ناهید خداکرمی، رئیس انجمن مامایی و عضو هیئت علمی مامایی دانشگاه شهید بهشتی در گفت و گو با خبرنگار جی پلاس به مناسبت روز جهانی ماما با شعار "مامایی برای فردایی بهتر" اظهار کرد: مامایی حرفه ای ریشه دار و قدیمی در کشور است، به طوریکه در سال ۱۲۹۸ خورشیدی اولین آموزشگاه مامایی تاسیس شد، ولی به صورت یک آموزشگاه مصوب مجلس از ۱۳۰۷ دانشجو می گرفته است.
وی ادامه داد: در حال حاضر این رشته در خدمت زنان و نوزادان کشور است، به طوریکه در سال گذشته ۴۵۰ هزار زایمان طبیعی توسط گروه مامایی انجام شده است؛ این تعداد منهای تولدهایی است که در برخی از بیمارستان ها ماما انجام می دهد، ولی شخص دیگری پرونده را تکمیل می کند که اگر آنها را نیز لحاظ کنیم، حدود ۸۰ درصد زایمان های طبیعی در کشور توسط ماما انجام می شود و این موضوع جایگاه والایی را نشان می دهد زیرا امروز مشکل سزارین های بی رویه را در کشور داریم که مسئولین را وادار کرده زایمان طبیعی را در تحول نظام سلامت به صورت رایگان لحاظ کنند.
فاصله جایگاه مامایی در ایران با استانداردهای جهان
خداکرمی با اشاره به جایگاهی که مامایی باید در کشور داشته باشد، گفت: آنچه مهم است جایگاهی است که باید مامایی در کشور داشته باشد که در این زمینه از استانداردهای دنیا فاصله داریم.
وی در مورد دلایل فاصله از استاندارهای جهانی اظهار کرد: در اتاق های زایمان از کمبود شدید ماما رنج می بریم و زنان کشور به ویژه زمانی که در بخش دولتی برای زایمان مراجعه می کنند، خدمات با کیفیت دریافت نمی کنند که علت آن کمبود نیروی انسانی ماما است البته وزارت بهداشت با طرح مامای همراه سعی کرده این مشکل را تا حدودی حل کند، اما واقعا کافی نیست و به نظر من سرمایه گذاری در طرح تحول سلامت در سال ۹۴ باید در استانداردسازی نیروی انسانی زایشگاه ها متمرکز شود.
عضو هیئت علمی مامایی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به طرح مامای همراه تصریح کرد: "مامای همراه" طرحی است که بر اساس آن مادرانی که دوست دارند هنگام زایمان یک نفر به طور کامل بر بالین شان حضور داشته باشد و تمام حمایت هایی که مادر در طول زایمان نیاز دارد از جمله مربی گری برای کاربرد روش های بی درد غیر دارویی و دارویی، تکنیک های تنفسی، آرام سازی عضلانی را انجام دهد؛ این طرح سال هاست که اجرا می شود و امسال توجه بیشتری به آن شده است و شاید تنها خدمتی است که مادر در خارج از بیمارستان به ماما مبلغی پرداخت می کند.
لزوم تغییر نگاه سازمان های بیمه گر
وی تاکید کرد: بحث دیگری که می تواند جایگاه ماما را مستحکم کند و ارتقای سلامت زنان و دختران را به دنبال داشته باشد، تغییر نگاه سازمان های بیمه گر در سال ۹۴ است؛ شورای عالی بیمه سلامت باید در سال جاری موضوع عقد قرارداد سازمان های بیمه گر را با ماماها طرح و تصویب کند.
خداکرمی اظهار کرد: در حال حاضر ۷میلیون بیمه شده جدید داریم که ۵۰ درصدشان خانم و قطعا جزو قشر مستضعف جامعه هستند که نیاز دارند از خدمات بهینه مامایی بهره مند شوند؛ بنابراین برای این زنان و ۵۰ درصد زنانی که از قبل بیمه بودند و دوست دارند خدمات سرپایی مامایی را دریافت کنند، می طلبد که امسال سازمان های بیمه گر نسبت به عقد قرارداد با ماماهای دارای دفتر کار نگاهی ویژه داشته باشند و آن را تسریع کنند.
رئیس انجمن مامایی با بیان اینکه مصوبه ای برای عقد قرارداد سازمان های بیمه گر در دهه ۷۰ وجود داشته است، گفت: این سازمان ها از اجرای کامل آن سر باز می زنند که مسئله مهمی است و امیدواریم امسال برای ارتقای جایگاه مامایی در کشور به آن توجه شود.
دلایل نیاز به تقویت حرفه مامایی
این متخصص مامایی مهمترین دلایل نیاز به تقویت حرفه مامایی را بر شمرد و افزود: در درجه اول باید بدانیم که ماما عامل زایمان طبیعی است و از طرفی سیاست های افزایش جمعیت را پیش رو داریم و می دانیم که اگر مادری نتواند به روش طبیعی زایمان کند، انگیزه باروری برای بارداری بعدی در وی از بین می رود و عوارض ناشی از سزارین های تکراری هم مصیبتی است که امروزه شاهد آن هستیم، پس باید با تقویت حرفه مامایی جلوی این عوارض گرفته شود.
مامایی برای فردایی بهتر
خداکرمی در پاسخ به اینکه ماما چطور می تواند فردایی بهتر برای انسان ها بسازد، گفت: هر انسانی که به دنیا می آید با مرحله ای به اسم سلامت باروری روبروست که باید از آن مراقبت شود، برای مثال یکی از مسائلی که به سلامت باروری دختران بستگی دارد، مسائل دوران بلوغ است و ماما با تسلطی که به این موضوعات دارد، می تواند خدمات بسیار خوبی از جمله توانمندسازی دختران در دوران بلوغ انجام دهد.
