تهران نماد کم ندارد. از شرق تا غرب، شمال تا جنوب هر قسمت از آن را که ببینی خانهای، بنایی، خیابانی، کافهای یا مغازهای را پیدا میکنی که دست تو را میکشد میبرد تا ژرفای عمیق ترین معنای هویت یک شهر.
به گزارش جماران، بعضی ازاین المانهای هویتیاین شهر جوانترند و عمرشان به اندازه جوانهایاین شهر است و اما بعضی دیگر پای ثابت خاطرات جوانهای سالهایاین شهرند. از برج میلاد و میدان آزادی و کافه نادری که بگذریم میرسیم به تئاترشهر. بنایی که یکی از شناخته شدهترین نمادهای تئاترکشور و بیشاز 4 دهه مرکزتئاترتهران بوده است، اما این روزها تیشه بازساری بر پیکر چهل ساله خانواده اش که هنرمندانی تئاتری هستند که سالهادراین مکان فعالیت هنری داشته اند را حسابی نگران کرده است.
البته بازسازی اصلا بد نیست و برای هر بنا و مکانی لازم و حتی ضروری است. اما همین بازسازی ضروری اصول و قواعدی دارد که اگر درست رعایت نشود، میشود یک پروژه ملال آورکم فایده، میشود آب درهاون کوبیدن، میشود از سر بازکردن، میشود فقط کاری که انجام شده تا از سر باز شود، مانند تمام ادوار گذشته بازساری تئاتر شهر. مرمت،احیاو «تئاترشهر»نه موضوع تازهای است ونه دورازانتظار. بیش ازهشت سال است بحث ترک سالنهای نمایش،نابسامانی فضاونیازفوری مرمت آن برسرزبان تئاترشهرنشینهاوهنرمندان وکسانی افتاده که آنجارفتوآمدمیکنند،اما نکتهای که مطرح است چگونگی انجاماین اقدامات است که به نظرمیرسد بدون هماهنگی همه نهادهای مسئول و هنرمندان انجام شده است و همچنان نیز ادامه داردبحثی که هردوطرفاین مسئله بدون روشن کردن قضایای آن،این بحث را باابهامهای فراوان روبه روکرده است.
پاییز،شروع اپیزود اول
دورجدید بازسازی مجموعه تئاترشهرکه ازپاییزسال گذشته وبااعلاماینکه سالنهای سایه،قشقایی وکارگاه نمایش مجموعه تاپیش ازبرگزاری سی وسومین جشنواره بینالمللی تئاترفجربازسازی میشوند،آغازشد.سالنهای قشقایی،سایه وکارگاه نمایش مجموعه تخریب شدند. قرارشدتاهمزمان بافعالیت سالن اصلی وسالن چهارسوی تئاترشهر،سالنهای بلکباکسِ تخریب شده نیزبازسازی واستانداردشوند. درآن مقطع اولین موردی که دربازسازی مجموعه تئاترشهرمطرح شد،بحث بودن یانبودن کارگاه نمایش بودزیراطبق گفته دستاندرکاران بازسازی ومدیران تئاتری مهمترین هدف ازبازسازی نزدیک کردن مجموعه به استانداردهای فنی وایمنی سالنهای تئاتری بود.درتنهاجلسه مطبوعاتی که در تاریخ 27 مهرماه برای توضیح به خبرنگاران واهالی تئاتردر خصوص مسائل برگزارشد اعلام شدکه هنوزطرحهانهایی نشده است ومسئولان تئاتر شهر درجواب این سوال که شما براساس کدام طرحهای نهایی نشده تخریبها را انجام داده اید؟پاسخ داده شد که این تخریبهالازم بوده است.یعنی فاز اول تخریب تئاترشهربدون نقشه کلی ویاحداقل برنامهریزی آنچنانی شروع شده بود.
