جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

درسگفتارهای آداب الصلوة/۴

وحدت وجود، حرکت جوهری، اضافه اشراقیه، فرب نوافل و فرائض و سماع عارفان به روایت عرفان پژوه فرانسوی

این گفتار مربوط به چهارمین جلسه یحیی بونو عرفان پژوه فرانسوی مربوط به به شرح و تفسیر فصل اول از کتاب آداب الصلوة امام خمینی(س) است.

کد خبر: ۱۱۹۷۷۲
وحدت وجود، حرکت جوهری، اضافه اشراقیه، فرب نوافل و فرائض و سماع عارفان  به روایت عرفان پژوه فرانسوی

به گزارش خبرنگار جماران به نقل از پرتال امام خمینی(س)، یحیی بونو در این جلسه بیان داشت:« فصل اول، توجه و تمرکز بر عز ربوبیت و ذل عبودیت است، که مسأله ی بسیار مهمی است و روایات بسیاری نیز در این باره آمده است.»

وی با بیان معنای عبد در احادیث ابراز داشت:« عبد، عبادت و عبودیت، همه از ریشه ی عَبَدَ اند و این هم ریشه بودن، نشان از نزدیکی در معنا دارد. کلمه ی عبد به چند صورت جمع بسته می شود. کلمات عباد و عبید دو صورت جمع بستن کلمه ی عبد می باشند؛ که عباد، بیشتر در معنای بنده و عبید در معنای برده استفاده می شود. در هر دوی آن ها، اصل همان خدمت کردن است؛ لکن عبد، یک ویژگی اضافی نسبت به مفهوم خادم و خدمتگزار دارد. عبد در مقابل مفهوم حُر، که به معنای آزاد است، می باشد و ویژگی مازاد آن، این است که هیچ چیزی از وجود او متعلق به او نیست. »

بونو با بیان معنای عین الربط بودن موجودات در حکمت متعالیه و بیان معنای اضافه اشراقیه گفت: « در فلسفه ی حکمت متعالیه، نظریه ی ملاصدرا که راجع به اصالت وجود و وحدت وجود و اضافه ی اشراقیه بودن وجود، یعنی وجود سایه و وجود مخلوق است را می خوانیم که بر همین حقیقت اذعان دارد که موجودات چیزی که ربط با حق دارند نیستند، بلکه آنان عین ربط می باشند.»

در ادامه بونو به بررسی مسئله تشکیک در فلسفه پرداخت و ابراز داشت: «مسأله ی تشکیک در نزد ارسطوئیان، باز هم مربوط به جوهر و عرض می بود. آن ها معتقد بودند در جوهریت، تشکیک وجود ندارد. برای مثال ما نمی توانیم بگوییم که فلان اسب، اسب تر از دیگری است؛ لکن در اعراض، برای مثال در سفیدی، می توان این طور مقایسه نمود.»

در ادامه به بیان انواع تفاوت میان موحودات پرداخت و از سه نوع تباین میان موجودات نام برد: بیان تفاوت به تمام ذات، تباین به بعض ذات و تباین به عوارض.

بونو در ادامه به رای فیلسوفان اسلامی درباره جرکت پرداخت و رای مختار مشاء، اشراق و حکمت متعالیه را در این موضوع بیان کرد: از نظر مشاء جرکت تنها در عوارض ممکن است.اشراق قائل به تشکیک در ماهیت بود. از نظر سهروردی، الگو، رب الانواع است که موجودات در هر نوع، هرچه به الگوی نوع خود نزدیک تر و یا دورتر شوند، شدت و ضعف در تحقق ماهیت پیدا خواهند نمود.»

از نظر بونو، ملاصدرا با آن که وحدت تشکیکی را مطرح نموده اما در نهایت به وحدت شخصی وجود می رسد. وی بیان می دارد: وحدت شخصی بدین معنا که یک شخص بیشتر نیست. هنگامی که وحدت شخصیِ وجود، اثبات می شود دیگر نمی توان سخنی از تشکیک در مراتب به میان آورد. بنابراین، هدف از بیان مطلب تشکیک در وجود، تنها به منظور تقریب به ذهن نمودن انجام گرفته و هنگامی که موضوع وحدت شخصی وجود مطرح می شود، آن گاه تشکیک از مراتب به مظاهر، یعنی ظهورات و شئونات منتقل می گردد. بدین معنا که همه ی آنچه هست حقیقت وجود است و فعل آن. باید گفته شود که حقیقت وجود، همان ذات می باشد.

در ادامه این عرفان پژوه فرانسوی به بیان معنای اضافه اشراقیه در عرفان پرداخت: فهوم لغوی اضافه ی اشراقیه این است که قبل از آن، دو امر وجود نداشته است؛ بدین مفهوم که مثلا در مالک و مملوک دو امر، وجود دارد که بین آن ها ارتباط اضافی برقرار می باشد و یا مثلا در نسبت پدری و فرزندی دو موجود در خارج داریم و یک نسبت که به آن اضافه می گویند؛ بدین معنا که میان آن دو، ارتباطی از جنس مضاف و مضافٌ الیهی برقرار است. یعنی یکی فرزندِ آن پدر است و دیگری پدرِ آن فرزند است. لکن گاهی این گونه نیست؛ مثلا در اشراق نور، که برخاسته از نطریه ی سهروردی است، نسبت خورشید به شعاع خورشید، اضافه است چراکه می گوییم پرتوِ این خورشید؛ لکن اضافه بین دو امر نیست؛ چراکه اگر این اشراق نباشد اصلا شعاع و پرتوی نخواهد بود که بگوییم این پرتو و شعاع این خورشید و یا این لامپ می باشد.

برای مطالعه متن کامل این درس گفتار این جا را کلیک کنید.

انتهای پیام

دیدگاه شما