حضرت فاطمه زهرا(س ) دارای شخصیت جامع و متجلی کننده همه تعالیم و قوانین و فضایل و ارزش های والای دین مبین اسلام بود و همین جامعیت موجب شد که آن بانوی مطهر به صورت اسوه و الگویی کامل در همه اعصار و زمان ها و برای تربیت و پرورش زنان در همه ابعاد وجودی و دارای همه شاخصه های تعیین شده در اسلام معرفی شود.
حضرت فاطمه (س ) در همان حال که در بلندای قله تقوا و تقرب الهی قرار داشت و حضرت پروردگار را از ژرفای جان و روح و با تمام وجود می پرستید و به عبادت های طولانی به ویژه در دل شب و با تهجد و سوز و گدازهای ممتد می پرداخت در انجام وظایف خویش نسبت به شوهر و رعایت دقیق ضوابط و تکالیف الهی نیز غفلت روانمی داشت . و نیز در همان شرایط در تربیت و پرورش فرزندان خویش با روش های راهگشا و مبتنی بر شناخت نیازهای گوناگون جسمی، روحی ،عاطفی و معنوی آنان می کوشید و دقیقا در همان حال به آموزش و تعلیم دیگران و پاسخگویی به پرسش های آنان اهتمام می ورزید. همچنین در همان شرایط سخت در عرصه های فعالیت های اجتماعی و سیاسی حضور داشت و به آگاهی بخشی می پرداخت و افراد جامعه را به بیداری و احساس مسئولیت و تعهد و تمسک به حبل متین وحدت و همبستگی و حرکت در مسیر امامت و ولایت دعوت می نمود.
در آثار گفتاری و نوشتاری امام خمینی درباره حضرت زهرا(س ) که به صورت پیام ها و بیانات ثبت و ضبط شده است ابعاد مختلفی از شخصیت جامع این بانوی بزرگ اسلام تبیین گردیده است گزیده ای از سخنان حضرت امام خمینی (س) را در این خصوص بیان می کنیم :
***
من راجع به حضرت صدیقه- سلام اللَّه علیها- خودم را قاصر مىدانم که ذکرى بکنم، فقط اکتفا مىکنم به یک روایت که در کافى شریفه است و با سند معتبر نقل شده است و آن روایت این است که حضرت صادق- سلام اللَّه علیه- مىفرماید: فاطمه- سلام اللَّه علیها بعد از پدرش 75 روز زنده بودند در این دنیا، بودند و حزن و شدت برایشان غلبه داشت و جبرئیل امین مىآمد خدمت ایشان و به ایشان تعزیت (1) عرض مىکرد و مسائلى از آینده نقل مىکرد. (2) ظاهر روایت این است که در این 75 روز مراودهاى (3) بوده است؛ یعنى، رفت و آمد جبرئیل زیاد بوده است و گمان ندارم که غیر از طبقه اول از انبیاى عظام درباره کسى اینطور وارد شده باشد که در ظرف 75 روز جبرئیل امین رفت و آمد داشته است و مسائل را در آتیهاى که واقع مىشده است، مسائل را ذکر کرده است و آنچه که به ذریه (4) او مىرسیده است در آتیه، ذکر کرده است و حضرت امیر هم آنها را نوشته است، کاتب وحى بوده است حضرت امیر، همان طورى که کاتب وحى رسول خدا بوده است- والبته آن وحى به معناى آوردن احکام، تمام شد به رفتن رسول اکرم- کاتب وحى حضرت صدیقه در این 75 روز بوده است. مسئله آمدن جبرئیل براى
کسى یک مسئله ساده نیست. خیال نشود که جبرئیل براى هر کسى مىآید و امکان دارد بیاید، این یک تناسب لازم است بین روح آن کسى که جبرئیل مىخواهد بیاید و مقام جبرئیل که روح اعظم است، چه ما قائل بشویم به اینکه قضیه تنزیل، تنزل جبرئیل، به واسطه روح اعظم خود این ولى است یا پیغمبر است. او تنزیل مىدهد او را و وارد مىکند تا مرتبه پایین یا بگوییم که خیر، حق تعالى او را مأمور مىکند که برو و این مسائل را بگو. چه آن قسم بگوییم که بعض اهل نظر مىگویند و چه این قسم بگوییم که بعض اهل ظاهر مىگویند، تا تناسب ما بین روح این کسى که جبرئیل مىآید پیش او و بین جبرئیل که روح اعظم است