بازسازی تراژیک،مخالفت دراماتیک
نبود نقشه و طرح کلی، تنها حاشیه شروع پروژه بازسای تئاتر شهر نبود.این دوراز بازسازیاین مجموعه در حالی انجام شد که بسیاری ازاهالی تئاتر و هنرمندانی که به نوعی درمورد تئاتر شهر صاحبخانه محسوب میشوند یا به طور کلی مخالف شروعاین بازسازیها بودند و یا حداقل با روند و نحوه انجام آن مخالفتهای شدیدی داشتند. دومین نکتهای که دربحث بازسازی مطرح وموجب دلخوری بسیاری ازهنرمندان به خصوص اهالی تئاترشداین بود که طرحهاونقشههاآنطورکه بایدو شاید به نظرهنرمندان نرسیده بودونحوه بازسازی وطرحهای آن بارها وبارها ازسوی هنرمندان بااعتراضاتی مواجه شد.فراهانی در این خصوص هم به «قانون» گفت :«ما از روز اول از روند تخریب بی اطلاع بودیم. در حقیقت هیچکدام از اهالی تئاتر از تخریبها خبر نداشتند و بعد از اینکه به این روند اعتراض کردیم،در جواب اعتراضهای ما گفته شد که این تخریبها به دستور آقای مرادخانی بوده است.حتی نماینده میراث فرهنگی که برای بازدید آمده بود، از شروع تخریبها بدون اطلاع میراث فرهنگی بهت زده شد. اما متاسفانه کشور این گونه شده است که اول تخریب میکنند و بعد در ساختن ناتوانند.» البته بعضی از هنرمندان هم نسبت
به تئاتر شهر و روند بازسازی آن کم لطف بودهاند و شاید اگر زودتر وارد صحنه میشدند اوضاع به گونهای دیگر پیش میرفت. به عنوان مثال انجمن طراحان که به روندبازسازی سالن قشقایی اعتراض داشت ازاول درجریان تخریبهابوداماآنقدرتعلل کردوپابه میدان نگذاشت تاتخریبها شروع شدوکارازکارگذشت.
در جست و جوی زمان از دست رفته
بعد از حرف و حدیثهای فراوان روند بازسازی تئاتر شهر شروع و با وجود مخالفتها ادامه یافت.اما اصلی ترین پرسشی که ازسوی خانواده تئاترمطرح شد،مدت زمان درنظرگرفته شده برایاین بازسازی وتعیین زمان بهرهبرداری مجدد ازاین سالنها بود. پاسخ مدیران ومسئولان هنری وتئاتری وهمچنین دفترطرحهای عمرانی وزارت فرهنگ وارشاداسلامیبهاین پرسش مطرح شدهاین بود که بازسازی تاپیش ازبرگزاری سی وسومین جشنواره بینالمللی تئاترفجربه پایان میرسد.بعدازسپری شدن پاییز ۹۳ و باوجود وعدههای وزیرفرهنگ وارشاداسلامی،معاون هنری وزیر،مدیرکل هنرهای نمایشی ورئیس مجموعه تئاترشهروبعضی بازدیدهایی که ازروندبازسازی مجموعه میشد،هیچ مشخصه بارزی که حاکی ازپایان بازسازی آغازشده تاپیش ازبرگزاری سیوسومین جشنواره بینالمللی تئاترفجرباشد،دیده نشد.سرانجام جشنواره سیوسوم تئاترفجرهم فرا رسید و باوجود وعدههای داده شده ،این بازسازی به پایان نرسید وهمچنان ادامه پیدا کرد. بعدازجشنواره سی وسوم،سالن سایه با ۶۰ درصدآمادگی میزبان اثری نمایشی شدوباپایاناین اجرا،اعلام شدکه بهارسال ۹۴ سالن سایه به صورت کامل آماده بهرهبرداری میشود.
