آمدن سریع اروپاییها به ایران و کوشش برای برقراری رابطه گسترده و نیز باز کردن سفارت انگلیس، چه معنایی دارد؟ طبیعی است که بخشی از این رفتار به دلیل جبران کاستیهای گذشته در روابط اقتصادی و سیاسی است و هیچکدام از سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان نمیخواهند از حیث علاقهای که به گسترش روابط با ایران دارند از یکدیگر عقب بیفتند و خانم موگرینی هم به نمایندگی از کل اروپا چنین خواستی را ابراز کرده است.
به گزارش جماران، ولی مساله فقط به رقابت میان اروپاییها منحصر نمیشود. به نظر میرسد سه نکته دیگر نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد.اولین نکته برداشت و نگاه و ارزیابی کشورهای اروپایی از آینده اقتصاد ایران و ظرفیت رو به رشد آن است؛ ظرفیتی که بالاست و به طور طبیعی هر کشوری باید در فعلیت بخشیدن به این ظرفیت نقش خود را بازی کند و اجازه ندهد که از دیگران عقب بیفتد.نکته و دلیل دوم، ظرفیت سیاستهای منطقهای ایران است. اتحادیه اروپا به دلیل رویدادهایی که در دهه گذشته و به طور مشخص بعد از ١١ سپتامبر در منطقه رخ داده است ، نقش ضعیفتری در امور منطقه پیدا کرده و فاقد اثرگذاری چشمگیری است. بنابراین و با توجه به وضعیت و قدرت منطقهای ایران، به نفع آنهاست که راه تعامل با این قدرت منطقهای برای افزایش حضور خود را هموار کنند. اگر تاکنون نقش منطقهای ایران و اتحادیه اروپا در تقابل با یکدیگر تعریف میشد؛ ولی اکنون اگر در همراهی تعریف نشود حداقل میتواند در تقابل نیز تعریف نشود و حدی از اشتراکات دیدگاهها را شامل شود. ولی شاید نکته سوم اهمیت بیشتری در این رفتار اروپاییها داشته باشد.
یعنی خنثی کردن اقدامات احتمالی کنگره امریکا و جناج جنگطلب جمهوریخواه و لابی اسراییل، هدف مهمتری برای اروپاییها در آمدن به ایران محسوب میشود. اروپاییها به دلایل متعدد از جمله نقشی که در پیش و طول جنگ جهانی دوم داشتند، زبانشان در برابر اسراییل و به طور مشخص تندروهایی مثل دولت نتانیاهو قدری کوتاه است، در عین حال که اروپاییها به خوبی میدانند که پیروی از سیاستهای منطقهای اسراییل، به ضرر آنان است. اروپا نفعی در جنگ و تشدید بحران منطقهای ندارد، برخلاف اسراییل که ناآرامی و درگیر شدن کشورها و ملتهای منطقه نهایت آرزوی آن است. اروپاییها به خوبی دیدهاند که مشکلات سوریه ، عراق و لیبی، در حال سرریز شدن به اروپاست چه در قالب مهاجرت هزاران نفر از مردم منطقه ابتدا به جنوب اروپا و سپس به بخشهای دیگر آن؛ و چه در قالب شکلگیری و صادرات تروریستهای اروپایی به منطقه و سپس بازگشت آنان به اروپا و رخ دادن رویدادهایی مثل شارلی ابدو در پاریس. بنابراین به نفع اروپاییها نیست که در منطقه جنگ و ناامنی به شکل موجود ادامه داشته باشد، به ویژه که تقاضای کشورهای منطقه برای خرید جنگافزار نیز احتمالا به سوی امریکا سرازیر میشود و نه اروپا. ولی مشکل اروپاییها این است که در برابر سیاستهای ایالات متحده توانایی مقاومت ندارند و اکنون که اکثریت کنگره و سنا در اختیار جمهوریخواهان و لابیهای اسراییل است، اروپا برای پیشبرد سیاستهای منطقهای خود کار چندانی نمیتواند انجام دهد.
بنابراین آنان از شکلگیری هر عاملی که به ثبات منطقهای کمک کند و موازنه قوا را علیه جنگطلبان برهم بزند، استقبال میکنند و این عامل یعنی ایران از خلال توافق وین سر بر آورده است، بنابر این باید کاری کنند که کفه مخالفان توافق وین را در امریکا تضعیف کنند و اجازه ندهند که سرنوشت این توافق را کنگره امریکا و جمهوریخواهان تعیین کنند. رد کردن توافق وین از سوی کنگره به معنای نقض عملی استقلال اتحادیه اروپا نیز خواهد بود. به همین دلیل نیز همزمان با جلسات کمیتههای کنگره و سنا که با هدف استنطاق محاکمه گونه جان کری، وزیر امور خارجه امریکا و نیز ایجاد فشار به دولت اوباما درباره توافق تشکیل شد، اروپاییها فرصت را از دست ندادند و به سرعت راهی تهران شدند و بریتانیا نیز باز کردن سفارت خود را در دستور کار قرار داد، فرانسه از رییس جمهور ایران دعوت کرد و آلمان نیز تیم اقتصادی خود را راهی تهران کرد و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز به نمایندگی کل اروپا به ایران آمد؛ و این پیام روشنی بود به امریکاییهای جنگطلب. اتفاقا پیام این رفتار اروپاییها موضوعی بود که از سوی برخی جمهوریخواهان مورد نقد قرار گرفت و درباره صداقت اروپاییها نیز از جانکری هم سوال کردند! آمدن آنها به ایران نشانهای بود از خواست اروپا در خصوص عدمرضایت به سیاستهای جنگطلبانه اسراییل و جمهوریخواهان و کوشش برای شکل دادن استقلال نسبی در سیاست خارجی خود در برابر ایالات متحده. وظیفه تاریخی ما است که به هر اقدام استقلالجویانه اروپا از ایالات متحده کمک و زمینه را برای خروج نسبی از نظام تک قطبی فراهم کنیم.
منبع: اعتماد