امام خمینی (س) در پیام تاریخی خود به گورباچف، رهبر سوسیالیسم جهان را به تامل در نگرش و جهان بینی فلسفه مسلمانان فرا می خواند و بطور ویژه از شیخ شهاب الدین سهروردی نام می برد و به او توصیه می کند به حکمت اشراق مراجعه نماید و از علمای فلسفه بخواهد که برایش " شرح کنند که جسم و هر موجود مادى دیگر، به نور صِرف که منزه از حس مىباشد نیازمند است؛ و ادراک شهودىِ ذات انسان از حقیقت خویش مبرا از پدیده حسى است" ( صحیفه امام، ج21، ص: 225 )
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، 28 تیر روز بزرگداشت شیخ شهید هست، همو که معاصرانش شیخ الحادش نامیدند و اخلافش شیخ اشراقش خواندند. سهروردی پیش از آن که فیلسوف شرق باشد، شیخ اشراق است، عارف عاقل. او را می توان تجمیع عرفان و فلسفه دانست و جمع عقل و عشق. شیخ پایان نزاع ابن عربی و غزالی بود و آغاز راهی شگرف در فلسفه، راهی که به اندیشه صدرایی منتهی شد.
شیخ اشراق مرگی تراژیک داشت، تلخ تر از حلاج؛ و حیاتی پربار داشت، پربار تر از ابن عربی و غزالی و ابن رشد. رییس مکتب اشراق، تنها 38 سال زندگی کرد و در این زمان بسیار کوتاه در کنار همه ریاضت ها، سفرها، تلخی ها، تحصیلات و امور روزمره، 54 عنوان کتاب علمی و فکری نوشت، آثاری که در آنها بنیاد مکتب فکری جدید پی ریزی شد و ماجرای فکری و فلسفی اسلام را وارد فضای جدیدی کرد، فضایی که حتی تلاش های فکری اسپینوزا و یاسپرس و هگل نتوانست آن را در فلسفه غرب به وجود آورد.
سهروردی منتقد صریح عقل گریان مشایی بود. او ابن سینا را تنقید می کرد و استدلال عقلانی را ناقص می دانست. در کنار تعقل و استدلال، کشف و شهود را لازم می دانست. غایت عقل اندیشی سهروردی، نه در "مثل دهم" که در " نورالانوار" خلاصه می شد.
صراحت لهجه سهروردی را نه عالمان قشری روزگار خویش، تحمل می کردند و نه عارفان صوفی و نه حکمای عقل اندیش زمان. اگر چه شیخ اشراق با هر سه تجربه زیستی داشت، اما آنان شیخ را برنمی تافتند. سهروردی فیلسوف هست و نیست، صوفی هست و نیست، فقیه هست و نیست. او این هر سه و است و هیچکدام نیست، سهروردی شیخ اشراق است، فیلسوف کشف و شهود.
سهروردی همزمان که از علم حصولی سخن می گوید، علم حضوری را پیش می کشد، او همان دم که از ادراک عقلی سخن می گوید، ادارک خیالی و حسی را نیز جزو ادراکات انسانی معرفی می کند. شیخ اشراق ظلمت را در برابر نور می نمایاند و اوج انوار قاهره را نورالانوار می خواند.
شیخ اشراق، فیلسوف ایران نیز هست، او تنها اندیشمند سده های میانه هست که در کنار منابع فکری یونانی و اسلامی، به میراق فکری ایرانیان باستان نیز توجه می کند و اندیشه های فلسفی زردشت را بازمی کاود و شاید در میانه این کنکاش های علمی است که به نظریه اشراق می رسد به فلسفه ای از شرق به غرب.
فقیهان ظاهر بین حلب، توانایی، دانایی و اندیشه های جدید دانشمند جوان سهرورد را برنمی تابند و او را چنان در برابر دیدگان فرزند سردار بزرگ جنگ های صلیبی، صلاح الدین ایوبی، بدبین می کنند که ملک ظاهر دستور به حبسش می دهد و در 5 رجب 587 در کنج زندان بر اثر گرسنگی جان می دهد.
شیخ فدای جاه طلبی های جاهلان متعصب و مصالح سیاسی ایوبیان می شود. شهید می شود و می رود. اما فلسفه اش شاهد تاریخ می گردد و می ماند و نسیمی تازه به جهان می افکند و فلسفیدن را از بن بست نجات می دهد. اندیشه شیخ شهید بعدها از سوی علمای بزرگی همچون صدرالمتالهین، علامه طباطبایی، علامه جعفری، امام خمینی (س) و شهید مطهری شکوفا می شود.