«محمدرضا شجریان یکی از اساتید موسیقی ایران در بیمارستان بستری شد.» این حالا خبر جدیدی نیست، اگرچه تا مرخص شدنش از بیمارستان و سلامتی کامل و حتی اجرای کنسرتش، میتوان گفت که بدترین خبری است که دربخش هنر وجود دارد؛ اما همین خبر تازه میشود وقتی شبکه خبری «٢٠:٣٠» با آن رویه مخصوصش و با آن مشکلاتی که در تمام این سالها با حاشیهسازیهایش برای هنرمندان و ازجمله همین خسروی آواز ایران به وجود آورده است، بیان میکند.
به گزارش جماران، خب باید خوشحال شد که «رسانه ملی» سرانجام مهمترین چهره موسیقایی ایران در دهههای گذشته را به عنوان «استاد» خطاب کرده و خبر بیماریاش را نیز با شرح و تفصیلات پخش کرد اما بیایید همان بحثِ تکراری دستمالی شده همیشگی را انجام دهیم، اینکه اگر «محمدرضا شجریان» برای هر کشور دیگری بود - هر کشوری حتی مثلا همین تاجیکستان که بغل گوشمان است- چه تصویری از او در جهان ارایه میدادند؟ چه کارهایی برایش میکردند؟ آثارش را الان کدام کمپانیهای بینالمللی در تیراژهای میلیونی ضبط و پخش میکردند؟ اصلا چند مجسمهاش در میدانهای پایتخت و شهرهای مختلف آن کشور وجود داشت؟ اما به واقعیت برگردیم، به جایگاه رسمی و نه مردمی استاد شجریان. استاد کشورش را که با تمام نامهریهایی که مراجع رسمی به او کردهاند و با تمام جفاهایی که برخی جناحها در حقش روا داشتهاند - دوست دارد و به هرحال به تمام اتفاقات تاریخی کشورش همواره واکنش نشان داده است. هیچکس نمیتواند منکر تاثیر آثار او در انقلابِ ٥٧ شود. در اتفاقی چون جنگ، در زلزله بم و در حوادث سالهای گذشته همواره حضور تاریخی داشته است. اما چند سالی است صدایش از شبکههای
تلویزیونی پخش نمیشود، حتی «ربنا»یش که بارها گفته هدیهاش به ملت ایران است.
خب البته رسانه ملی، خیلی چیزهایش را به میل خودش تعیین میکند، همه هم این را پذیرفتهاند و خیلی هم ملالی نیست؛ اما نمیتوان از ممنوعالکاری او گذشت، از اینکه در این سالها نتوانسته است در ایران کنسرتی برگزار کند و میرود در استانبول - همان جایی که شده است بهشت موعود خوانندگان لسآنجلسی- اجرای برنامه کند. عرصه را چنان تنگ کردهاند که حالا استاد آواز ایران هم برای اجرای برنامه آنجا را انتخاب میکند که البته بیماری میآید به سراغش، آنفلوآنزای شدید و عفونت ریه مانع از برگزاری کنسرت تا برخی رسانههای خاص خوشحال و شادان شوند که بلیت نفروخته و روزنامهای بنویسد: «شجریان که مدتی است با بیمحلی دوستان سابقش روبهرو شده و کنسرتش در استانبول به دلیل نفروختن بلیت لغو شد، برای مطرح شدن، سرماخوردگی را بهانه کرده و برای بستری شدن به یک بیمارستان خصوصی رفته است.»
اما وقتی مسوولان دولتی - دولت تدبیر و امید- اینچنین به حضور استاد بیاعتنایند، واقعا از دیگران انتظاری میرود؟ بیاییم مروری داشته باشیم به گفتههای مسوولان:
دکتر حسن روحانی: «آیا ما بهتر از صدای شجریان داریم؟ او سفیر فرهنگی ایران و برای صدور به کشورهای دیگر بهترین است. هنر، بهترین سفیر ما در جهان است. از حافظ سفیر بهتری داریم که به اروپا و امریکا بفرستیم؟ از هنر فرشچیان و امیرخانی و احصایی غرورآفرینتر داریم؟ از صدای شجریان بهتر داریم؟ از خط و خوشنویسی که ما در ایران داریم، در دنیا سراغی هست؟ از بناهای عظیمی که در اصفهان و شیراز میبینیم بهتر داریم؟ همه اینها به عنوان سفیران ما هستند که میتوانند در سطح جهان افکار عمومی جهانی را به مفاخر و میراث فرهنگی ما جذب و جلب کنند.»
محمدرضا عارف: «تمام خانوادهها آرزو میکنند روزههایشان را با «ربنا»ی شجریان افطار کنند.»