نباشد، امکان ندارد این معنا و این تناسب بین جبرئیل که روح اعظم است و انبیاى درجه اول بوده است مثل رسول خدا و موسى و عیسى و ابراهیم و امثال اینها، بین همه کس نبوده است، بعد از این هم بین کسى دیگر نشده است. حتى درباره ائمه هم من ندیدهام که وارد شده باشد اینطور که جبرئیل بر آنها نازل شده باشد، فقط این است که براى حضرت زهرا- سلام اللَّه علیها- ست که آنکه من دیدهام که جبرئیل بهطور مکرر در این 75 روز وارد مىشده و مسائل آتیهاى که بر ذریه او مىگذشته
است، آن مسائل را مىگفته است و حضرت امیر هم ثبت مىکرده است. و شاید یکى از مسائلى که گفته است، راجع به مسائلى است که در عهد ذریه بلند پایه او حضرت صاحب- سلام اللَّه علیه- است، براى او ذکر کرده است که مسائل ایران جزو آن مسائل باشد، ما نمىدانیم، ممکن است. در هرصورت من این شرافت و فضیلت را از همه فضایلى که براى حضرت زهرا ذکر کردهاند- با اینکه آنها هم فضایل بزرگى است- این فضیلت را من بالاتر از همه مىدانم که براى غیر انبیا- علیهم السلام- آن هم نه همه انبیا، براى طبقه بالاى انبیا- علیهم السلام- و بعض از اولیایى که در رتبه آنها هست، براى کس دیگر حاصل نشده. و با این تعبیرى که مراوده داشته است جبرئیل در این هفتاد و چند روز، براى هیچ کس تاکنون واقع نشده و این از فضایلى است که از مختصات حضرت صدیقه- سلام اللَّه علیها- است .
__________________________________________________
(1)- سوگوارى
(2)- اصول کافى، ج 1، ص 457، ح 1
(3)- رفت و آمد
(4)- فرزندان
صحیفه امام ج20 198 پیام به ملت ایران در سالگرد پیروزى انقلاب(تجلیل از شهدا و رزمندگان). ..... ص : 196
***
قلم و بیان من عاجز است که مقاومت عظیم و گسترده میلیونها مسلمان شیفته خدمت و ایثار و شهادت را در این کشور صاحب الزمان- ارواحنا فداه- ترسیم نماید، و از حماسهها و رشادتها و خیرات و برکات فرزندان معنوى کوثر، حضرت فاطمه زهرا- سلام اللَّه علیها- سخن بگوید؛ که همه اینها از هنر اسلام و اهل بیت و از برکات پیروى امام عاشورا سرچشمه گرفته است (صحیفه امام ج21 396 وصیتنامه سیاسى - الهى. ..... ص : 393)
و ما مفتخریم که پیرو مذهبى هستیم که رسول خدا مؤسس آن به امر خداوند تعالى بوده، و امیرالمؤمنین على بن ابیطالب، این بنده رها شده از تمام قیود، مأمور رها کردن بشر از تمام اغلال و بردگیها است .
ما مفتخریم که کتاب نهج البلاغه (1) که بعد از قرآن بزرگترین دستور زندگى مادى و معنوى و بالاترین کتاب رهایى بخش بشر است و دستورات معنوى و حکومتى آن بالاترین راه نجات است، از امام معصوم ما است .(صحیفه امام ج8 429 حکومت ایده آل اسلامى. ..... ص : 428)
حضرت امیر- سلام اللَّه علیه- که خلیفه مسلمین بود، خلیفه یک مملکتى که شاید ده مقابل مملکت ایران بود، از حجاز تا مصر، آفریقا، کذا [و] یک مقدار هم از اروپا، این خلیفه الهى وقتى توى جمعیت بود مثل همه ما که نشسته ایم با هم، این هم زیر پایش نبود، همین بود که یک پوست داشتند- به حسب نقل- یک پوست داشتند که شب خودش و حضرت فاطمه رویش مىخوابیدند، و روز روى همین پوست علوفه شترش را مى ریخت. پیغمبر هم همین شیوه را داشت. اسلام این است (صحیفه امام ج12 441 پیام به ملت ایران و پاسداران(هشت تذکر عمومى - هشدار به توطئه گران). ..... ص : 441 )
