هفته دولت است و این سومین هفته دولت در سومین سال است که مردان دولت تدبیر و امید می گذرانند. اصلی ترین پرسشی که این روزها مطرح می شود این است که عملکرد دولت یازدهم تا چه اندازه قابل دفاع بوده و چه میزان از وعده های داده شده این دولت در دو سال گذشته محقق شده و البته دلایل ناکامی در تحقق اهداف چه بوده است.
به گزارش جماران، برخی معتقدند با توجه به محدودیت ها، کمبود امکانات، کاهش قیمت نفت، تحریم و بهانه گیری مخالفان باید به دولت نمره بالایی داد و برخی دیگر می گویند «اگر در روند اقتصادی از یک سیستم پیروی کنیم بهتر از این است که از دستورات فردی پیروی کنیم. برای مثال هیات دولت تصمیم می گیرد به جایی اعتبار تخصیص دهد اما خزانه پول لازم را برای این کار ندارد و این اتفاق بسیار بدی است که تاکنون دوبار رخ داده است و دولت باید پاسخگوی آن باشد.» از همین رو «آرمان» روز گذشته با تعدادی از فعالان عرصه های مختلف به گفت و گوی کوتاهی پرداخت و از آنها سوال کرد که عملکرد دولت یازدهم را چگونه ارزیابی می کنید و نقاط ضعف و قوت این دولت چه بوده است؟ پاسخ ها را در ادامه می خوانید:
**دولت به وعده های خود عمل می کند
*فخرالسادات محتشمی پور، فعال سیاسی: امروز ما شاهد آن هستیم که آقای روحانی آنچه در کارزار انتخاباتی خود مطرح کرد را به اجرا می گذارد. یکی از این وعده ها بحث سیاست خارجی بود که خوشبختانه با تعاملی که پیدا کردند و تیمی که برای مذاکرات هسته ای انتخاب شد تاکنون همه احساس می کنند کشور در برابر 1+5 این توفیق را به دست آورده است. پس آنچه او درباره سیاست خارجی گفت عملی شده است. در رابطه با بحث سیاست داخلی نیز می توان گفت به خاطر آنکه دولت بیشترین وقت خود را مصروف سیاست خارجی کرد اکنون دولت به سیاست داخلی مثل بحث نهادهای مدنی چون احزاب و بحث حقوق شهروندی می پردازد. در رابطه با خانه احزاب موانعی که قبلا ایجاد شده بود برطرف شد و در رابطه با توسعه تحزب و فعالیت احزاب می توان گفت تقریبا این زمینه فراهم شده است. در زمینه مسائل اقتصادی زمینه هایی فراهم می شود که رو به بهبودی است. در مجموع می توان گفت موانع زیادی در رابطه با میراث دولت گذشته وجود دارد. همچنین کسانی به جای آنکه با دولت همکاری کنند دائما کارشکنی و در زمینه های مختلف برای دولت مانع ایجاد می کنند. در مجموع همه باید به دولت کمک کنیم، چرا که دولت نماینده مردم است و اگر دولت بتواند در زمینه های کاری توفیقاتی حاصل کند این توفیق نصیب مردم خواهد شد.
**موفق در عرصه سیاست ورزی
*محمدتقی فاضل میبدی، عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه: هر دولتی دارای نقاط قوت و ضعف هایی است. تصور می رود دولت آقای روحانی در این مدتی که از عمر آن گذشته در سیاست خارجی نقاط قوت بسیاری داشته و در سیاست داخلی هم نسبت به آمار تورم و پاره ای از مشکلات اقتصادی گام های مثبتی برداشته است که البته برخی از آنها هنوز به نتایج دلخواه و مطلوب خود نرسیده است. موفقیت در عرصه دیپلماسی و حل و فصل مسائل منطقه ای و جهانی قطعا روی مسائل داخلی کشور، بهبود اوضاع اقتصادی و معیشت مردم نیز تاثیر خواهد گذاشت. اما انتظار می رود که در هفته دولت در مسائل توسعه سیاسی داخلی کشور دولت گام های اساسی و موثرتری بردارد. آزادی های مدنی و سیاسی به ویژه در زمینه انتخابات باید رعایت شود و دولت و مسئولان ذی ربط نباید اجازه دهند که حق فردی ضایع شود. به هر حال افرادی شایستگی شرکت درانتخابات مجلس شورای خبرگان رهبری دارند که امکان ثبت نام براساس قانون را داشته باشند و مردم بتوانند به کاندیدای مقبول خود رای دهند. در دولت گذشته متاسفانه تنگناهایی به وجود آمد که به زیان کشور تمام شده است. در هفته دولت باید صاحب نظران در عرصه های مطبوعاتی که مجال نقدهای سازنده را دارند امکان حضور و نقد علمی، سیاسی و فرهنگی را داشته باشند و به بررسی توسعه ها و عقبگردهای کشور در حوزه های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی پرداخته شود. البته برای تحقق این منظور باید از افرادی یاری جست که به هیچ جناحی وابسته نیستند.
