به گزارش جی پلاس، تحقیقات نشان می دهند که سلامت جسمی و روانی کودک در سایه شکل گیری یک دلبستگی ایمن امکان پذیر است. این دلبستگی، از نوعی است که در آن، مراقب به تلاش های کودک برای برقراری دلبستگی به درستی پاسخ داده و نیازهای اساسی و عاطفی کودک را تأمین کرده است؛ بنابراین کودک احساس امنیت دارد. هرگاه این احساس امنیت در سال های اول زندگی به نوعی تهدید شود مثلاً مراقب برای مدت طولانی حضور نداشته باشد، کودک به وسیله والد طرد شود، والد نسبت به نیازهای عاطفی و حیاتی کودک بی تفاوت باشد یا اینکه کودک مورد آزار جسمی یا جنسی قرار گیرد، در این صورت رابطه دلبستگی ناایمن خواهد بود که این وضعیت باعث بروز اضطراب و نگرانی در کودک می شود. وجود دلبستگی ناایمن و اضطراب و استرس همراه با آن باعث خواهد شد که روند رشد و تکامل کودک دچار آسیب شود. این آسیب ها به شکل های مختلف از جمله اختلالات اضطرابی، اختلال در تنظیم هیجانات، اختلالات یادگیری و غیره در سال های بعدی رشد کودک دیده می شود؛ بنابراین کیفیت دلبستگی والد کودک اهمیت زیادی در رشد و تکامل دوران کودکی دارد و دلبستگی ناایمن می تواند سلامت روانی کودک را به خطر بیندازد. شکل گیری این دلبستگی از زمان قبل از تولد یعنی زمانی که والدین نقش والد را می پذیرند آغاز شده و تحت تأثیر عوامل متعددی است. رابطه والد کودک در شیرخوارگی و اوایل کودکی این دوره تولد تا شش سالگی را در بر می گیرد، آنچه در مورد رابطه والد کودک در این دوره اهمیت زیادی دارد شکل گیری دلبستگی است. همان طور که گفته شد دلبستگی یک رابطه عاطفی است که کودک با والد برقرار می کند و این ارتباط عاطفی می تواند بر رشد و تکامل سیستم عصبی کودک تأثیر زیادی داشته باشد. زمانی که کودکی متولد می شود میلیون ها اتصال عصبی در مغز کودک بین سلول های عصبی ایجاد شده است بعد از تولد باید کودک قابلیت های زیادی را در طی چندین سال کسب کند و سیستم عصبی و مغز کودک به حداکثر تکامل خود برسد. لازم است برخی از این اتصالات که کارآمد نیستند حذف شوند و اتصالات مفیدتر و کاربردی تر حفظ شوند یا اینکه اتصالات جدیدی ایجاد شوند. این فرایند باعث می شود به تدریج کودک قابلیت های زیادی را در زمینه های حرکتی، کلامی، شناختی، عاطفی، روابط اجتماعی، یادگیری و غیره به دست آورد. در اوایل کودکی یعنی دو یا سه سال اول بعد از تولد این تغییر و تحولات مغزی بسیار سریع است و بعد از این نیز این تحولات همچنان ادامه دارند. آنچه بیش ار سایر عوامل تکامل مغزی را در این دوره تحت تأثیر خود قرار می دهد کیفیت دلبستگی والد کودک است. دلبستگی می تواند ایمن باشد یا ناایمن هرچه این دلبستگی امن تر باشد تکامل مغزی با کیفیت بهتری اتفاق می افتد و چنانچه این دلبستگی ناایمن بوده باشد رشد و تکامل مغزی به درجه هایی دچار اختلال خواهد شد. شکل گیری دلبستگی والد-کودک از دوران بارداری و جنینی آغاز شده و در دوران بعد از تولد ادامه پیدا می کند. این رابطه یک رابطه یک سویه نیست و هردو نفر یعنی والد و کودک برای شکل گیری آن تلاش می کنند. معمولاً کودک رفتارهایی را بروز می دهد تا توجه والد را جلب و این رابطه را تقویت کند؛ رفتارهایی مثل گریه کردن، لبخند زدن، نگاه کردن و تعقیب کردن والد، حرکت به سمت مادر و غیره. به این رفتارها رفتارهای دلبستگی گفته می شود. شکل گیری