مکتبى که مىرفت با کجرویهاى تفاله جاهلیت و برنامههاى حساب شده احیاى ملیگرایى و عروبت با شعار «لا خَبَرٌ جاءَ وَلا وَحْىٌ نَزَلْ» (1) محو و نابود شود، و از حکومت عدل اسلامى یک رژیم شاهنشاهى بسازد و اسلام و وحى را به انزوا کشاند؛ که ناگهان شخصیت عظیمى که از عصاره وحى الهى تغذیه و در خاندان سید رُسل محمد مصطفى و سید اولیا على مرتضى، تربیت و در دامن صدیقه طاهره، بزرگ شده بود قیام کرد و با فداکارى بىنظیر و نهضت الهى خود، واقعه بزرگى (2) را به وجود آورد که کاخ ستمکاران را فرو ریخت و مکتب اسلام را نجات بخشید. (صحیفه امام ج16 87 تجلى قدرت حق تعالى در خانه حضرت زهرا(س). ..... ص : 87)
این خانه کوچک فاطمه- سلام اللَّه علیها- و این افرادى که در آن خانه تربیت شدند که به حسب عدد، چهار- پنج نفر بودند و به حسب واقع، تمام قدرت حق تعالى را تجلى دادند، خدمتهایى کردند که ما را و شما را و همه بشر را به اعجاب درآورده است (صحیفه امام ج16 192 پیام به ملت ایران به مناسبت روز زن(جایگاه زن در فرهنگ اسلامى). ..... ص : 192)
زنى که در حجرهاى کوچک و محقّر، انسانهایى تربیت کرد که نورشان از بسیط خاک تا آن سوى افلاک و از عالم ملک تا آن سوى ملکوت اعلى مىدرخشد. صلوات و سلام خداوند تعالى بر این حجره محقر که جلوه گاه نور عظمت الهى و پرورشگاه زبدگان اولاد آدم است . (صحیفه امام ج17 373 کوخها منشأ برکاتند نه کاخها. ..... ص : 373)
ما یک کوخ چهار پنج نفرى در صدر اسلام داشتیم، و آن کوخ فاطمه زهرا- سلام اللَّه علیها- است. از این کوخها هم محقرتر بوده لکن برکات این چى است؟ برکات این کوخ چندنفرى آن قدر است که عالم را پر کرده است از نورانیت و بسیار راه دارد تا انسان به آن برکات برسد. این کوخ نشینان در کوخ محقر، در ناحیه معنویات آن قدر در مرتبه بالا بودند که دست ملکوتیها هم به آن نمىرسد؛ و در جنبههاى تربیتى آن قدر بوده است که هرچه انسان مىبیند برکات در بلاد مسلمین هست و خصوصاً در مثل بلاد ماها، اینها از برکت آنهاست (صحیفه امام ج6 530 بانوى بزرگ اسلام، الگوى همه انسانها. ..... ص : 530)
ما باید سرمشق از این خاندان بگیریم: بانوان ما از بانوانشان و مردان ما از مردانشان، بلکه همه از همه آنها. آنها زندگى خودشان را وقف کردند از براى طرفدارى مظلومین و احیاى سنت الهى. ما باید تبعیت کنیم و زندگى خود را براى آنها قرار بدهیم. کسى که تاریخ اسلام را مىداند، مىداند که این خاندان هر یکىشان مثل یک انسان کامل، بلکه بالاتر، یک انسان الهى- روحانى، براى ملتها و مستضعفین قیام کردند در مقابل کسانى که مىخواستند مستضعفین را از بین ببرند . (صحیفه امام ج7 533 راه طولانى براى ساختن کشورى اسلامى. ..... ص : 532)
الگو حضرت زهرا- سلام اللَّه علیها- است. الگو پیغمبر اسلام است. ما وقتى مملکتمان اسلامى است، وقتى مىتوانیم ادعا کنیم که جمهورى اسلامى داریم، که تمام این معانى که در اسلام است تحقق پیدا بکند صحیفه امام ج16 88 تجلى قدرت حق تعالى در خانه حضرت زهرا(س). ..... ص : 87)