** عمل به وعده های داده شده
*غلامرضا ظریفیان، فعال سیاسی: آنچه باید به عنوان شاخص عملکرد دولت یازدهم مد نظر قرار گیرد، عقبگرد و مروری بر وعده های رئیس جمهور قبل از انتخابات و سپس تکیه بر پست ریاست جمهوری و تاکید دولت بر وعده هاست. در مرحله نخست توجه دقیق به واقعیت ها، صحنه و میدان عمل امری مهم است و شاخص نیز آن واقعیت هایی است که فراروی هر مجموعه ای قرار می گیرد که قصد عمل دارد، زیرا عرصه عمل تا حدودی متفاوت از عرصه نظر است و در عین حال اینگونه حتی اگر دولتمردی قصد تحقق بخشیدن اندیشه و نظر خود را به شکل حداکثری نیز داشته باشد عرصه عمل اجازه ارائه و تحقق حداکثری تئوری را نمی دهد. در عرصه تدبیر با دو محور اساسی عرصه خارجی و نیز داخلی روبه رو هستیم که البته عرصه داخلی خود به بخش های متعددی تقسیم می شود. در عرصه خارجی طبیعتا بخش مهمی از شعارها و وعده های دولت یازدهم محقق شده و در این مورد باید گفت که دولت می خواهد یک رویکرد عقلانی به نظام بین الملل داشته باشد. در عرصه داخلی با توجه به ابعاد و گستردگی آن رفع و رجوع بسیاری از آنها زمان می برد و همچنین با نگاهی به آسیب هایی که به جامعه وارد شده است به دلیل برخی از ناکارآمدی ها و برخی از بی دقتی ها که در دولت گذشته وجود داشت، به نظر می رسد کشور در بخش اقتصادی در عین حال که توانست تورم بی مهار را کنترل کند، احساس آرامش و امنیت را نیز به عرصه اقتصاد جامعه بازگرداند.
**سامان دادن به اقتصاد
*مهدی پازوکی، فعال اقتصادی: دولت در عرصه دیپلماسی و توافق ژنو عملکرد مطلوب و موفقی داشته است، اقتصاد ایران اقتصادی از هم گسسته بود اما اکنون فضای کسب و کار بین المللی برای اقتصاد ایران مناسب شده است. اقتصاد ایران یکی از کارکردهای قابل تاکید دولت است و همین طور با توجه به اینکه ارتباطاتی با جهان توسعه یافته و از جمله کشورهای عضو اتحادیه اروپا داریم، دولت یازدهم توانست درباره سیاست های اقتصادی ارتباط مالی و پولی در اقتصاد ایران حاکم سازد و این ارتباط پولی توانست نرخ تورم را تا حدودی کنترل کند و این مساله یکی از محسنات سیاست های اقتصادی دولت است. اما درباره سیاست های بودجه ای به نظر می رسد دولت می توانست در این زمینه بهتر عمل کند. دولت باید این امر را در برنامه خود قرار دهد تا از طریق ارتباط پولی مالی به اقتصاد ایران کمک شایانی کند. در بخش مالیات ها با وجود اینکه نرخ رشد مالیات ها مثبت بوده اما فرار مالیاتی در جای خود باقی است. دولت باید از طریق سیاست های بخردانه و با بهره گیری از تجارب بین المللی و انتقال تکنولوژی از کشورهای توسعه یافته درباره سازمان دهی و اخذ مالیات ها اقدام کند، با توجه به اینکه مخالفان دولت و مخالفان توسعه ایران بیشترین فرار مالیاتی را در کشور دارند.