دلبستگی بین والد و کودک مراحل مختلفی را در بر می گیرد که بستگی به سن کودک دارد. مرحله صفر تا سه ماهگی: در این مرحله رفتارهای دلبستگی کودک شامل رفتارهای اولیه ای مانند گریه کردن، لبخند زدن و به سمت والد نگاه کردن است. این رفتارها توجه مادر را جلب کرده و عاطفه او نسبت به کودک را تقویت می کند. مرحله سه ماهگی تا هفت ماهگی: در این مرحله کودک بین افراد آشنا و غریبه تمایز قائل می شود و به چهره های آشنا واکنش نشان می دهد. یعنی واکنش های کودک نوع تمایز را نیز نشان می دهد. هفت ماهگی تا سه سالگی: در هفت ماهگی کودک برای تماس با والد و نزدیک شدن به او تلاش می کند. حرکت های ارادی دست و بازوهای او در رفتار دلبستگی مشهود است. در این دوره چسبیدن به والد، حرکت به سمت او و تمایل به در آغوش کشیده شدن به وسیله والد دیده می شود. بعد از سه سالگی: در این دوره به تدریج کودک به چیزهایی از اهداف مادر پی می برد و سعی می کند رفتارهایی بروز دهد تا به نوعی نظر مادر را تغییر دهد به شکلی که بتواند همچنان در کنار والدش باشد. عوامل مؤثر در شکل گیری دلبستگی دوره حساس زمانی: معمولاً سال های اولیه کودکی بخصوص دوران نوزادی و شیرخوارگی زمان حساس تری است و ناایمن بودن رابطه والد کودک در این دوره می تواند آسیب بیشتری بر شکل گیری دلبستگی وارد کند. نحوه مراقبت از کودک: توانایی مراقبت از کودک و توانایی های فرزند پروری والد، میزان تجربه او در مراقبت از کودک، نگرش والد نسبت به کودک و نیز سن والد عواملی هستند که نحوه مراقبت را تحت تأثیر قرار می دهند. تعاملات والد و شیر خوار کیفیت تعامل عاطفی والد و شیرخوار را در بر می گیرد و خود تحت تأثیر عوامل دیگری است از جمله: عوامل مربوط به والد: از مهم ترین این عوامل می توان به وضعیت سلامت روانی مادر اشاره کرد. مادری که دچار افسردگی یا مشکلات اضطرابی است، توانایی کمتری برای پاسخ دهی مناسب به نیازهای عاطفی فرزندش دارد. عوامل مرتبط با شیرخوار یکی از مهم ترین عوامل در مورد شیرخوار وضعیت سرشتی کودک است. برخی شیرخواران به لحاظ سرشتی سخت و دشوار هستند. زیاد بی قراری و گریه می کنند و ناآرام هستند قائدتاً مراقبت از این کودکان می تواند برای والدین دشوار باشد و پاسخ دهی به نیاز های عاطفی آنها نیز دشوار است. مسأله مهم دیگر وضعیت سلامت روان و وضعیت تکاملی کودک است. مراقبت از کودکی که معلولیت جسمی و ذهنی داشته باشد یا اینکه مشکلات روان پزشکی داشته باشد به مراتب دشوار تر بوده و پاسخ دهی به نیازهای عاطفی وی نیز دشوارتر است. محرومیت از والد: در شرایطی که کودک والدین خود را به هر دلیلی از دست داده باشد و مراقب جایگزین مناسبی هم نداشته باشد، شکل گیری دلبستگی ایمن دچار اختلال می شود. شرایط شکل گیری دلبستگی قوی: وجود تعاملات عاطفی عمیق، پاسخ منظم والد به رفتارهای دلبستگی کودک، محدود بودن تعداد مراقبان، قوی بودن همکاری کودک، قرار داشتن کودک در دوره زمانی حساس اولیه (در طی اولین دو سال). منبع: انجمن روانپزشکی کودک و نوجوان ایران
رابطه دلبستگیهای کودک و سلامت روانی او چیست؟
دلبستگی نوعی رابطه عاطفی است که بین والد و کودک به دنبال تولد او شکل می گیرد و باعث می شود امنیت جسمی و روانی کودک تأمین شود، در سایه شکل گیری این رابطه است که نیازهای جسمی و عاطفی کودک برآورده می شود.
کد خبر:
۴۷۹۶۶۹