق مرزی شمالی نداده‌اند، اما نیروهای ارتش اسراییل در پی تحولات رخ داده در لبنان و استعفای وزیران مخالف به حالت آماده باش درآمده‌اند. به نوشته این روزنامه، اسراییلی‌ها شدیدا نگران این مساله هستند که بحران سیاسی در لبنان موجب خشونت‌ در مرز مشترک لبنان و اسراییل شود و به این خاطر به حالت آماده باش در آمدند.
بن علی خطاب به مردم تونس :صدای شما را شنیدم
بلاخره درگیری‌های یک‌ماهه تونس به جایی منجرشد که روز جمعه "محمد غنوشی" نخست وزیراین کشوراعلام کرد ، "زین العابدین بن علی" رییس جمهوری تونس از قدرت کناره گیری کرد واز کشور خارج شد. وی در این سخنرانی کوتاه تصریح کرد که به طور موقت اداره امور را بر اساس درخواست زین العابدین بن علی در دست دارد. بن علی با اعلام اینکه دولت این کشور سقوط کرده، از برگزاری انتخابات زودهنگام در 6 ماه آتی خبر داد.وی پس از مشاهده اعتراضات شدید مردمی پس از 24 سال تصمیم به کناره گیری از قدرت گرفت. درهمین حال خبرگزاری رسمی عربستان سعودی - سپا - به نقل از بیانیه کاخ پادشاهی سعودی اعلام کرد،بن علی پس از فرارش از تونس وارد این کشور شد.براساس این گزارش هواپیمای حامل بن علی در شهر بندری جده به زمین نشست. وی پیش ازترک تونس درسخنرانی به مردم معترض درخیابان های تونس گفت:"صدای شما را شنیدم."او دراین سخنرانی به مردم وعده داد که قانون اساسی تونس را اجرا وازآزادی مطبوعات حمایت کند.
تظاهرات مردم تونس در اعتراض به اوضاع معیشتی آغازشد. مدارس و دانشگاههای این کشور کاملا تعطیل شد.درگیری‌های تونس از حدود یک‌ماه پیش بر اثر خودسوزی یک جوان در منطقه سی‌دی ابوزید آغاز شد و تاکنون بیش از 80 کشته برجای گذاشته است. این اعتراضات به پایتخت و اغلب شهرهای شمال و جنوب این کشور سرایت کرد.
درهمین حال «منصف المرزوقی» رییس حزب «کنگره بخاطر خلق» تونس که یک حزب ممنوعه به‌شمار می‌رود، گفت:" رژیم کنونی تونس آخرین نفس‌هایش را می‌کشد." وی افزود: «زین‌العابدین بن‌علی باید بخاطر کشتار مردم محاکمه شود، ما خواستار کناره‌گیری وی بودیم، اما پس از جنایاتی که وی علیه مردم انجام داد، هم‌اکنون خواستار محاکمه وی هستیم.» المرزوقی تصریح کرد: «این پلیس و ارتش نیستند که مردم را می‌کشند بلکه گارد ویژه رییس‌جمهوری تونس است که دست به این اقدامات می‌زند و آنها بطور مستقیم از بن علی دستور می‌گیرند.» وی ادامه داد: «در میان نظامیان دو دستگی وجود دارد و مخالفان رییس‌جمهور درمیان نظامیان زیاد شده‌اند، همین موضوع سبب شده است که زین‌العابدین بن‌علی، ژنرال «رشید عمار» رییس ستاد نیروی زمینی تونس و رفیق «بلحاج قاسم» وزیر کشور را به سبب اعتراض آنها به کشتار مردم برکنار کرد.»
نخستین حکومت ملی تونس پس از استقلال، به ریاست "حبیب بورقیبه" در 26 فروردین 1335(15 آوریل 1956) تشکیل شد. بورقیبه، همزمان مسوولیت وزارت دفاع و وزارت خارجه را نیز برعهده گرفت. پس از نخست‌وزیری بورقیبه، وی خواستار استقرار نظام جمهوری در تونس شد.بورقیبه نمایندگان مجلس را با خود همراه ساخت و در 3 مرداد 1336 (25 جولای 1957) مجلس موسسان، به اتفاق آرا، به الغای نظام پادشاهی و تاسیس نظام جمهوری رای داد و حبیب بورقیبه نخستین رییس‌جمهوری تونس شد. پس از سال‌ها حکومت با گسترده شدن بحران‌های سیاسی و اقتصادی، حبیب بورقیبه در 10 مهر 1366(2 اکتبر 1987) زین‌العابدین بن‌علی را به نخست‌وزیری برگزید. پس از اندکی،‌بن‌علی با آگاهی از اینکه اطرافیان رییس‌ جمهوری درصدد اقداماتی برای برکناری وی هستند، با کمک حبیب عمار (فرمانده گارد ملی) و با استناد به اصل 57 قانون اساسی، بورقیبه را در 16 آبان 1366(7 نوامبر 1987) عزل کرد و در اعلامیه‌یی که از رادیو پخش شد، اظهار داشت با توجه به کهولت و وخامت وضع سلامت بورقیبه و با تکیه بر گزارش‌های پزشکی در این زمینه، او دیگر توانایی اجرای وظایف ریاست جمهوری را ندارد. بورقیبه پس از برکناری از ریاست جمهوری، فعالیت سیاسی را به طور کلی کنار گذاشت و به زادگاه خود بازگشت و در 18 فروردین 1379 (6 آوریل 2000) درگذشت و در همانجا دفن شد.تونِس در شمال آفریقا و جنوب دریای مدیترانه واقع است که از غرب با الجزایر و از شرق و جنوب با لیبی هم‌مرز است. پایتخت این کشور شهر تونس است.تونس شمالی‌ترین کشور قارهٔ آفریقاست. پهناوری آن ۱۶۳،۶۱۰ کیلومتر مربع بوده و دارای ۹۶۵ کیلومتر مرز مشترک با الجزایر و ۴۵۹ کیلومتر مرز مشترک با لیبی است. هم‌چنین درازای کرانه‌های آن ۱۱۴۸ کیلومتر است. بلندترین نقطهٔ آن کوه شعانبی با بلندی ۱۵۴۴ متر می‌باشد.
