با وجود قطعیت نرفتن لایحه برجام به مجلس، کمیسیون ویژه روز گذشته سیر تاریخی مذاکرات را بررسی کرد.
به گزارش جماران، دادن لایحه برجام توسط دولت به مجلس قطعی شده است. در مقابل موضع گیری های اخیر روسای مجلس هم در روزهای اخیر همسو با تصمیم دولتی ها بوده است. در آخرین نمونه محمدرضا باهنر که لیدر طیف منتقد دولت اصولگرایان سنتی در مجلس محسوب می شود، گفته است: «ارایه لایحه برجام به مجلس منافع ملی را تامین نمی کند.» مجموعه منتقدان توافق هسته ای اما هنوز این موضوع را نپذیرفته اند. آنها که این روزها به طور مشخص طیف اکثریت کمیسیون برجام را در اختیار دارند هنوز بر مواضع قبلی خود درباره ضرورت تقدیم برجام به مجلس در قالب یک لایحه تاکید دارند. تاکیدی که با مشخص شدن موضع دولت و البته مقامات مجلس می تواند این سوال را ایجاد کند که منتقدان توافق در کمیسیون برجام در پی چه برنامه ای هستند؟
**پایان ماجرای لایحه در سخنان مقامات دولت و مجلس
خیلی وقت است که مشخص شده برای برجام لایحه ای در کار نخواهد بود. صحبت های اخیر حسن روحانی و پس از آن موضع گیری معاون پارلمانی او و همین طور نایب رییس دوم مجلس قطعیت را در این باره به اوج خود رساند. در حالی که حمید انصاری گفته «برجام به صورت لایحه به مجلس نمی رود»، محمدرضا باهنر نیز در گفت وگویی به خبرگزاری ایسنا گفته که «ارایه لایحه برجام به مجلس نمی تواند منافع ملی را تامین کند.» اما مساله مهم تر در سخنان محمدرضا باهنر و مجید انصاری نکته مشترکی است که هر دو به طور جداگانه بر آن تاکید دارند و آن اینکه دولت و مجلس بر سر این موضوع به مشکل نخواهند خورد. مجید انصاری گفته که «در همه زمینه ها با مجلس تعامل داریم و در مورد برجام هم با مجلس تعامل خواهیم داشت» و محمدرضا باهنر تاکید کرده «دولت و مجلس در گفت وگوهای شان درباره موضوع ارایه یا عدم ارایه لایحه برجام به تفاهم می رسند. » تفاهمی که به نظر می رسد بین دولتی ها و مقامات عالی مجلس ایجاد شده اما مشکلی که همچنان در کار باقی مانده، اصرار منتقدان توافق بر موضع گیری های قبلی شان است. چرا که تا اینجا به جز باهنر که دیروز در این باره سخن گفته، مسوولان دیگری چون
علی لاریجانی، محمدحسن ابوترابی فرد و حتی حسین مظفر، معاون نظارت مجلس نیز در موضع گیری های جداگانه ای گفته اند که تصویب برجام در مجلس منافع ملی را تامین نخواهد کرد. این موضعی است که نخستین بار توسط علی اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی مطرح شد و در پی آن وزارت خارجه به تکرار آن پرداخت. تکراری که خیلی زود به مقامات مجلس هم سرایت کرد. محمدرضا باهنر صریح تر از قبل در این باره گفته که «برخی نمایندگان می گویند حتما باید لایحه داده شود و برخی می گویند نباید لایحه بدهند، اما این موضوع را حل می کنیم.» اما مجلس و دولت چگونه این موضوع را حل خواهند کرد؟ محمدرضا باهنر گفته که «مشکلی وجود ندارد و به نظر می رسد در گفت وگوهایی که با دولت داریم در این باره به تفاهم می رسیم و مجموعا در این باره تصمیمی گرفته و اقدام می شود. » اما هفته پیش ابوترابی فرد صریح تر درباره این «تصمیم» سخن گفت و تاکید کرده که «ارایه لایحه برجام به مجلس بستگی به تصمیم نظام دارد.»
**منتقدان در پی جایگزین هایی برای لایحه
در کمیسیون ویژه برجام در مجلس اما موضوع مسیر دیگری را می پیماید. نقوی حسینی، سخنگوی این مجموعه در واکنش به سخنان رییس جمهوری درباره عدم ضرورت دادن لایحه برجام گفته که «رییس جمهور گفته اند که اگر این متن در مجلس تصویب شود برای ایران لازم الاجرا است حال این مبحث مطرح می شود که آیا بدون مصوبه مجلس اجرای برجام لازم الاجرا نیست؟ آیا برجام کاغذپاره است؟» او استدلال کرده که تعهدات ایران در برجام «فراتر از NPT و پروتکل الحاقی» و به همین دلیل اجرای آن نیازمند مصوبه مجلس است. این حرف طیف منتقدان توافق است که هم اکنون در ترکیب کمیسیون برجام دست بالا را دارند. طیفی که البته با موضع گیری های اخیر مسوولان دولت و مجلس برای آنها هم روشن شده که نهایتا لایحه ای برای برجام در کار نخواهد بود. به همین دلیل به موازات تاکید آنها بر موضوع لایحه برجام، برنامه دیگری هم به طور موازی دنبال می شود؛ تصویب برخی طرح ها در ارتباط با موضوع هسته ای در مجلس. مصوباتی که از داخل کمیسیون ویژه برجام کلید زده خواهند شد. این موضوع را برخی اعضای این مجموعه چون محمد مهدی زاهدی، سید محمود نبویان، اسماعیل کوثری، حسین نقوی حسینی و حتی علیرضا
زاکانی که اکنون ردای ریاست کمیسیون برجام را هم بر تن دارد، چند بار مورد تاکید قرار داده اند. تا اینجا اما هنوز مشخص نشده منظور آنها از این مصوبات و در شرایطی که هیچ لایحه ای در کار نخواهد بود، چیست. آنها درباره محتوای حقوقی و سیاسی چنین طرح هایی هیچ توضیحی نداده اند اما یک مورد جدید را در روزهای اخیر مطرح کرده اند؛ ارایه پیشنهاد فکت شیت مجلس ایران از سوی کمیسیون بررسی برجام به نمایندگان. سخنگوی کمیسیون برجام گفته که احتمالا این مورد همراه با گزارش نهایی این مجموعه به مجلس ارایه شود.
