روزنامه ابتکار در سرمقاله خود نوشت: پیرامون پیامدهای توافق هسته ای تاکنون مقالات، تفاسیر و مصاحبه های بسیار ارائه شده است. تحلیلگران هر کدام از منظری و منظوری به زاویه ای از دست آوردها و آثار و پیامدهای مثبت توافق اشاره نموده اند؛ اما در حجم و ابعاد احتمالی کافی و وافی نیست.
به گزارش جماران، این یادداشت به قلم محمدعلی وکیلی در ادامه می افزاید: همانطور که پیش از این نیز اشاره گردید، توافق هسته ای، تاریخ ایران را به دو بخش تقسیم خواهد کرد و پیامدهای آن نیز در همین ابعاد قابل تحلیل می باشد. بیشتر تحلیل و تفسیرها تاکنون بر پیامدهای خارجی توافق متمرکز بوده است.
در این بخش نیز با سه روایت روبرو هستیم: یک روایت از آن دلواپسان آمریکایی است که نمونه آن را در سوال و جواب نمایندگان کنگره و سنا با تیم هسته ای آن کشور مشاهده کردیم؛ آن روایت بر تهدید انگاری قدرت حاصل از توافق برای ایران در منطقه متمرکز می باشد. آنان با کژتابی و وارونه سازی مدعی هستند که رفتار پساتوافق ایران در خارج، رادیکال تر خواهد شد. روایت دیگر از آن دلواپسان داخلی است که معتقدند با توافق، ایران در نظم جهانی هضم خواهد شد و عمق استراتژیک خود را از دست خواهد داد. اما روایت سوم از آن کسانی است که مدعی اند توافق در حقیقت پیروزی مذاکره و گفتگو بر دیگر گزینه هاست. منطق ایران پیروز شده است. ایران با این منطق قادر به حل و فصل مشکلات منطقه خواهد شد و ایران هراسی به ایران دوستی تغییر خواهد کرد.
پیرامون پیامدهای داخلی نیز با سه روایت روبرو هستیم. روایت اول متعلق به دلواپسان داخلی است. آنان مدعی اند که ارزشهای نظام با این توافق به محاق خواهد رفت. استدلالشان هم این است که با توافق پای غربیها به کشور باز می شود و فرهنگشان را بدون گلوله وارد خواهند کرد و فضای داخلی غربی نیزه خواهد شد؛ نمونـه هایی از این دست را در واکنش ها به سفر فابیوس، وزیر خارجه فرانسه، مشاهده کردیم.
روایت دیگر از آن تعداد بسیار محدودی از اصلاح طلبان تندرو است. این گروه هم مدعی اند که حسن روحانی برای روحانی نیزه نمودن ساحت سیاست داخلی بجای کمک به گشایش فضای داخلی سعی در رادیکال کردن فضا و تغییر دو قطبی اصلاح طلب و اصولگرا به دو قطبی افراط و اعتدال دارد. به عبارتی این گروه مدعی است روحانی در مقابل مطالبات داخلی سرسختانه رفتار خواهد کرد و از شعارهای داخلی خویش از جمله غیرامنیتی کردن داخل و رعایت حقوق شهروندی پا عقب خواهد گذاشت. اما روایت سوم که از آن تحلیلگران واقع گراست، و نگارنده نیز جزو این دسته می باشد، این است که سیاست داخلی تابعی از سیاست خارجی می باشد.
هر گاه سیاست خارجی تقابلی، تهاجمی و تهدیدآمیز باشد، سیاست داخلی انقباضی و امنیتی می گردد. این قاعده خاص ایران نیست. در همه نظامها، امنیت خط قرمز آزادی است و مناسبات بین المللی شرایط امنیتی را رقم می زند. هر چه فشارهای خارجی کنار رود و سایه شوم احتمال برخوردهای نظامی کاهش یابد به طور طبیعی ساحت داخلی نیز از زیر سایه امنیتی بودن خارج می شود.
