از میان مجموعه ابعاد شخصیتی حضرت امام (س)،یکی از برجسته ترین وجوهی که ایشان را از سایر عالمان جهان اسلام ممتاز می کند نگاهی است که به حیات و قیام انبیاء و اولیای معصوم داشته اند. این نگاه دربیانات ایشان نسبت به امام معصوم نیز بازتاب داشته است. درآستانه شهادت حضرت امام جعفر صادق به مرور گفته های آن حضرت درباره بنیانگذار مکتب جعفری و احیاگر تشییع
حضرت امام صادق (ع) در شرایطى که تحت فشار حکام ستمکار قرار دارد و در حال تقیه به سر مىبرد و قدرت اجرایى ندارد و بسیارى اوقات تحت مراقبت و محاصره به سر مىبرد، براى مسلمانان تکلیف معین مىکند، و حاکم و قاضى نصب مىفرماید. آیا این کار آن حضرت چه معنا دارد؟ و اصولًا بر این نصب و عزل چه فایدهاى مترتب است؟ مردان بزرگ، که داراى سطح فکر وسیعى مىباشند، هیچ گاه مأیوس نگردیده و به وضع فعلى خود- که در زندان و اسارت به سر مىبرند و معلوم نیست آزاد مىشوند یا نه- نمىاندیشند؛ و براى پیشبرد هدف خویش در هر شرایطى که باشند طرح نقشه مىکنند تا بعداً اگر توانستند شخصاً آن طرح را به مرحله اجرا درآورند؛ و اگر خودشان فرصت نیافتند، دیگران- هر چند بعد از دویست یا سیصد سال- دنبال این طرح بروند و اجرا نمایند. اساس بسیارى از نهضتهاى بزرگ به همین صورتها بوده است. رئیس جمهور سابق اندونزى، سوکارنو «1»، در زندان داراى این افکار بوده، و نقشهها کشیده و طرحها داده که بعداً به اجرا درآمده است.
امام صادق (ع) علاوه بر دادن طرح، نصب هم فرمودهاند. این نصب امام (ع) اگر براىآن روز بود، البته کار لغوى محسوب مىشد؛ ولى آن حضرت به فکر آینده بودند. مثل ما نبودند که فقط به فکر خودش باشد و وضع خود را بنگرد. فکر امت بوده؛ فکر بشر بوده؛ فکر همه عالم بوده است. مىخواسته بشر را اصلاح کند؛ و قانون عدل را اجرا نماید. او باید در هزار و چند صد سال پیش طرح بدهد، نصب نماید تا آن روز که ملتها بیدار شدند، ملت اسلام آگاه گردید و قیام کرد، دیگر تحیرى نباشد وضع حکومت اسلامى و رئیس اسلام معلوم باشد.
ولایت فقیه(حکومت اسلامى)، ص: 136 و 137
***
ابو خدیجه (یکى از اصحاب مورد اعتماد امام صادق (ع)) مىگوید که حضرت صادق (ع) به من مأموریت دادند که به دوستانمان (شیعه) از طرف ایشان چنین پیغام بدهم: «مبادا وقتى بین شما خصومت و نزاعى اتفاق مىافتد، یا در مورد دریافت و پرداخت اختلافى پیش مىآید، براى محاکمه و رسیدگى به یکى از این جماعت زشتکار مراجعه کنید. مردى را که حلال و حرام ما را مىشناسد بین خودتان حاکم و داور سازید؛ زیرا من او را بر شما قاضى قرار دادهام. و مبادا که بعضى از شما علیه بعضى دیگرتان به قدرت حاکمه جائر شکایت ببرد»
ولایت فقیه،ص 93
***
و در حدیث است که حضرت صادق، علیه السلام، صدقه مىدادند به شکر، پرسیدند: «چطور به شکر صدقه مىدهید؟» فرمود: «شکر را از هر چیز بیشتر دوست دارم، و میل دارم به آن چیزى که محبوبترین اشیاست پیش من صدقه دهم. [3]»
شرح چهل حدیث، ص: 491
***
حضرت {صادق}سلام اللَّه علیه- از قرارى که نقل شده است، آن آخرى که در معرض موتشان بوده است، جمع کردند عدهاى را دور خودشان از عشیره خودشان گفتند که شما فرداى قیامت نیایید بگویید که من مثلًا پسر حضرت صادق بودم، من برادر او بودم، من زن او بودم. نخیر، اینها نیست در کار، عمل در کار است. باید همه با عملتان پیش خدا بروید. ما همه باید با اعمالمان پیش خدا برویم؛ نه اینکه حَسَبى در کار باشد، نه اینکه نَسَبى در کار باشد. این حرفها مطرح نیست در اسلام. در اسلام یک قانون است و آن قانون الهى.
صحیفه امام، ج9، ص: 425