«صادق زیباکلام» تحلیلگر مسایل سیاسی تاکید کرد که آغاز و بازسازی مناسبات تهران- لندن پیش شرط و لازمه بازسازی روابط ایران و اتحادیه اروپا است و کسانی که در داخل با این روابط مخالفت می کنند درکی از منافع ملی ندارند.
به گزارش جماران، روابط ایران و انگلیس در طول زمان های مختلف تاریخی تاثیرپذیرفته از شرایط داخلی، منطقه یی و بین المللی با فراز و فرودهایی همراه بوده است. در پیشینه تاریخی روابط 2 کشور چندین بار شاهد قطع و آغاز دوباره روابط بوده ایم که برخی از این موارد با پیش قدمی طرف ایرانی و برخی دیگر با پیش دستی طرف انگلیسی بوده است. در این میان، آنچه اهمیت دارد این است که جمهوری اسلامی ایران و انگلیس هیچگاه روابط عادی و به دور از چالش نداشته اند.
اکنون در دوره یی که سیاست خارجی ایران رویکردی تعاملی در پیش گرفته و نیز پس از توافق هسته یی، مناسبات جمهوری اسلامی ایران و کشورهای اروپایی به ویژه انگلیس وارد مرحله تازه یی از بازسازی شده است که این بازسازی نه تنها در حوزه اقتصادی که پیش از این از دوام بیشتری برخوردار بوده بلکه در حوزه سیاسی نیز انجام می گیرد. بنابراین، رابطه جمهوری اسلامی ایران با کشورهای اروپایی از جمله انگلیس را باید در چارچوب رابطه کلی با اتحادیه اروپایی مورد بحث و ارزیابی قرار داد.
سفر «فیلیپ هاموند» وزیر امورخارجه انگلیس و بازگشایی سفارت این کشور در تهران را می توان در چارچوب ایجاد این فضای تازه میان جمهوری اسلامی ایران و انگلیس مورد ارزیابی قرار داد.
گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا در گفت وگو با صادق زیباکلام عضو هیات علمی دانشگاه تهران و تحلیلگر مسایل سیاسی، به بررسی و ارزیابی روابط دوجانبه ی جمهوری اسلامی ایران و انگلستان، اهمیت سفر وزیر امورخارجه این کشور به تهران، مناسبات 2 کشور در سطح منطقه یی و بین المللی و آینده مناسبات پس از توافق هسته یی وین پرداخت.
زیباکلام بر این باور است که تحلیلگران و گروه های سیاسی داخلی باید سفر هاموند وزیر امورخارجه انگلیس به تهران، بازگشایی سفارتخانه های دو کشور و بازسازی روابط ایران و انگلیسی را از زاویه منافع و مصالح ملی و نه مسایل ایدیولوژیک و شعاری نگاه کنند. او تاکید کرد که بدون داشتن روابط با لندن، تهران نمی تواند روابط خود با دیگر کشورهای اروپایی را نیز بازسازی کند.
در ادامه، مشروح گفت وگو با زیباکلام آمده است:
*** با توجه ایجاد فضایی تازه در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پس از توافق هسته یی، شما آغاز دوباره روابط جمهوری اسلامی ایران و انگلیس را چطور ارزیابی می کنید؟
** زیباکلام: سیاست خارجی هر کشوری را منافع ملی آن کشور تعیین می کند. سیاست خارجی جمهوری اسلامی نیز از این اصل جدا نیست و سیاست خارجی و جهت آن باید توسط منافع ملی مشخص شود.
متاسفانه در ایران برخی گروه های و جریان های سیاسی وجود دارند که تنها موضوعی که برای آنها اهمیت ندارد، مصالح و منافع ملی است و نگاه به سیاست خارجی گاهی یک نگاه سیاست زده و ایدیولوژیکی است و از سوی دیگر ملاک و معیار رقابت های حزبی و سیاسی داخلی است که بر جهت سیاست خارجی سایه می افکند.
