جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

جی پلاس؛ سروش محلاتی: اسلام ضدشادی نیست/ واژه های قرآن درست تفسیر شوند

کد خبر: ۴۸۹۴۹۶
جی پلاس؛ سروش محلاتی: اسلام ضدشادی نیست/ واژه های قرآن درست تفسیر شوند

حجت الاسلام سروش محلاتی، درباره موضوع ارتباط دین و شادی، گفت: دین مخالف و ضدشادی نسیت و قرآن واژه های متفاتی درباره شادی دارد که معنای آن باید درست تفسیر شوند. به گزارش خبرنگار سبک زندگی جی پلاس؛ حجت الاسلام محمد سروش محلاتی، استاد حوزه علمیه قم، با اشاره به این که دین و شادی یک موضوع میان رشته ای است که به کار جامعه شناسی، روانشناسی و برخی علوم دیگر نیازمند دارد، گفت: یک عالم دینی با معیارهایی که در قرآن و نهج البلاغه وجود دارد، وضع دینی یک فرد یا جامعه را مورد نقد قرار می دهد و می گوید این جامعه از نظر دینی دچار انحراف شده یا خیر. مرحوم آیت الله بروجردی گفتند وقتی می خواهید مسأله فقهی را مورد مطالعه قرار دهید خود را در عصر شیخ طوسی قرار دهید، این که در طول هزار سال جهان چه تغییراتی کرده نباید در استنباط شما، اثر بگذارد. به همین دلیل نگاه ما به مسایل دینی غیر از نگاه تاریخی است. نگاه تاریخی نیز شرایط و جایگاه خود را دارد اما عالم دینی بر این اساس، قضاوت و داوری نمی کند. ** ماه صفر در دین ما نحس و شوم نیست محلانی ادامه داد: برخی از شیخ عباس قمی نقل می کنند که ماه صفر شوم است حال آنکه شیخ عباس چنین نگفته و حتی نگفته که ائمه گفته اند شوم است. در آنجا گفته شده که معروف است که ماه صفر شوم است و درست هم هست زیرا بین مردم چنین معروف است. وقتی ذهنیتی برای شوم بودن یک زمان وجود دارد، ائمه ما برای از بین رفتن آن و اینکه اینگونه افکار و وسوسه ها جلوی اقدامات مثبت مردم را نگیرد، گفته شده که صدقه ای بدهند. این دستور به این معنا نیست که شیخ عباس قمی ماه صفر را بازدارنده و شوم تلقی می کند بلکه راهی معقول و قابل دفاع برای برون رفت از این وضعیت ارایه می دهد. ما در فرهنگ مان روزهایی داریم که به نحسی شناخته می شوند اما آیا نحس بودن امری واقعی است یا توهم؟ خود شیخ عباس قمی هم اشاره کرده که ماه صفر ذاتا نحس نیست. وفات پیغمبر (ص) در این ماه اتفاق افتاده یعنی ظرف زمانی یک واقعه نامطلوب و ناگوار است. ** نشاط و مزاح، حسن خلق و لازمه مؤمن بودن است وی با اشاره به کتاب کافی شیخ کلینی است، گفت: در جلد دوم این کتاب بابی به نام حزن و اندوه نداریم؛ عنوانی که کلینی انتخاب کرده، شوخ طبعی و خندیدن است. در روایتی از امام هفتم (ع) آمده است، شوخی عیبی ندارد اما برای آن باید حد و مرز نیز وجود داشته باشد؛ حضرت فرموده اند که شوخی نه تنها مانعی ندارد بلکه اصلا خوب است، حتی پیغمبر (ص) نیز اینگونه بود. روایتی دیگر از امام صادق (ع) آمده است که هیچ مؤمنی نیست مگر اینکه اهل مزاح و شوخی است؛ یعنی این لازمه مومن بودن است و اگر غیر از این بود، شخص مومن نیست. امام صادق (ع) از اصحابشان پرسیدند که شما مزاح هم می کنید؟ جواب دادند: اندکی. ایشان گفتند: نشاط و مزاح از حسن خلق است. روایتی دیگر از امام هفتم (ع) وجود دارد که حضرت یحیی (ع) بسیار اهل گریه بود و نمی خندید و برعکس وی، حضرت عیسی (ع) هم می خندید و هم گریه می کرد. امام (ع) فرمودند که روش عیسی بن مریم (ع) بهتر از حضرت یحیی بود. ** حزن و نگرانی دائمی از آخرت الگوی عمومی اسلام برای مردم نیست این استاد حوزه، با در نظر گرفتن دیدگاه علم روانشناسی، بیان کرد: برخی افراد بانشاط تر از دیگران هستند. برخی درون گرا و برخی بیرون گرا هستند و این موضوع غیرقابل انکار است. نمی توانیم این