بوی عیدی، بوی خاک، بوی وعدههای رنگی
باپایان سال۹۳وآغازسال۹۴،بازسازی مجموعه تئاترشهرهمچنان بدون وضعیت وچشماندازی مشخص ادامه داشت تااینکه درروزیکشنبه۱۳اردیبهشت ماه وطی بازدید ازتئاترشهرمعاونت توسعه مدیریت ومنابع انسانی وزیرفرهنگ وارشاداسلامی،معاون هنری وزیر،مدیرکل هنرهای نمایشی،سرپرست دفترطرحهای عمرانی ورئیس مجموعه تئاترشهر،اظهارنظرهای متفاوتی نسبت به گذشته ازسوی مدیران مطرح شد.دربازدید مذکورمهدی شفیعی گفت:« متاسفانه خریدتجهیزات سالن سایه که شامل سیستمهای نور،صداوصندلیهامیشودباتاخیرروبه روشده وهنوزمبالغ موردنظربه حساب شرکت واردکننده ریخته نشده است. حتی اگراین هزینه واریزشود وتجهیزات بخواهند به کشور واردشوند نزدیک به۲ماه فرصت میطلبد. باتوجه به برنامههایی که برای اجراهای عمومیوجشنوارههای پیشروداریم اگرسالنهای سایه وقشقایی تاپایان خردادماه به پایان برسند،بسیارخوب است». و تماماین در حالی بود که در همان تنها نشست مطبوعاتی که مهرماه سال گذشته در خصوص روند بازسازیاین مجموعه برگزار شد،این بود که درآن جلسه اعلام شدکه هیچ مشکل بودجهای وجود ندارد ومقتدایی به عنوان رئیس مجموعه اعلام کرد که شخص او مانع تخریب شده است تا تجهیزات دپوشود
که البته بعدها مشخص شداتفاقا مشکل بودجه وجود داشته است به طوریکه بعدازگذشت10ماه،تازه در مرداد 94اعلام شد که صندلیهای تئاترشهرازفرانسه خریداری وجهت تجهیزاین مجموعه به کشورواردشده است.
یک ظرفیت مغفول مانده
مسئلهای که در مورداین مجموعه تاریخی- فرهنگی که جزو میراثاین کشور است مطرح میشوداین است که مجموعه تئاترشهرهیچوقت نتوانسته است برای خوددرآمدزایی داشته باشدوهزینههای خودراتامین کند. نکته ای که به نظرمیرسدهمواره پاشنه آشیل این مجموعه فرهنگی-تاریخی بوده است و آن ر ا با مشکلات عدیده مالی مواجه کرده است. مشکلاتی که نه تنها باری را از روی دوش برداشته و درآمدزایی نکرده است بلکه حتی چون سنگی بر سر راه نیازهای اولیهاین مجموعه چون بازسازی هم قرار گرفته است.موضوعی که خلاف ان در مجموعه «خانه هنرمندان» اتفاق میافتد و آن مجموعه در بحث مسائل مالی و درآمدزایی درست مقابل «تئاتر شهر» قرارمیگیرد.خانه هنرمندان با شیوه مدیریت صحیح و فکرهای اصولی اقتصادی با چند راهکار ساده مانند دراختیار گذاشتن فضای محیطی اش به شرکتی با عنوان مجری انحصاری تبلیغات محیطی خانه هنرمندان و به این تربیت با استفاده بهینه از ظرفیتهای محیطی، به یک مجموعه درآمدزا بدل شده است، آن هم از سادهترین راه ممکن. نکتهای که در مورد تئاتر شهر همواره مغفول مانده وبااینکه چندین و چند شرکت برای استفاده از فضای محیطی مجموعه اعلام آمادگی کرده اند اما
تئاتر شهر همچنان از استفاده از این ظرفیت عظیم خود بی بهره مانده است.البته بحث درآمد زایی از راه تبلیغات محیطی تنها به مدیریتاین مجموعه باز نمیگردد از آنجا کهاین مجموعه زیر نظر «انجمن هنرهای نمایشی» اداره میشود، همه چیز تنها به تصمیمات درون مجموعهای تئاتر شهرمحدود نمیشود. شرکتی که تمایل به بستن قرارداد بااین مجموعه است باید با انجمن مذکور طرف قرارداد و پولها را به حساب آن واریز نماید. انجمن اختیاراین پول را به طور کامل دارد و میتواند از این پول در هر بخشی استفاه کند.در حقیقت تئاتر شهر «استقلال مالی» ندارد.
