هر فرایند ارتباطی از ۶ مرحله تشکیل میشود که این مراحل عبارتند از: فرستنده پیام، رمزگردانی پیام، شبکههای ارتباطی، رمزگشایی پیام، دریافتکننده پیام و بازخورد پیام. البته باید در نظر داشت که این فرایند ارتباطی در بافت یا محیطی خاص انجام میشود که میتواند تأثیر عمدهای در کل ارتباط داشته باشد.
جی پلاس، مشکلات مربوط به روابط میتواند در هر مرحله از این فرایند ارتباطی ایجاد شود و آشفتگی و ناراحتی و سوءبرداشت به وجود بیاورد. در اینجا به صورتی دقیقتر به هر یک از این مراحل میپردازیم.
منبع پیام: فرستنده پیام باید مشخص کند که چرا میخواهد پیامی را ارائه کند و چه چیزی را میخواهد بیان کند. همچنین لازم است تا مطمئن شود که اطلاعاتی که بیان میکند مفید و دقیقند. خطاهای گوینده (منبع پیام) که میتواند باعث بروز مشکل در ارتباط شود، عبارتند از:
۱ـ کوشش برای سخن گفتن بیش از حد در یک پیام؛ در نتیجه احتمال اینکه شنونده بتواند تمامی آنچه را که گفته شده است بهخاطر بسپارد کم میشود.
۲ـ گفتار بیش از اندازه آرام و یکنواخت یا سریع؛ اگر شنونده نتواند حرف گوینده را به وضوح بفهمد، اطلاعات از دست خواهند رفت.
۳ـ پوشاندن بخش اصلی پیام در دریایی از جزئیات بیارزش.
۴ـ در نظر نگرفتن دیدگاه شنونده.
پیام: اطلاعاتی است که منبع پیام میل دارد آنها را بیان کند. برای جلوگیری از هرگونه سوءبرداشت و کژفهمی لازم است پیام واضح و مشخص باشد. اگر پیام شما طولانی،مغشوش و یا حاوی خطا باشد، میتوان انتظار داشت که بد فهمیده شود.
رمزگردانی پیام: به انتقال اطلاعات به صورتی که بتوان به طرف مقابل فرستاد و طرف مقابل بتواند آن را رمزگشایی کند، رمزگردانی پیام گویند. موفقیت شما در رمزگردانی پیام به تواناییتان برای رساندن اطلاعات به صورت واضح و ساده بستگی دارد. همچنین شما باید بتوانید منابع و علل کژفهمی و گیجی در دریافت پیام را که شامل پیشفرضهای اشتباه، فقدان اطلاعات و... است، پیشبینی کنید.
شبکه ارتباطی: پیامها از طریق شبکهها و کانالهای ارتباطی ارسال میشوند. در پیامهای شفاهی این کانالها عبارتند از دیدارهای رو در رو، گفتوگوهای تلفنی و از این قبیل. در پیامهای نوشتاری هم راههای ارتباطی نامه، ای.میل، یادداشت، اخبار و... را شامل میشوند.
رمزگشایی پیام: همانطور که رمزگردانی موفق یک مهارت است، رمزگشایی موفق نیز چنین است. رمزگشایی موفق شامل صرف زمان کافی برای خواندن با دقت یک پیام یا گوش دادن فعالانه میشود. همانطور که خطا و اشتباه در رمزگردانی میتواند آشفتگی و سوءبرداشت ایجاد کند، خطا و اشتباه در رمزگشایی نیز میتواند باعث بروز چنین مشکلاتی شود.
دریافتکننده پیام: شکی نیست که شما پس از ارسال پیام تمایل دارید که دریافتکننده یا دریافتکنندگان پیام شما واکنشهای خاصی را که مدنظرتان است نشان دهند. اما به خاطر داشته باشید که گیرنده پیام دارای ایدهها و احساساتی است که ممکن است بر فهم او از پیام و پاسخ و واکنشش به آن تأثیر بگذارد. برای اینکه بتوانید با موفقیت پیام خود را برسانید باید این موارد را قبل از ارسال پیام در نظر داشته باشید و به طور مناسبی عمل کنید.
خطاهای شنونده (دریافتکننده پیام) که میتوانند باعث بروز مشکل در ارتباط شوند، عبارتند از:
۱ - فکر کردن به یک مسئله دیگر به جای گوش دادن به آنچه گوینده میگوید. این امر بسیار متداول است.
اگر با کسی که مشکلی دارد در حال گفتوگو هستیم، غالباً در همان زمانی که گوینده مشغول صحبت است و پیش از آنکه تمامی حقایق را بدانیم، به دنبال یک راه حل میگردیم.
۲ - شنیدن آنچه مورد انتظار است و نه آنچه واقعاً گفته شده.
۳ - فقط توجه به آخرین چیزی که گفته شده است و نادیده گرفتن بقیه پیام.
۴ - توجه به جزئیات بیارزش و از دست دادن معنای پیام.
بازخورد: گیرنده پیام با واکنشهای شفاهی یا نوشتاری به پیامی که بیان شده است بازخورد نشان میدهد. به این بازخورد به دقت توجه کنید، زیرا این تنها چیزی است که به شما امکان میدهد تا مطمئن شوید گیرنده پیام به درستی پیامتان را دریافت کرده است. اگر دریابید که سوءبرداشتی وجود دارد، فرصت دارید که پیامتان را اصلاح کنید.
بافت: موقعیتی را که در آن پیامتان ارسال میشود بافت یا زمینه گویند. این بافت شامل محیط پیرامونی یا فرهنگ است. افرادی که اطلاعات بسیار زیادی را در پیام خود ارائه میکنند بیشتر احتمال دارد که موانع موجود در بافت و محیطی را که پیام در آن ارسال میشود نادیده بگیرند، زیرا ما باید مراقب زمان و فرصتهای اندک افراد دیگری باشیم که گیرنده پیام ما هستند.
در نهایت، برای اینکه بتوانید پیام خود را به صورت مؤثر و مناسب ارسال کنید باید موانعی را که در هر یک از این مراحل وجود دارد رفع کنید. منبع: سایت سپیده دانایی