افراد را استحاله کنیم و تغییر بدهیم. در میان انبیاء و علما نیز به همین شکل است. در میان بزرگان دینی نیز برخی افراد بوده اند که حزن و نگرانی نسبت به آخرت در وجودشان سیطره داشته است اما این یک الگوی عمومی نیست که دین برای زندگی اجتماعی به همه مردم ارایه کرده باشد؛ در عین حال این راه را هم به روی افراد خاص نبسته است و خاصیت دین هم همین است. ** عاشورا در اسلام محور است اما میراث تشیع فقط عاشورا نیست وی ادامه داد: وقتی می خواهیم تشیع را تعریف کنیم، محور آن را امام حسین (ع) قرار می دهیم و او هم به اشک متصل و همه چیز در همین خلاصه می شود، در حالی که میراث تشیع اختصاص به عاشورا ندارد. البته عاشورا جنبه محوری دارد اما فرهنگ تشیع بسیار اعم است. نمی توانیم بگوییم نهج البلاغه و صحیفه سجادیه و هزاران حدیث امام باقر و امام صادق (ع) نیز جزو فرهنگ تشیع نیستند و تشیع تنها عاشورا است. نمی گویم حق نهج البلاغه در جامعه ما رعایت شده یا نه؟ ممکن است نشده باشد اما فرض بر این است که ما پذیرفته ایم و می پذیریم که همه اینها در مجموعه تشیع قرار گرفته اند. نمی خواهیم انکار کنیم و اشکالات، افکار جاهلانه و افراط گرایی فراوانی از سوی برخی افراد بوده و هست که جای بحث دارد. ** قرآن واژه های متفاتی درباره شادی دارد که معنای آن باید درست تفسیر شوند این استاد حوزه با نقل خاطره ای از شهید بهشتی درباره خنده و شادی، تفسیر ایشان از آیه ای در سوره توبه که می گوید باید کم بخندند و باید زیاد بگریند، گفت: مرحوم شهید بهشتی در خاطره خود به این آیه اشاره می کند و می گوید که این آیه وجود دارد اما معنای آن درست در مقابل آن چیزی است که به من تذکر داده بودند. این آیه درباره کسانی است که از فرمان خدا و پیغمبر تخلف کرده و به دلیل علاقه به زندگی دنیایی در جهاد شرکت نکرده اند و این آیه به عنوان یک نفرین و کیفر تخلف از فرمان خدا و رسول می گوید که این گروه نافرمان از این پس کم بخندند و زیاد بگریند و در حقیقت نفرین بر این گروه نافرمان نازل می شود. یعنی خنده در زندگی آنها کم و گریه فراوان باد. آیا از این آیه جز این فهم می شود که زندگی بانشاط از دید اسلام، نعمت و رحمت خداست و زندگی همراه با ناله و گریه و زاری خلاف رحمت و نعمت اوست؟ کل این آیات را باید دید. یا در آیه ی ۷۶ سوره قصص؛ قارون هم از قوم حضرت موسی بود اما علیه همین قوم طغیان کرد. ثروت بسیاری داشت، مردم به این فرد ثروتمند و مغرور که سرمست ثروت شده بود گفتند که «این خوشحالی و سرمستی برای چیست؟» این شبیه بازی هایی است که در جامعه ما نیز گاهی دیده می شود و البته این نکته را هم باید مورد توجه قرار داد که این سخن خدا نیست و قوم اش به او گفته اند. در واقع با این جمله می خواهند بگویند شادی ای که تو بروز می دهی کاری غیراخلاقی است. سروش محلاتی افزود: در این آیه قوم قارون به او گفتند که لاتفرح؟ ان الله لا یحب الفرحین، فرحی که در این آیه است از موضوع ما که شادی است، کاملا متفاوت بوده و نباید در این بحث به سراغ این آیه رفت. در قرآن واژه های متفاوتی درباره شادی داریم که معنای کاملا متفاوتی نیز دارند. علامه طباطبایی فرح را سرمستی تفسیر می کند یعنی کسی که در شادی، غرور او را می گیرد، اعتنایی به دیگران نمی کند، خود را برتر از دیگران می بیند و اقدامات تحقیرآمیز نسبت به دیگران انجام می دهد. با این تعریف، معنای " ان الله لا یحب الفرحین" کاملا درک می شود چرا که این کاری غیراخلاقی است که حقیقت و آخرت را از انسان مورد غفلت قرار می دهد؛ بنابراین این موارد را باید از هم تفکیک کرد.

انتهای پیام

دیدگاه شما