در این منطق، امنیت هر کشور بر امنیت شهروندان تقدم دارد؛ آنچنانکه امنیت هر کشور بر حقوق شهروندان آن نیز تقدم می یابد. بر این اساس تا زمانیکه کشور گرفتار سایه شوم تهدید خارجی است سخن از آزادی های داخلی در حقیقت طرح مطالبات غیرضرور و غیراولویت دار می باشد.
ابتدا بایست سایه تهدید خارجی کنار رود و آنگاه نوبت مطالبات داخلی خواهد رسید. با همین منطق هم حسن روحانی به نیکی اولویت کاری خود را ظرف دو سال گذشته بر حل پرونده هسته ای و تهدید زدایی از ساحت سیاست خارجی کشور قرار داد. حال که این مهم با تدبیری ستودنی دست یافتنی شده است باید به انتظار پیامد آن در سیاست داخلی نشست و بنابر آن چه گفته شد مهمترین پیامد آن امنیتی زدایی از سیاست داخلی است.
لازم به یادآوری نیست که با کنار رفتن سایه امنیت بر مسائل داخلی بسیاری از بن بست ها و گره های داخلی باز خواهد شد. به عبارتی همانطور که توافق ماحصل تغییر گفتمان برد-باخت به گفتمان برد-برد بود در داخل نیز پادگفتمان امنیتی بودن، یعنی گفتمان غیر امنیتی شدن، محقق خواهد شد و مناسبات ساحت عمومی عادی خواهد گردید. اگر این پیش بینی رخ نماید در آینده نزدیک شاهد اخبار مثبت در خصوص مطالبات مردمی و همچنین تحقق وعده های دکتر روحانی و حتی گشایش در صلاحیت های انتخاباتی خواهیم بود. از سوی دیگر مضائق اجتماعی و اقتصادی قدرت مانور طبقه متوسط را به حداقل ممکن رسانده است.
هر گاه طبقه متوسط شور و نشاط لازم را نداشته باشد مطالبات حداکثری مردم به محاق خواهد رفت و سقف مطالبات به تامین حداقل های معیشتی فرو کاسته می شود. به طور طبیعی با توافق و تغییر وضع اقتصادی مردم مرجعیت طبقه متوسط احیا خواهد شد. با احیاء مرجعیت طبقه متوسط مطالبات مردم نیز تغییر فاز خواهد داد و نقش آفرینی این طبقه بر باز شدن فضای سیاسی کمک شایانی خواهد کرد.
اکنون حوصله توده مردم برای برخی مطالبات به حداقل ممکن رسیده است. اما با حل مشکلات اقتصادی و تشدید علائم حیات طبقه متوسط، زبان روشنفکران از کام بیرون آمده و قلم ها روان خواهد شد. آنچنانکه این اتفاق در تجربه جمهوری اسلامی تکرار شده است. اما آنچه جای نگرانی دارد این است که این فرصت احتمالی با بی مبالاتی و توهمات فانتزی اقلیتی پارتیزان، با طرح مطالبات غیر ضرور و غیر واقعی، به تهدید تبدیل گردد و زمینه برای مانور دلواپسان فرصت طلب فراهم آید.
به هر روی بر اساس منطق روابط بین الملل و تجارب مکرر، بن بست شکنی در روابط بین الملل به پوست اندازی در سیاست های داخلی منجر خواهد شد؛ مهم این است که این فرصت ها توسط پارتیزانها و چتربازان سپهر سیاست به ضد خود تبدیل نشود.
بن بست شکنی در خارج، پوست اندازی در داخل!
توافق هسته ای، تاریخ ایران را به دو بخش تقسیم خواهد کرد و پیامدهای آن نیز در همین ابعاد قابل تحلیل می باشد. بیشتر تحلیل و تفسیرها تاکنون بر پیامدهای خارجی توافق متمرکز بوده است.
کد خبر:
۹۵۱۸۰