در رخداد چهار سال گذشته مربوط به حمله به سفارت انگلستان تاکنون هرگونه توجیحی از سوی گروه های سیاسی کارگزار این رخداد برای چرایی و سود آن برای منافع ملی ارایه نشده است. اما من می گویم، این رخداد نه تنها هیچ نفعی برای منافع ملی نداشت بلکه در واقع، روابط ایران را با انگلستان به طور کامل قطع و روابط ایران با اتحادیه اروپا را نیز بسیار سرد کرد. تا پیش از رخداد حمله به سفارت انگلستان در تهران، جمهوری اسلامی ایران با کشورهای اروپایی مانند آلمان، فرنسه و ایتالیا مناسباتی به نسبت گرم داشت اما پس از آن رخداد، سطح مناسبات به وضعیت تعلیق رسید و تبلیغات بین المللی نیز علیه ایران شدت گرفت که پیامد آن نیز تحریم ها بود.
در این میان، تنها شرکت های هواپیمایی ترکیه یی و اماراتی از کاهش مناسبات ایران و انگلستان سود بردند. چراکه هزاران ایرانی مجبور شدند برای دریافت ویزا به امارات و ترکیه سفر کنند و به نحوی و تنها صنعت جهانگردی ترکیه و امارات از قطع روابط ایران و انگلستان منافع اقتصادی و تجاری بردند.
اکنون در نتیجه تلاش های دولت یازدهم و توافق هسته یی، فضای مناسبی در عرصه ی بین المللی برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد شده است. اما هنوز گروه هایی در پی آن هستند تا تلاش های دولت یازدهم را در مورد سفر فیلیپ هاموند وزیر امورخارجه انگلستان غیرقانونی جلوه داده یا سفر هاموند را نفی کنند. به نظر می رسد که چنین حرکت هایی نمی تواند سودی برای منافع ملی داشته باشد.
*** مناسبات جمهوری اسلامی ایران و انگلستان را می توان در چارچوب کلی مناسبات ایران و اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار داد. تاثیر سفر هاموند به ایران و بازگشایی سفارتخانه های دو کشور را بر این مناسبات چگونه ارزیابی می کنید؟
** زیباکلام: اگر کسی در ایران فکر می کند که بدون حداقلی از یک رابطه معمولی با لندن، جمهوری اسلامی ایران می تواند با اتحادیه اروپا نیز یک رابطه حداقلی داشته باشد، سخت در اشتباه است و اصل تنش زدایی نیازمند رابطه با همه کشورها است.
در این چارچوب، برخی گروه هایی که به نوعی خود را اصول گرا می دانند، از حداقلی از اصول مناسبات بین المللی آگاهی ندارند. این گروه ها باید بدانند که هرگونه روابطی با اتحادیه اروپا یا کشورهای اروپایی نیازمند حداقلی از مناسبات با انگلستان نیز است. در این روند، اگر هرگونه روابطی با انگلستان قطع شود، مناسبات با فرانسه، ایتالیا و حتی آلمان نیز با مشکل روبه رو خواهد شد.
متاسفانه چنین گروه هایی هیچ گونه آشنایی با اصول بدیهی روابط بین الملل ندارند. در حقیقت این گروه ها، در رقابت سیاسی نیز، گاهی به جای توجه به اصل منافع ملی به منافع حزبی خود نگاه می کنند.
*** آنچه به نظر می آید، سیاست دولت یازدهم، بازسازی مناسبات با کشورهای اروپایی و حتی انگلستان است. شما مسیر بازسازی روابط تهران- لندن را چگونه ارزیابی می کنید؟
** زیباکلام: بله درست است، جمهوری اسلامی ایران و دولت یازدهم هرچه تلاش کنند روابط خود را با انگلستان بازسازی کند، مناسبات با اتحادیه اروپا نیز در مسیر بازسازی قرار می گیرد و به نوعی افزایش تضاد با انگلستان به کاهش میزان مناسبات با اتحادیه اروپا خواهد انجامید. اما به نظر می رسد که این تفسیر غلط از نگاه انقلابی گری برای کاهش رابطه با جهان به ویژه انگلستان از سوی برخی گروه های داخلی، منطق اشتباهی است.