بوی خوش وعده
بعداز گذشت حدود دو ماه از بهار، دوباره زمزمههای انتقادی مبنی بر بدقولی مسئولان نسبت به آماده سازی مجموعه تئاتر شهر دوباره بر سر زبانها افتاد.برای اولین بار یک مقام مسئول در مورد تأخیردرخرید وتجهیزات نوروصداوصندلیها ازخارج ازکشورونداشتن برنامه وچشماندازی برای بازسازی،واکنش نشان داد ،مهدی شفیعی دراواخرخردادماه سال۹۴ازنارضایتی ازسرعت پیشرفت بازسازی سالنهای سایه وقشقایی تئاترشهروهمچنین اخطارقانونی به پیمانکاربازسازی سخن گفت و پس از آن بود که مسعود معمارسرپرست دفترطرحهای عمرانی وزارت ارشاد درروزسهشنبه۲تیرماه درگفتوگویی رسانهای اعلام کرد که بازسازی مجموعه تئاترشهردر۲پلاتووسالنهای دیگردرمقطعی باسرعت پیش میرفت وهمه چیزباتعامل بانماینده تامالاختیارمعاونت هنری دنبال میشد تااینکه درمقطعی بانظرطراحان صحنه تئاتر،وقفهای دربازسازی سالن قشقاییایجادشدو۳تا۴ماه تعمیرات آن به تعطیلی کشیده شد. معمار با اشاره به برگزاری جلسهای باحضورمعاون توسعه مدیریت ومنابع انسانی وزیرارشادومدیرکل هنرهای نمایشی درروز۲تیرماه،تأکیدکرد که در آن جلسه مقررشده است که پیمانکارپروژه تا۱۵روزآینده (نیمه تیرماه) سالن سایه
و۲پلاتوراتحویل دهد. خریدهای لازم برای تجهیزسالنها ازفرانسه انجام شده وشرکت فرانسوی اعلام کرده که وسایل تا۲هفته آینده بهایران میرسد. بنابراین بااولتیماتوم شفاهی که داده شد تا۱۵روزآینده سالن سایه و۲پلاتوتکمیل میشوند. اما باگذشت یک هفته ازسخنان گفته شده توسط مسعودمعمار،سرپرست دفترطرحهای عمرانی وزارت ارشاد درگفتوگویی درروزدوشنبه۸تیرماه،بااشاره به بالارفتن سرعت بازسازی درسالنهای سایه وقشقایی،زمان پایان بازسازی سالن سایه راتا۱۰روزدیگرازتاریخ گفتوگواعلام کرد. او درباره زمان پایان بازسازی سالن قشقایی نیزباردیگرتغییرات ارائه شده ازسوی هنرمندان رادلیل تأخیردربازسازیاین سالن عنوان کردوزمان دقیقی درخصوص بهرهبرداری مجدد از سالن قشقایی ارائه نداد.اما حقیقت این است که هنرمندان این دلایل را قبول ندارند و آنها را بهانه واهیای میدانند که در حقیقت به پیکره تئاتر ضربه زده است. فراهانی در این خصوص به «قانون» گفت:«این دروغ است که به علت اعتراضات هنرمندان روند بازسازی به تعویق افتاده است. این خبط و خطایی بوده که توسط خود مسئولان انجام پذیرفته و گفتن اینکه تقصیر هنرمندان بوده ، چیزی جز توپ را به زمین همسایه انداختن
نیست.»
