بیست و پنجم شوال مصادف با شهادت مظلومانه ششمین جانشین برحق رسول گرامی اسلام، امام جعفر صادق(ع) است.
به گزارش جماران، دوره امامت آن حضرت با ظهور و گسترش جریانهای فکری و عقیدتی مختلفی همچون زنادقه، غلات، معتزله، جبریون، مرجئه و... همزمان بود و پیروان آنها با شیوههای خود به تفسیر کتاب و سنت پرداخته، دست به تشریع فقهی زده و سلیقه خود را در فهم رسالت الهی دخالت میدادند. ظهور این جریانها زاییده حوادث و اتفاقاتی بود که طی یک قرن پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) و دوری گزیدن خلفا و حاکمان از راه و روش رسول خدا(ص) و اهل بیت آن حضرت(ع) شکل گرفت.
جریانهای مزبور تصویری غیر واقعی از دین به نسلها ارائه کردند و دین را تا سطح ابزار توجیه رفتار حاکمان تنزل داده و شریعت نبوی را وسیلهای برای سلطه و سیطره خود ساختند، به گونهای که نسلهای جدید با چهرهای غیر قابل تحمل از دین روبه ر و شده ودر عکس العملی هیجانی به زندقه متوسل شدند یا بر اثر آشفتگی در مرزهای اصول و ارزشها، بر اثر مخدوش بودن مرز میان حق و باطل در فهم پیام اسلام دچار شک و تردید و انحراف شده و به سوی رأی و استحسان کشیده شدند و ازحدود کتاب و سنت تجاوز نموده محیط دین را مضطرب کردند. اگر بخواهیم کژیها و انحرافاتی را که در عصر امام صادق(ع) انتشار داشت ریشهیابی کنیم، ابتدا باید زمینههایی که منجر به تشویش و آشفتگی در ایمان و عقیده اجتماع مسلمین شد واکاویم. مهمترین عامل به وجود آمدن چنین وضعیتی تحریف مصادر «تشریع» و «تاریخ» بود. بدین معنا که عدهای در تفسیر آیات الهی به رأی شخصی و روایتهای جعلی و نادرست تکیه کرده و آرای خود را بر دین تحمیل کردند.
بنیانگذاران مکتب جبر و اشاعه دهندگان آن نیز از آن جملهاند. آنان آیه «والله خلقکم و ما تعملون» (صافات 96) را پشتوانه عقیده خود شناسانده و میگفتند که این آیه از کلام وحی، دلالت بر آن دارد که خداوند بندگانش را به کارهای مختلف مجبور میسازد و در نتیجه مسئولیت هیچ فعلی متوجه بنده نیست، بلکه بستگی تام به اراده خالق هستی دارد. جبریون با این عقیده بر ظلم حاکمان سرپوش نهاده و به آن رنگ مشیت الهی میدادند، زیرا بر اساس تعالیم مکتب جبر بنده هیچ اختیاری از خود ندارد و خیر و شر از جانب خداوند صادر میشود و در رفتار بندگان متجلی میشود. روشن است که مروجین این عقیده به خود اجازه میدادند دست به هر فسق و فجوری بزنند و خود را از مسئولیت ذاتی آن مبرا بدانند.
معتزله که در پی نیازهای جامعه به پیشرفتهای مدنی و پاسخگویی به ابهامات به وجود آمده در اجتماع مسلمین شکل گرفته بود، لازمه امامت و خلافت را در برتری ذاتی و علمی ندانسته و با همین استدلال بر مشروعیت هر که در رأس کار بود تأکید میکرد. با این حربه معتزلیان برتری فضیلتی امیرالمؤمنین علی(ع) را کمرنگ ساخته و خلافت امویان و عباسیها را با وجود امامان معصوم مشروع بر میشمردند.
در چنین شرایطی که بخش اعظم جامعه اسلامی دستخوش انحراف شده بود امام جعفر صادق(ع) به وظیفه هدایت و رهبری خویش قیام نموده وبه تفصیل به معرفی مکتب نبوی اهتمام نمودند و از پس یک دوره کوتاه با تربیت شاگردان بسیار جامعه را به سمت سرچشمههای ناب دین راهنمایی کردند. خلفای عباسی که از برهم خوردن این وضعیت بشدت نگران بودند با دسیسهای آن حضرت را مسموم کرده و به شهادت رساندند. شهادت مظلومانه آن امام همام بر تمامی مسلمانان و پیروان راستین مکتب محمدی تسلیت باد.
اسماعیل علوی
منبع: ایران