تونس سرزمینی گرم و خشک است. بخش درونی آن از بیابان‌های سنگلاخی و بخش جنوبی آن نیز از شنزارها پوشیده شده ، اما کرانه‌های شمالی آن نسبتاً حاصلخیز و پوشیده از جنگل است. در شمال غربی تونس کوه‌هایی کم‌ارتفاع (دنبالهٔ شرقی رشته‌کوه‌های اطلس) وجود دارند که بلندای هیچ‌یک از ۱۵۴۴ متر فراتر نمی‌رود. تونس هم‌چنین دارای چند دریاچهٔ فصلی زمستانی است که تابستان‌ها خشک و پوشیده از نمک هستند.
کشاورزی، معادن و منابع طبیعی، جهانگردی و صنعت نفت در اقتصاد تونس نقش مهمی دارند. زیتون، انگور، گندم، میوه‌جات و سبزیجات از فرآورده‌های کشاورزی تونس هستند. این کشور دارای منابع انرژی هم‌چون نفت، گاز طبیعی و معادن فسفات، آهن، روی و سرب است. تولیدات این کشور بیشتر شامل مواد شیمیایی، پارچه، برق و سیمان است. از این کشور نفت خام، روغن زیتون ، مرکبات ، آهن و سرب صادر می‌شود.
مردم تونس (۹۹%) عرب‌زبان هستند. بررسی‌های ریخت‌شناسی (ژنتیکی) نشان می‌دهد که این مردم از دیدگاه نژادی همگن نیستند و آمیزه‌ای از تیره‌های گوناگون‌اند که در طول تاریخ پر فراز و نشیب این کشور از آسیا و اروپا به شمال آفریقا کوچ کرده‌اند. مردمان کرانه‌های شمالی تونس به سبب مهاجرپذیر بودن این سامان، آمیزه‌ای از بربر (آمازیغ)ها، فنیقی‌ها و کارتاژی‌ها، رومیان، وندال‌ها و عرب‌ها هستند. این در حالی است که مردمان بخش‌های درونی و جنوبی تونس بیشتر تبار بربر (آمازیغی) دارند. در تونس اقلیتی بربرزبان نیز می‌زیَند . بربرزبانان بیشتر در جنوب جزیرهٔ جربه، و مناطق مطماطه، الدویرات و شننی سکونت دارند.بر طبق برآوردی که در ژوئیه ۲۰۰۵ انجام شد، تونس ۱۰,۱۰۲,۰۰۰ نفر جمعیت دارد و در هر کیلومتر مربع ۶۲ نفر زندگی می‌کنند.زبان رسمی تونس ، عربی استاندارد است، اما تونسی‌ها با گویش ویژه‌ای از عربی سخن می‌گویند که به گویش کاربردی در مالت نزدیک است. زبان فرانسوی نیز کاربرد دارد.دین رسمی تونس، اسلام و مذهب تسنن است.
به جز اعراب و بربرها، ایرانیان یکی از اقوامی بوده‌اند که نقش عمده‌ای در شکل‌گیری فرهنگ اسلامی تونس داشته‌اند و آثار فرهنگ ایرانی در بخش‌های گوناگون فرهنگ تونس نمود داشته‌است. در بسیاری از عنصرهای فرهنگی کشور تونس هم‌چون معماری، موسیقی، آداب مردمی، خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها و زینت‌آلات می‌توان نمودی از فرهنگ ایرانی را یافت. در گویش عربی کاربردی در تونس، بیش از ۲۰۰ واژه با ریشهٔ فارسی دیده می‌شود که برخی از آن‌ها عبارتند از: گلیم، نارنج، مرزبان، میخانه، دهقان و بسیاری واژه‌های دیگر.در آغاز دورهٔ اسلامی نفوذ فرهنگ ایرانی در تونس با حضور گروهی از سپاهیان ایرانی اهل خراسان در میان لشگر عقبة بن نافع آغاز می‌شود و در زمان ضعف حکومت صنهاجه به اوج خود می‌رسد. در این دوره، امیران ایرانی از دودمان بنو خراسان مدتی بر شهر تونس فرمان می‌رانند.برخی از فقیهان و اندیشمندان اسلامی تونس مانند امام سحنون نیشابوری، اسد بن فرات نیشابوری، عبدالله بن فروخ فارسی و خالد بن یزید فارسی ایرانی‌تبار بوده‌اند.امروزه برخی از خیابان‌های شهر تونس با نام شاعران و فیلسوفان ایرانی چون حافظ ، مولوی ، خیام ، ابن سینا، فارابی و رازی نامگذاری شده‌اند.دانش‌آموزان تونسی از آموزش رایگان برخوردارند و تحصیل در دورهٔ دبستان اجباری است. زبان عربی به عنوان زبان نخست و زبان فرانسوی به عنوان زبان دوم در مدارس آموزش داده می‌شود. از سال ۲۰۰۲ فراگیری زبان انگلیسی در کنار زبان فرانسه برای دانش‌آموزان سال پنجم دبستان و بالاتر الزامی است.


انتهای پیام

دیدگاه شما