**کمیسیون برجام در دور تکرار
جلسات کمیسیون برجام در روزهای تعطیلی مجلس به طور مستمر ادامه دارد؛ جلساتی که تنها گزارش خروجی آنها در یک عبارت خلاصه می شود؛ «بررسی برجام. » بررسی ای که هنوز معلوم نشده چه سمت و سویی را هدف قرار می دهد. تا اینجا روند بررسی ها به بازخوانی تاریخ مذاکرات با حضور تیم های مذاکره کننده در دوره های مختلف رسیده است. همین طور که دیروز عباس عراقچی برای این بازخوانی مهمان کمیسیون ویژه بود و امروز هم قرار است سعید جلیلی و برخی اعضای تیمش راهی بهارستان شوند. به عبارتی کمیسیون ویژه برجام همه کارهایی که به عنوان پیش نیاز تصویب برجام در مجلس هست را انجام می دهد، در شرایطی که نهایتا قرار نیست چنین اتفاقی بیفتد. آن طور که نقوی حسینی گفته در جلسه دیروز عباس عراقچی قسمتی از تاریخ مذاکرات را با تمرکز روی مذاکرات استانبول و بعد از آن ورود به مذاکرات عمان شرح داده است. اما در قسمت دوم جلسه سوالاتی توسط نمایندگان مطرح می شود که معاون وزیر خارجه به آنها پاسخ می دهد. آن طور که از پاسخ های عراقچی بر می آید احتمالا این سوالات چیزی جز همان موضوعات تکراری قبل نبوده اند، چرا که بر اساس گفته های نقوی حسینی، عراقچی یک بار دیگر به
شرح موضوعاتی چون دلیل عدم ارایه متن ترجمه فارسی برجام و بازرسی های آژانس از مراکز ایران پرداخته است. در این جلسه اما عراقچی یک بار دیگر درباره موضوع لایحه برجام هم مورد سوال قرار گرفت که در پاسخ آن گفت: «اینکه برجام لایحه شود و به مجلس بیاید در اختیار وزارت خارجه نیست. بلکه تصمیم آن با دولت است. ولی روز قانونی شدن برجام قطعا طبق قانون طی خواهد شد. از نظر ما فرقی نمی کند که لایحه شود به مجلس بیاید یا نیاید، ولی به لحاظ مصالح کشور به صلاح نمی دانیم به مجلس بیاید.» این توضیحات عراقچی در پاسخ به بیش از ٢٠ سوال حقوقی بود که نقوی حسینی گفته نمایندگان حاضر از معاون وزیر خارجه پرسیده اند. از جمله اینکه «چرا برجام به مجلس نیامد، در حالی که طبق قانون اساسی باید به مجلس بیاید؟ چرا متن برجام فارسی ارایه نشده، در حالی که یک طرف توافق ایران است؟ ضمانت حقوقی بدقولی و عهدشکنی طرف مقابل چیست؟ آیا صرف برگشت پذیری کفایت می کند؟ چرا در هیات هشت نفره قضاوت، پذیرفته شد که با ٥ رای نظر هیات تصویب و پذیرفته می شود؟ آیا دولت می تواند تعهدات ٢٥ ساله داوطلبانه به عهده بگیرد در حالی که عمر این دولت محدود است؟ اجرای پروژه های هسته ای
در آینده چیست؟ چرا خرید تجهیزات و همچنین نیازهای حوزه های مختلف به تشخیص کارگروه خرید سپرده شده است؟ روز اجرا چه روزی است که قرار است تحریم ها در آن لغو شود؟ پس از ٩٠ روز، اجرا شروع می شود و باید توافق اجرا شود؟ آیا تعهداتی که می خواهد دولت اجرا کند، تعهدات دولت است یا تعهدات حاکمیت؟»
**منتقدان غیرعضو در جلسه کمیسیون برجام
دست بالای منتقدان توافق در ترکیب کمیسیون ویژه برجام هم باعث نشده تا هم قطاران آنها از جلسات این مجموعه چشم بپوشند. جلسه با عباس عراقچی در حالی دیروز در مجلس برگزار شده بود که به جز اعضای کمیسیون برجام چهره های دیگری از منتقدان نظیر حمیدرسایی، مهدی کوچک زاده و احمد امیرآبادی فراهانی هم در آنجا حاضر بودند؛ چهره هایی که پیش از این نیز بارها انتقادشان به روند مذاکرات و نتیجه آن را آشکار کرده بودند. حضور این چهره ها در کمیسیون ویژه برجام البته حضوری نمایشی نبود و این نمایندگان تنها نظاره گر و شنونده آنچه رخ می داد، نبودند. گزارش تصویری خبرگزاری خانه ملت از این جلسه هم نشان می دهد که آنها برای بیان نظرات و سوالات خود وقت هایی را هم در اختیار داشته اند. البته انتظار می رود همزمان با حضور امروز سعید جلیلی در جلسه کمیسیون ویژه برجام، حضور طیف منتقدان چشمگیرتر از دیروز هم بشود.
منبع: روزنامه اعتماد