**کیفیت در سیاست خارجی
*مهدی مطهرنیا، استاد دانشگاه: دولت توانست جهت گیری سند چشم انداز ایران 1404 را در سیاست خارجه کیفیت ببخشد. سند چشم انداز و تعامل سازنده برای ایجاد توان منطقه ای و بین المللی و ورود مقتدرانه ایران به نظم منطقه ای و نظام بین الملل مورد پروا قرار گرفت. پس از گذار از منطق تهاجم نمای سیاست خارجی دولت های نهم و دهم، ما شاهد ایجاد فضای مناسب در ارتباط با سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در جهت گیری ناشی از دکترین تعامل سازنده در ارتباط با پرونده هسته ای بودیم که توانست به عنوان گره گاه فعالیت های دولت یازدهم در حوزه منطقه ای و بین المللی خود را به نمایش بگذارد و پیامدهای آن را در بازگشایی درهای اقتصادی به روی ایران و تلاش های کشورهای پیشرفته جهان برای نزدیک شدن به ایرانی ها که در منزوی کردن آن کوشش های بسیاری به خرج دادند هم اکنون شاهد باشیم.
** دولت و اصلاح ساختارهای اداری
*احمد شیرزاد، فعال سیاسی: هرساله در روز شهادت شهید باهنر و شهید رجایی هفته دولت گرامی داشته می شود. در این هفته اعضای هیات دولت به شهرستان ها و استان ها سفر می کنند و طرح های عمرانی را افتتاح می کنند. همچنین هرساله مراسمی برای تجلیل از خدمتگذاران دولت در نظر گرفته می شود و معمولا به بهانه چنین رویداد هایی درباره عملکرد دولت گزارش هایی به مردم داده می شود. البته لازم است در این زمان از اعمال کلیشه ای، رسمی و مراسمی که به نوعی باعث اسراف و هدر رفتن منافع می شود پرهیز گردد. حدود دو سال از عمر دولت تدبیر و امید گذشته است. در همین دو سال نتایج و ثمرات نسبی و قابل قبولی به دست آمده است. واقعیت مطلب این است که باید جنبش مناسبی در جهت کارآمد کردن دولت به وجود آید. یکی از وظایف اصلی که بر عهده دولت است کارآمد کردن سیستم اداری دولت است. واقعیت این است که بخشی از جامعه احساس می کند مجموعه دولت ناکارآمد بوده است. مردم مشاهده می کنند چرخ دنده های دولت متوقف شده و چرخ دولت آنگونه که شایسته است نمی چرخد. حتی ممکن است با یک تحول ناگهانی ناکارآمدی دولت درست نشود و نیاز به یک عزم جدی و خاص در بدنه دولت است تا دولت بتواند کارآمدتر عمل کند و اختیارات خود را در مرکز به محل واگذار کند و با یک نگاه نو در عرصه مدیریتی کشور از تمرکز تصمیمات در مرکز توسط یک عده معدود پرهیز شود و تصمیم گیری ها به مراکز استان ها منتقل گردد. در زمان دولت اصلاحات شوراهای برنامه ریزی در استان ها تشکیل شده و خیلی از تصمیمات به استان ها موکول شده بود و نتایج خوبی هم از این تغییر به دست آمد و اگر لازم بود پروژه ای در شهرستان انجام شود تصمیم گیری در پروژه در همان شهرستان گرفته می شد و نیازی نبود در مرکز درباره پروژ های کوچک تصمیم گیری شود. دولت اصلاحات شورای برنامه ریزی استان ها را به وجود آورد که بودجه به صورت عادلانه تقسیم می کرد. متاسفانه در دولت گذشته اینگونه دستاورد ها از ساختار مدیریتی کشور پاک شد و تصمیمات در تهران گرفته می شد. امیدواریم که در دولت فعلی اقدامات جدید صورت بگیرد و اگر مقدر بود بتواند در حوزه های دیگر هم فعالیت کند و نهایتا سازوکارهای اداری قابل قبولی برای خدمت به مردم به وجود آورد.