در حقیقت، چنین رویکردهایی از روی نا آگاهی و آگاهی کم به دانش سیاسی اتخاذ می شود و به یقین، جمهوری اسلامی ایران و دولت یازدهم باید در راه بازسازی روابط خود با اتحادیه اروپا و انگلستان گام بردارد.
*** فرصت ها و چالش های بازساری این روابط در این مقطع کنونی با توجه به توافق هسته یی چیست؟
** زیباکلام: به هر حال، جمهوری اسلامی ایران حتی بر سر برخی موضوع ها با کشورهای قدرتمند دیگر جهان مانند، آمریکا، روسیه، وچین احتلاف نظرهایی دارد و همین اختلاف نظرها در مورد انگلستان نیز وجود دارد. بنابراین، بازگشایی دوباره سفارت خانه های 2 کشور به معنای نداشتن هرگونه اختلاف در رویکرد و دیدگاه نخواهد بود.
جمهوری اسلامی ایران در طیفی از موضوع ها با انگلستان همسو و هم جهت نیست اما جهان، عرصه دیپلماسی یعنی عرصه چانه زنی، گفت و گو و داشتن رابطه است.
از دیگر سو، اگرچه جمهوری اسلامی ایران و انگلستان در بسیاری از حوزه ها اشتراک دیدگاه ندارند اما در بسیاری از حوزه های دیگر مانند بازنگشتن طالبان به قدرت، ثبات در افغانستان و عراق، از بین رفتن تهدید داعش، حفظ یکپارچگی جغرافیایی عراق و حوزه های دیگر با انگلستان رویکردهای مشترک یا حتی نزدیکی دارند.
بله، در بسیاری دیگر از حوزه ها نیز مانند، حقوق بشر، سوریه و آینده «بشار اسد» با انگلستان همسو و هم جهت نیستیم. اما زمانی که مناسبات میان 2 طرف قطع می شود، چه در حوزه هایی که اشتراک رویکرد وجود دارد و چه حوزه های تفاوت رویکرد هیچ گونه پیشرفتی ایجاد نمی شود.
*** در این میان، این پرسش پیش می اید که این نقطه های مشترک چه فرصت هایی را برای بازسازی مناسبات ایجاد می کند؟
** زیباکلام: جمهوری اسلامی ایران و انگلستان می توانند در حوزه اقتصادی مانند سرمایه گذاری شرکت های بزرگ نفتی انگلیس در ایران همکاری کنند. ما می دانیم که برای سال ها، در حوزه انرژی (نفت و گاز) سرمایه گذاری مطلوبی در ایران صورت نگرفته و در این چارچوب سرمایه گذاری تنها به معنای سرمایه گذاری مالی نیست، بلکه حضور این شرکت ها می تواند به معنای ورود فناوری به صنعت نفت و گاز ایران باشد. در دوران تحریم بسیاری از این شرکت های بزرگ نفتی از ایران خارج شدند.
در حوزه سیاسی نیز، عراق، افغانستان و خلیج فارس حوزه های است که ایران و انگلستان می توانند با یکدیگر همکاری داشته باشند. پس پرسش اینجاست که با وجود چنین رویکردهای مشترکی، چرا باید روابط ایران و انگلستان قطع شود؟
*** شما با توجه به سفر وزیر امورخارجه انگلستان به تهران، بازگشایی سفارت ها، توافق هسته یی، دورنمای روابط تهران- لندن را چگونه ارزیابی می کنید؟
** زیباکلام: من دورنمای مناسبات تهران را در مقطع کنونی با توجه به فضای پیش آمده پس از توافق هسته یی و اراده 2 طرف برای بازسازی روابط، مثبت ارزیابی می کنم. آغاز مناسبات و بازگشایی سفارت ها را هم به نفع جمهوری اسلامی ایران و هم به نفع انگلستان خواهد بود.
روابط مطلوب میان ایران و انگلستان به نفع ایران و حتی اتحادیه اروپا خواهد بود و منافع چندوجهی خواهد داشت. سفر فیلیپ هاموند وزیر امورخارجه انگلستان و بازگشایی سفارت این کشور در تهران می تواند پیامدهای مثبت اقتصادی، منطقه یی و حتی بین المللی به همراه داشته باشد.
منبع: ایرنا