وی ادامه داد: پس از آن دختر می خواهد ازدواج کند، در مشاوره های قبل از ازدواج ماما به دلیل تسلطی که بر فیزیولوژی و آناتومی بدن زن دارد، می تواند آنها را برای ایفای نقش همسری آماده کند و حتی به زوجین به صورت توام مشاوره دهد که بدانند چگونه با مسائل فیزیولوژیک و طبیعی بدن کنار بیایند و روابط زناشویی سالمی داشته باشند.
عضو هیئت علمی مامایی دانشگاه شهید بهشتی افزود: در مرحله بعدی زوجین تصمیم به فرزندآوری می گیرند؛ مشاوره ها و مراقبت های قبل از بارداری حوزه ای است که ماما به خوبی مسلط است و خدماتش را ارائه می دهد. در دوران بارداری هم مراقبت های دقیقی از مادر انجام می دهد، موارد غیر طبیعی را شناسایی و درمان می کند و در صورت نیاز به متخصص ارجاع می دهد. ماما عامل انجام زایمان طبیعی و تولد است، پس هرکسی که متولد می شود، دست های ماما آنجا نقش داشته است.
وی اظهار کرد: در دوره شیردهی، در دوره فاصله گذاری بین دو بارداری و زمانی که زن یائسه می شود و از باروری خارج می شود، ماما می تواند نقش توانمندسازی، حمایتی و مراقبتی خوبی برای زنان داشته باشد؛ پس ما برای فردایی بهتر باید زنان، زوجین و جامعه سالمی داشته باشیم که کلید سلامت باروری در دست ماماها است بنابراین ماماها برای فردای بهتر در هر جامهه ای می توانند نقش داشته باشند.
خداکرمی در مورد شعار امسال روز جهانی بهداشت با عنوان "مامایی برای فردایی بهتر" گفت: یادتان نرود که این شعارها را با توجه بر مستندات تولید می کنند، یعنی دیده اند که هر کشوری که مامایی آن جایگاه خوبی دارد و این حرفه از طرف سیاستگذار و قانونگذار حمایت می شود آن جامعه می تواند سلامت بهتری داشته باشد برای همین روز جهانی ماما را در این سال "مامایی برای فردایی بهتر" نامگذاری کرده اند.
وی اظهار امیدواری کرد که قانونگذاران، سیاست گذاران، تصمیم سازان و تصمیم گیران به این حرفه به ویژه در بخش بهداشت نگاهی خاص داشته باشند؛ با وجود اینکه اتاق های زایمان از کمبود ماما رنج می برد، اما شیوه عملکرد نظام بهداشتی کشور هم در استفاده از پتانسیل های مامایی بسیار ضعیف است و ما امیدواریم که این حرفه بتواند هویت حقوقی و حقیقی خود را پیدا کند تا زنان کشور ما بیش از این ضرر نکنند و خانواده های ما بیش از این دچار عارضه نشوند.
فواید حضور مامای هیئت علمی در بیمارستان ها
این متخصص مامایی با اشاره به حضور مامای هیئت علمی در بیمارستان های آموزشی گفت: در حال حاضر ماماهای هیئت علمی در دانشکده های مامایی حضور دارند و معمولا در شیفت صبح و گاهی در شیفت شب با دانشجو به بیمارستان های مختلف می روند، اما مامای هیئت علمی بالینی به شکل مستقر در بالین است؛ یعنی اینکه هر بیمارستانی که بحث آموزش به پزشکان و ماماها را در بالین دارد، از این اعضای هیئت علمی استفاده خواهد کرد و چون آن ماما عضو هیئت علمی بیمارستان است در تصمیم گیری های کلینیکی و بالینی و همینطور آموزش به دانشجویانی که نیاز به آموزش زایمان طبیعی، مراقبت های بارداری و بیماری های زنان دارند، بهتر عمل می کند.
وی تاکید کرد: امیدواریم شاهد حضور اعضای هیئت علمی بالینی مقیم در همه بیمارستان های آموزشی کشور باشیم زیرا می توانند حرکت بسیار خوبی برای آموزش صحیح اصول مامایی، مراقبت های دوران بارداری و زایمان به روش طبیعی انجام دهند.
ضعیف بودن آموزش های مامایی
خداکرمی بیان کرد: در حال حاضر هم آموزش رزیدنتی و دانشجویان دستیاری زنان در رشد زایمان طبیعی بسیار ضعیف است، هم آموزش مامایی در بالین با چالش مواجه است؛ زیرا اعضای هیئت علمی عموما به شکل مهمان به بیمارستان ها می روند، اما زمانی که مربی بالینی مستقر شود امیدواریم کیفیت خدمات و آموزش ارتقاء پیدا کند تا سودش به همه جامعه برسد.
وی خاطرنشان کرد: شاید در نگاه اول فکر کنیم این اقدام و متعاقبا جذب نیروی انسانی هزینه بر است؛ اما در واقع در دراز مدت سرمایه گذاری و سود برای کشور محسوب می شود.
نقش ماما در طرح تحول نظام سلامت
رئیس انجمن مامایی گفت: شاید به جرأت بتوانم بگویم که بار اصلی بند شش طرح تحول نظام سلامت که رایگان کردن زایمان طبیعی بوده، بر دوش جامعه مامایی است، به ویژه ماماهایی که در درمانگاه های بهداشت، مراقبت های دوران بارداری را آموزش می دهند و مادران را برای زایمان آماده می کنند و ماماهایی که در زایشگاه ها مراقبت حین زایمان و انجام زایمان طبیعی را بر عهده دارند؛ این افراد بهترین نقش را در پیشبرد اهداف طحر تحول سلامت دارند، گرچه کمترین نفع به آنها می رسد.