**بازگشت اطمینان و دولت روحانی
*فریدون مجلسی، فعال سیاسی: در انتخابات سال 92 بنا به دلایلی از جمله عملکرد بد دولت وقت گروه هایی بودند که تمایل چندانی برای شرکت در انتخابات نداشتند. مساله حساس آن دوران تحریم ها بود. آقای روحانی در این شرایط کلیدی را به مردم نشان داد و اعلام کرد این کلید قفل تحریم ها را باز خواهد کرد. این جمله بود که مردم را هیجان زده کرد و چه کسانی که به روحانی رای دادند و چه کسانی که به وی رای نداده بودند از نتیجه انتخابات خوشحال بودند. بنابراین ماموریت رئیس جمهور از سمت مردم و بنا به پیشنهاد مردم مشخص شد، در نتیجه آقای روحانی فرصت پرداختن به مسائل دیگر را نداشت زیرا آثار تحریم ها چنان بر اقتصاد سایه افکنده بود که امید در میان مردم برای آینده اقتصادی کمرنگ شده بود. با شرایطی که رئیس جمهور دولت را در دست گرفت، بیشتر می توانست کارها و فعالیت های ترمیمی و تسکینی انجام دهد، زیرا اجرای برنامه جدید نیاز به درآمد جدی و سیاست بین المللی و روابط بین المللی جدی دارد که هیچ کدام در زمانی که دولت فعلی بر مسند قدرت نشست فراهم نبود. این موارد رفته رفته در حال فراهم شدن است. ضمن اینکه دولت با برخی کار شکنی ها روبه رو بود. گروهی که در سیاست هسته ای در دولت گذشته رویکرد مطلوبی نداشتند خواهان ادامه همان رویه بودند. واقعیت این است که ایشان به وعده و قول خود به خوبی عمل کرده است. اینکه در دنیا چگونه با توافق رفتار خواهد شد حرف دیگری است. خوشبختانه با عملکرد خوب دولت نوعی اطمینان به وجود آمده است و مردم امید به آینده در سایر تصمیم گیری ها دارند. متاسفانه به وجود آمدن« ب. ز» و «م. د»ها اطمینان مردم را کمرنگ کرده است و مهم ترین کاری که آقای روحانی باید انجام دهند این است که اطمینان آنها را بازگردانند. همچنین مشکلات زیادی بر عهده دولت است؛ باید در ابتدا درآمد هایی حاصل شود تا بتوانند برنامه های توسعه صنعتی و بین المللی را عملیاتی کنند. باید امیدوار بود تا دولت محترم بتواند در این زمینه فعالیت هایی انجام دهد و به روند توسعه کشور سرعت بخشد.
** دولت پاسخگوی همه مطالبات زنان نبوده است
*حسین کاشفی، فعال سیاسی: دولت تدبیر و امید توانست یکی از مهم ترین وعده های خود را که برطرف کردن تحریم ها بود محقق کند و می توان توافق هسته ای را از دستاوردهای مهم دولت به شمار آورد. این مهم توانست مورد توجه عامه مردم قرار بگیرد. بالای 90 درصد از مردم به آرامشی رسیدند که امیدواریم برجام به نتیجه رسیده و مردم حاصل آن را در زندگی خود شاهد باشند. در واقع این مساله دو بحث دارد که یکی آرامش و امنیت روانی است که در بحث و گفت وگو پیش می آید و محصول دیگر توافق رفع تحریم هاست که باعث بیرون آمدن ایران از انزوای سیاست خارجی که به خاطر عملکرد نادرست دولت گذشته در امر سیاست خارجی به وجود آمده بود است که خود بحث مفصلی می طلبد. طبیعی است که بعد از توافق هسته ای نگاه ها به سیاست داخلی برمی گردد و این انتظار وجود دارد که از این به بعد دولت با آرامشی که از بیرون به دست آورده توجه بیشتری از خود به سیاست داخلی معطوف کند. بحث های معیشتی از مسائلی است که باید مورد توجه همه دولت ها قرار بگیرد و مردم باید رفاه نسبی را داشته باشند. درست است که تحریم زندگی مردم را نیز