به صدادرآمدن زنگهای اخطار
امروز و باگذشت 10 ماه از آغاز بازسازی تئاتر شهر، سالن سایه درمراحل پایانی آماده سازی برای بهره برداری قرارگرفته و در حال جدول کشی شدن برای شروع بهرهبرداری و انجام اجراهاست. وضعیت کارگاه نمایش اصلامشخص نیست و سالن قشقایی همچنان خراب و بدون بازسازی در وضعیت بدی باقی مانده است. علاوه بر بدقولی مدیران تئاتر شهر و محقق نشدن اتمام بازسازی این مجموعه در تاریخهایی که دفترطرحهای عمرانی بارها وبارهااعلام کرده بود، نکته آخر که باقی میماند باز هم مربوط به نوع بازسازیاین بنای تاریخی است. دراین که اینبارروندبازسازی تئاترشهرنسبت به سایرادواربازسازی این بنا، مانند بازسازی سال 82اصولی تروحرفهای ترانجام میشود هیچ شکی وجود ندارد امااین بازسازی هم مانندسایربازسازیهابی نقص وخالی ازعیب نیست. تئاترشهربه عنوان یک بنای48ساله نیازبه مقاوم سازی پی وزیرساختهایش دارد. به گفته سجادعسگری به «قانون»:« هر بنا به طورمیانگین هر 10 سال یک بار نیاز به مقاوم سازی دارد»، اتفاقی که تابه حال برای تئاتر شهر رخ نداده است و دراین دور آخر باز سازی هم مشخص نیست که انجام شده و یا نشده باشد.طی تماسهای مکرر «قانون» با مسئولان هیچ کدام
ازآنها حاضر به پاسخگویی نشدند که مشخص شوداین مقاومسازی انجام شده و یا مانند ادوار گذشته تنها یک بازسازی سطحی صورت گرفته است. بازسازی اقدام مفید و البته ضروری است که در صورت انجام شدنش، عنوان کردن آن حاصلی جز آسوده خاطر شدن نه تنها اهالی تئاتر بلکه هرکسی که گذرش به آن مجموعه میافتد و یا حتی «تئاتر شهر» را دوست دارد میشود. با توجه بهاینکهاین مجموعه مورد هجوم لرزشهای دوایستگاه قطار شهری در زیر آن (ایستگاه میدان انقلاب و چهار راه ولیعصر) را دارد و تقریبا کمتر از هر 5دقیقه یک بارپیهای آن لرزیده میشود و رعشه به جاناین مجموعه میافتد ، قطعا «مقاوم سازی» اصلی ترین نیازاین مجموعه بوده و هست.مهندس عبدالرضاذکایی که پیش ازاین تجربه همکاری باامیرعلی سردارافخمیطراح ومدیرپروژه ساخت تئاترشهرراداشته است چندی پیش و در آغازاین دور از بازسازی تئاتر شهر گفته بود که مجموعه تئاترشهرمتعلق به مردم وشهرتهران است وباید درحفظاین بنای هنری کوشا باشیم. طراحی سازه تئاترشهرمتعلق به 40 سال پیش است درنتیجه استانداردهای آن زمان درمحاسبات سازه رعایت شده وامروزه وزارت مسکن استانداردهای دیگری درمحاسبات سازه ارائه داده
است.اگرقرارباشددرمجموعه تئاترشهرمقاوم سازی انجام شود،کاربسیارپیچیدهای است،ضمناینکه بازسازی مجموعه نیزپیچیده است.باید دیدبخشی ازستونهای ساختمان تئاترشهرکه درزیرزمین قرارگرفتهاند،براثرآبهای زیرزمینی،رطوبت وسایرعوامل،زنگزده وپوسیده شدهاند یاخیر. بایداسکلت بنابررسی شودتاسالم بودن یانبودن آن مشخص شود. نکاتی که همچنان معلوم نیست مورد توجه قرار گرفت و یا مسئولاناین مجموعه با توجه به سختی وپیچیده بودناین ملاحظات بازسازی، عطای آن را به لقایش بخشیده باشند.
منبع: قانون
بازسازی تراژیک تئاتر شهر
بازسازی اصلا بد نیست و برای هر بنا و مکانی لازم و حتی ضروری است. اما همین بازسازی ضروری اصول و قواعدی دارد که اگر درست رعایت نشود، می شود یک پروژه ملال آورکم فایده، می شود آب درهاون کوبیدن، می شود از سر بازکردن، می شود فقط کاری که انجام شده تا از سر باز شود، مانند تمام ادوار گذشته بازساری تئاتر شهر.
کد خبر:
۹۷۲۳۵