بیش از 42 هزار نفر از فرزندان ایران اسلامی به مدت هشت سال در سختترین شرایط ممکن، وفاداری خود را به آرمانهای اسلام و انقلاب اثبات کردند و در دل دشمن غدار، افتخارها آفریدند. شرایط پیچیده اسارت و حوادث غیرمنتظره در اردوگاهها هر لحظه اسرا را در معرض آزمونی نو قرار میداد. آزمونهایی که لزوماً و همیشه در مقابل بعثیها و دشمن نبود. حضور طیفهای متفاوت سنی، فکری، اجتماعی و فرهنگی حتی سیاسی در ترکیب اسرا زندگی روزمره اردوگاه را چندوجهی ساخته و رودررو شدن با حوادث مختلف را دوچندان مشکل میساخت.
به گزارش جماران، در شرایط و حوادثی که برخورد احساسی با یک موضوع میتوانست جمع زیادی از اسرا را با زحمت و شکنجه مضاعف مواجه سازد، تدبیر و دوراندیشی خردمندان آزاده همراه پشتوانه معنوی آنها، نجاتبخش اردوگاه و آزادگان میشد. در وضعیتی که بهای حفظ ارزشهای دینی از قبیل نماز جماعت و روزه در مقابل شکنجههای جسمی و روانی و محرومیت از حقوق اولیه انسانی بود؛ و در وضعیتی که مواجهه منطقی و انقلابی با رسانهها و خبرنگاران در مقابل جمود و کوتهفکری و تحمیل و سرسختی دشمن مستلزم تحمل بدترین شکنجهها بود، تدبیر و خردورزی اسرای دوراندیش انتخاب صحیح را در صحنه واقعی رقم میزد و برکت این تصمیم خردمندانه شامل حال همه اسرا میشد.
در موقعیتی که شدیدترین محدودیتهای فرهنگی بر اسرا تحمیل میشد، به گونهای که حتی داشتن خودکار و کاغذ و کتاب و هر نوشتهای جرمی بزرگ به شمار میرفت و مجازات سنگینی در پی داشت، حفظ نشاط فرهنگی اسرا و نیز انگیزه و مقاومت درونی آنها کاری بس طاقتفرسا و نیازمند تدبیری کارآمد بود.
در موارد متعدد که خواه ناخواه سلیقه اسرا در زندگی روزمره یا در مظاهر فرهنگی و ارزشی دچار اختلاف میشد، حفظ توازن بین حق انتخاب فردی و روشن نگهداشتن انگیزه مقاومت در برابر دشمن بعثی، درایت ویژهای میطلبید که هم رضایت فردی اسرا حاصل شود و هم نقشه دشمن در ایجاد تفرقه بین آنها ناکام بماند. صحنه مرارتبار اردوگاههای اسرای ایرانی به گواهی هزاران آزاده سرفراز، عرصه هشت ساله هماوردی تدبیر در زمانهای سخت و پیروزی عقل بر جهل و صبر و امید در مقابل ظلم و ستم آشکار دشمن بعثی بود. سماحت و آرمانگرایی واقعبینانه بزرگانی چون حجتالاسلام ابوترابی و مهندس تندگویان و امیر خلبان لشکری و دهها آزاده گمنام همواره چراغ تدبیر و امید را برای خیل آزادگان صبور فروزان نگهداشته بود. به تعبیر بلند امام موسی کاظم(ع) آزاده در تمامی حالاتش «آزاده» است و در بند و حصر، صبر و امید دارد و محنتها و سختیهای زمانه او را شکست نمیدهد. مقاومت قهرمانانه اسرای ایرانی به عنوان نمونه اعلای کارآمدی انگیزههای آرمانی در پیوند با تدبیر واقعبینانه برای گذار از دوران بحرانی به فضای مطلوب بر تارک تاریخ پرافتخار ملت ایران میدرخشد.
سلام و تحیات ملت بزرگ ایران بر آزادگانی که مظلومانه در دست دشمن به شهادت رسیدند و آزادگانی که ضمن تحمل رنجهای فراوان ناشی از دوران اسارت، غریبانه از بین ما رفتند.
دکتر علیرضا رحیمی، کارشناس حقوق بینالملل و آزاده دوران دفاع مقدس
منبع: ایران