حالا دو سالی از آن روزها میگذرد. از آن مناظره که هشت نامزد انتخابات ریاستجمهوری در تلویزیون و مقابل دهها میلیون چشم، حرفها و برنامههای فرهنگی خودشان را مطرح کردند و اتفاقاً خیلیها گفتند که «شجریان»، شاهبیت آن مناظره بود. در فیلم تبلیغاتی رییسجمهور منتخب هم، او در حالی که در اتومبیل نشسته بود، صدای شجریان از ضبط ماشین پخش میشود و میگوید: «همیشه از علاقهمندان صدای او بودم.» به خاطر همه این چیزها، دکتر حسن روحانی که با اعجاز تدبیر و امیدش به ریاستجمهوری رسید، خیلیها تصور کردند آوازخوان شهیر بعد از چندین سال ممنوعالکاری، میتواند بار دیگر در کشورش به اجرای برنامه بپردازد. این امید به اندازهای پررنگ بود که حتی برخی عنوان کردند، دکتر روحانی و همسرش به منزل ایشان هم رفتهاند؛ خبری که بعدها مشخص شد شایعه بوده و البته با تکذیب رسمی از طرف رییسجمهور و همچنین محمدرضا شجریان مواجه نشد.
اما با گذشت نزدیک به دو سال، همچنان شجریان در ایران کنسرتی برگزار نکرده؛ نهتنها این اتفاق رخ نداده که حتی چشمانداز روشنی نیز در این خصوص وجود ندارد و بدتر آنکه خبرهای خوشی هم به گوش نمیرسد. از وضعیت موسیقی در این مدت میگذریم که نقد بر آن بسیار است و البته همیشه یک پاسخ برای آن. دفتر موسیقی ارشاد، مجوز میدهد و برنامهها لغو میشود؛ اینبار توسط گروههایی دیگر. مخاطبان و اهالی موسیقی هم این مساله را متوجه میشوند؛ اما مساله غمانگیز این است که هیچ چشماندازی برای اجرای کنسرت و حتی انتشار اثری از اسطوره آواز ایران وجود ندارد.این در حالی است که شنبه «حسین نوشآبادی» - سخنگوی وزیر ارشاد - در جلسه مطبوعاتی خویش تنها به گفتن این جملات بسنده کرد که: «در مورد این خواننده، ما آرزو میکنیم به زودی سلامتش را کسب کند و نتایج پیگیریهای درمانیاش هم مثبت باشد. ما همیشه خواهان این بودهایم که هنرمندان کشورمان در شرایط خوبی به سر ببرند و برای ایشان هم آرزوی سلامتی میکنیم.»
نگاه-١
کیوان ساکت
همه دولتها و ملتها به مفاخر هنری و ادبی و علمی خود میبالند و یکی از مهمترین تفاخر ملی هر مردمی بدون شک هنرمندان و اندیشمندان آن ملت و مملکت هستند. خوشبختانه بعد از سالها که صدا و سیما که حتی نام استاد شجریان را اجازه برده شدن نمیداد و بر این عملکرد پافشاری داشت اکنون که استاد در بستر بیماری افتاده گویا وجدان آقایان بیدار شده است و به فکر نوشدارو افتادهاند. ولی همین قدر هم باز مایه دلگرمی است که اندک توجهی به هنرمندان سرشناس ما شود که مایه افتخار ملی و عشق مردم ایران است. نکتهای که مایلم توجه مسوولان و متولیان را به آن جلب کنم این است که دوستان عزیز نام شجریان و هر هنرمند شایسته و تراز اول و دلسوخته در هر نوع حکومتی یکسان خواهد درخشید. با پنهان و کتمان کردن نام آنها نمیتوان چهره درخشان هنرمندان را نادیده گرفت یا آنان را از دل مردم بیرون یا هنر آنان را کتمان کرد. نادیده گرفتن و کتمان نام هنرمندان در هر دوره و توسط هر دولتی جز بیاعتمادی مردم حاصل دیگری نخواهد داشت.
تنت به ناز طبیبان نیازمند مباد / وجود نازکت آزرده گزند مباد
سلامت همه آفاق در سلامت توست/ به هیچ عارضه شخص تو دردمند مباد
نگاه-٢
سعید فرجپوری
کنسرت استانبول تنها به خاطر ناآرامیهایی که در کشور ترکیه وجود داشت، لغو شد و در آن زمان استاد در شرایط جسمانی مناسبی قرار داشتند. در واقع دلیل علاقه ایشان به اجرای برنامه در ترکیه، صرفا فراهم شدن امکانات بیشتری برای همراهی با مخاطبان ایرانی است کسانی که با اجرای برنامه استاد شجریان مخالفت میکنند و ایشان را ممنوعالکار کردهاند، باید در برابر تاریخ این سرزمین پاسخگو باشند ایشان بدون شک یکی از مهمترین و محبوبترین چهرههای موسیقی در چندین دهه گذشته است. استاد شجریان، علاقه بسیاری دارند تا این رپرتوار را که ما آماده کردهایم در ایران اجرا کنند و تمام تلاشهایشان را در این زمینه کردهاند. دولت با وجود تمام قولهای مساعدی که در ابتدای فعالیت خود برای ادامه فعالیتهای آقای شجریان انجام داد، در این میان بدقولی کرده است و او نیز باید پاسخگوی تاریخ باشد.
منبع: اعتماد