تحت الشعاع خود قرار داده بود و این انتظار وجود دارد که در بحث معیشتی مردم توفیقاتی حاصل شود. در بحث سیاست داخلی اجرای بدون تنازل قانون اساسی یکی از خواسته های جدی مردم است که طبیعتا دولت باید آزادی مطبوعات، آزادی تجمعات، آزادی احزاب و همه آزادی هایی که در قانون اساسی تصویر شده را مورد توجه قرار دهد. در بحث حقوق شهروندی، خوشبختانه اقدامات ابتدائی مناسبی صورت گرفت اما انتظار می رود توجه بیشتری به این مساله شود. به ویژه در مواردی که حقوق بارزی وجود دارد این نیاز جدی تر می شود. طبیعتا ما به عنوان جامعه زنان نگاه ویژه ای هم به مسائل زنان داریم که آیا دولت تدبیر و امید توانست وعده های آقای روحانی را در زمینه زنان محقق کند یا نه. گام هایی در این زمینه برداشته شده است اما به همه مطالبات نمی توانند پاسخ دهند. شاید دلیل این موضوع آن باشد که نسبت به مطالبات واقعی شناخت ندارند و طبیعتا نمی توانند با یک نیازسنجی به طور مستند و علمی این بحث را پیگیری کنند.
** لزوم اصلاح ساختارهای اقتصادی
*جمشید پژویان، اقتصاددان: عمده عملکرد دولت در دو سال گذشته به دست آوردن توفیق در توافق هسته ای بوده است و متاسفانه اجرایی کردن مجموعه سیاست های اقتصادی برای تغییر در ساختار اقتصادی ایران که امری ضروری است از طرف دولت چندان بااهمیت شمرده نشده است. البته این امکان وجود دارد که دولت از این مجموعه سیاست های اقتصادی آگاهی نداشته باشد یا از آن اطلاع دارد ولی آن را اجرایی نکرده باشد تا نتیجه مذاکرات روشن گردد. باید در نظر داشت که اجرایی کردن این سیاست های اقتصادی ارتباطی به تحریم ها ندارد. برای مثال پایین بودن بازده در بخش صنعت که ناشی از پایین بودن عامل کار و سرمایه است و نوسازی صنایع که لازم است به سمت صرفه جویی در انرژی حرکت کند و کارآیی را افزایش دهد باید مدنطر دولت قرارگیرد. اینگونه موارد ارتباطی به تحریم ندارد و این سیاست ها را حداقل می تواند اجرا کند، همچنان که دولت قبل هم می توانست اینگونه سیاست های اقتصادی را اجرا کند. همچنین در رابطه با نظام قیمت گذاری نیز نظم خاصی وجود ندارد و در واقع از قیمت های واقعی دور شده است، چرا که دولت به صورت اسراری قیمت گذاری می کند و این مورد نیز ارتباطی به تحریم ندارد. همچنین در جایی که اصلاح قانون مالیات ها در ماه های انتهایی دولت قبل براساس مجموعه درآمد احداث شده بود که یک پایه مالیاتی مهم و منبع درآمد خوب برای دولت به حساب می آمد با شتاب زدگی از سوی دولت فعلی از قانون اصلاح مالیات ها در مجلس حذف گردید. این نشان می دهد لازم است در زمینه مجموعه سیاست های اقتصادی تحولی صورت بگیرد. واقعیت این است که دولت تا حدودی از نظر سیاست اقتصادی سرگردان است و این امکان وجود دارد که راس هرم مدیریت اقتصادی توانایی لازم را ندارد تا بتواند تصمیمات اقتصادی مثبتی را اتخاذ کند یا اینکه از شرایط خبر دارند ولی همه چیز را متاسفانه به نتیجه برجام موکول کرده اند. اصولا دولت نباید زمان خود را متوقف کند و سیاست های اصلاح ساختاری را باید عملیاتی کند. در صورت اصلاح سیستم اقتصادی می توانیم به سمت اقتصاد مقاومتی حرکت کنیم، زیرا اگر اقتصاد ما قوی باشد دشمنان ما متوجه می شوند که دیگر نمی توانند به اقتصاد ایران صدمه بزنند.
منبع: روزنامه آرمان