خطبه فاطمه زهرا- سلام اللَّه علیها- در مقابل حکومت و قیام امیرالمؤمنین و صبر امیرالمؤمنین در مدت بیست و چند سال و در عین حال کمک کارى به حکومت موجود و بعد هم فداکارى در راه اسلام و فداکارى دو فرزند عزیزش، امام مجتبى که یک خدمت بسیار بزرگ و دولت جابر اموى را با آن خدمت رسوا فرمود و خدمت بزرگ برادر ارجمندش حضرت سیدالشهدا، چیزهایى بود که همه مىدانید و مىدانیم. و با اینکه عده کم و اسباب و ابزار جنگ پیش آنها کم بود، لکن روح الهى و روح ایمان آنها را آنطور کرد که بر همه ستمکاران عصر خودشان غلبه پیدا کردند و اسلام را زنده کردند و براى ما و شما برادرهاى عزیز الگو شدند که ما از کمى عده و کمى عُده و کمى ابزار جنگ در مقابل تمام قدرتهایى که امروز با ما به جنگ برخاستهاند، مقاومت کنیم، و همان طورى که اولیاى ما- علیهم السلام- نشان دادند که در مقابل مستکبران گاهى با تبلیغ و گاهى با اسلحه باید ایستاد و مستکبران را باید به جاى خودشان نشاند، ما هم الگوى آنها را، تبعیت از آنها را مىپذیریم. (صحیفه امام ج19 184 اقتدا نمودن بانوان به فاطمه زهرا(س). ..... ص : 184
)
کوشش کنید در تهذیب اخلاق و در وادار کردن دوستانتان به تهذیب اخلاق. کوشش کنید که در مقابل آن جنایاتى که بر شما وارد شد عکس العمل نشان بدهید، در حفظ همه حیثیاتى که حیثیت بزرگ زن است، آن طورى که زن فرید (1)، حضرت زهرا سلام اللَّه علیها- بود. همه باید به او اقتدا کنید و کنیم و همه باید دستورمان را از اسلام به وسیله او و فرزندان او بگیریم، و همان طورى که او بوده است، باشید. و در علم و تقوا کوشش کنید که عِلم به هیچ کس انحصار ندارد، علم مال همه است، تقوا مال همه است. و کوشش براى رسیدن به علم و تقوا وظیفه همه ماست و همه شماست . (صحیفه امام ج20 7 لزوم تبعیت بانوان از حضرت زهرا(ع). ..... ص : 6 )
اگر شما پذیرفتید که روز بیستم جمادى الثانیه که روز تولد حضرت زهراست، پذیرفتید که روز زن باشد، این روز را پذیرفتید، این به عهده شما خیلى مسائل را مىآورد. اگر یک ملتى پذیرفت که فلان روز، روز جهاد است، این باید در آن روز مشغول مجاهده بشود. اگر کسى مشغول مجاهده نشد، این نپذیرفته است که آن روز، روز جهاد است. اگر یک وقت یک ملتى پذیرفت که امروز روز جنگ است، اگر کسى پذیرفت که روز جنگ است و تخلف کند، برخلاف وظیفه انسانى خودش عمل کرده. اگر شما زنها هم و زنهاى ما هم همه، کشور ما همه، پذیرفتند که امروز روز زن است؛ یعنى روز تولد حضرت زهرا که آن کمال و آن وضعیت را دارد، پذیرفتید که روز زن است، به عهده شما مسائل بزرگى [خواهد آمد]؛ از قبیل مجاهده، که حضرت مجاهده داشته است، حضرت به اندازه خودش که در این ظرف کوتاه مجاهده داشته است، مخاطبه داشته است با حکومتهاى وقت، محاکمه مىکرده است حکومتهاى وقت را، شما باید اقتدا به او بکنید تا پذیرفته باشید که این روز، روز زن است؛ یعنى، روز تولد این حضرت روز زن است. زهد و تقوا و همه چیزهایى که داشته است و عفافى که او داشته است و همه چیز، شما باید اگر پذیرا شدید، آنها را تبعیت کنید
و اگر تبعیت نکردید، بدانید که شما داخل در روز زن نیستید، هرکس نپذیرفت، این در روز زن وارد نشده است و در این شرافت وارد نشده است. ( صحیفه امام ج21 251 نامه به مدیرعامل صدا و سیما(اعتراض به توهین به مقدسات و تنبیه عاملین آن). ..... ص : 251 )
با کمال تأسف و تأثر روز گذشته (1) از صداى جمهورى اسلامى مطلبى در مورد الگوى زن پخش گردیده است که انسان شرم دارد بازگو نماید. فردى که این مطلب را پخش کرده است تعزیر و اخراج مىگردد، و دست اندرکاران آن تعزیر خواهند شد. در صورتى که ثابت شود قصد توهین در کار بوده است، بلاشک فردتوهین کننده محکوم به اعدام است. اگر بار دیگر از اینگونه قضایا تکرار گردد، موجب تنبیه و توبیخ و مجازات شدید و جدى مسئولین بالاى صدا و سیما خواهد شد. البته در تمامى زمینهها قوه قضاییه اقدام مىنماید