اعتماد نوشت: تا وقتی که درک درستی از ماهیت روابط خارجی پیدا نکنیم، همچنان باید چشم انتظار دیدن روابطی مبتنی بر اخلاق و مروت با کشورهای دیگر باشیم؛ روابطی که هیچگاه شاهد آن نخواهیم بود.
به گزارش جماران در ادامه این مطلب آمده است: یک زمان بود که برخی سیاستمداران دولت پیشین در این تفکر خام بودند که با گرایش به سوی کشورهای شرقی میتوانند غرب را دور بزنند و مشکلات خود را حل کنند، غافل از اینکه دوران دوقطبی پایان یافته بود و کشورهای شرقی نیز در سطح وسیعی با کشورهای غربی تعاملات اقتصادی دارند و هیچگاه حاضر نمیشوند این تعاملات گسترده خود را به خاطر کشورهای دیگر به خطر بیندازند. دلیل این رفتار نیز روشن است. کشورهای جهان از جمله دولتهای شرقی عاشق چشم و ابروی کشورهای دیگر نیستند و وظیفه خود را تنها منحصر به تامین منافع کشورشان میدانند و از هر فرصتی برای این هدف استفاده خواهند کرد و این وظیفهای است که ما نیز باید آن را انجام دهیم. به همین دلیل وقتی که ایران تحریم شد، این گمان نادرست شکل گرفت که میتوانند با کشورهای شرقی و به طور مشخص چین روابط ویژهای برقرار کنند و یک لحظه هم فکر نکردند که اگر چین برای این کار آمادگی داشت، پیش از آن ٤ بار به قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران رای مثبت نمیداد. چین رفتار عاقلانهای داشته است، زیرا چینیها نمیدانند چرا باید طرف ایران را علیه ایالات متحده و
اروپا بگیرند؟ این کار را در روابط با کرهشمالی انجام میدهند، البته آن هم تا حدودی و فقط به دلایل منافع خودشان، ولی چرا باید برای کشورهای دیگر در فاصله ٤٠٠٠ کیلومتری خود چنین کاری را انجام دهند، مگر ما حاضریم چنین خطایی را مرتکب شویم؟ به همین دلیل وقتی که مقامات دولت پیشین رو به سوی چین آوردند، متوجه شدند که چینیها بسیار کاسبکارانه عمل میکنند، حتی ممکن است آنان بر این رفتار کاسبکارانه خود بر ما منت هم بگذارند، چرا که اجازه دادهاند درآمدهای نفتی ما در آنجا ذخیره و صرف واردات از چین شود و این یک خدمت مهم به هر دولت تحت تحریم است. بنابراین داشتن انتظار که چین قراردادی منصفانه و مطابق با شرایط عادی با ایران ببندد، انتظاری بیهوده است، همچنان که پس از رفع تحریمها، اگر منافع ایران اقتضا کند، حجم روابط اقتصادی خود را با چین کاهش و با اروپا افزایش خواهد داد و رفتار چین را در دوره تحریم فراموش خواهد کرد، آنان هم به طور مشابه دنبال منافع خود هستند.
چند روز پیش رییس کل اسبق بانک مرکزی ضمن اعلام اینکه او زیر قرارداد با چین را امضا نکرده، چینیها را کاسب معرفی کرده است. البته اگر این قرارداد غیرمنصفانه بوده و حتی با توجه به آن شرایط راههای دیگری هم برای تامین نیازهای کشور وجود داشته که نیازی به این قرارداد نبوده، ایشان کار خوبی کردهاند که آن را امضا نکردهاند، ولی اینکه چینیها را کاسب بدانیم و به این طریق و به نوعی آنان را تحقیر کنیم، سخن درستی نیست، زیرا ما هم باید کاسب باشیم و اگر نیستیم به خودمان انتقاد وارد است و این نقطه منفی چینیها نیست. به علاوه کدام کشور کاسب نیست؟ روسها نیستند؟ هندیها نیستند؟ ترکها نیستند؟ برزیلیها نیستند؟ و... و از همه اینها مهمتر مگر غربیها کاسب نیستند؟ چرا اکنون توافق با غرب را با این همه شرایط محدودکننده موفقیتآمیز و پیروزی میدانیم ولی توافق با چین را حتی اگر گرهی را باز کرده باشد، تخطئه میکنیم؟ نویسنده این یادداشت در این مقام نیست که بگوید آن قرارداد خوب بوده یا بد، چرا که اصلا از محتوایش اطلاعی ندارم، بنابراین نه سلبا و نه ایجابا درباره آن نظری ندارد، در مقام دفاع از چین هم نیست، ولی این را میداند که
اگر نگاه به شرق دولت پیش به صورت بنیادی و اساسی اشتباه بود، نگاه به غرب نیز واجد همین منطق است و نمیتوان قراردادهای مشابه با غربیها را مطلوب توصیف کرد ولی با شرقیها را ناروا و کاسبکارانه. مشکل این است که به جای پرداختن به کاسبکارانه بودن شرق و غرب یا شمال و جنوب، بهتر است، به خودمان بپردازیم و ما نیز کاسب شویم. کاسب برای منافع مردم و کشور خودمان. وقتی ما کاسب شدیم، آن وقت به دیگران هم حق میدهیم کاسبکارانه رفتار کنند. اگر ما کاسب نیستم نباید انتظار داشته باشیم که دیگران هم مطابق درک نادرست ما رفتار کنند و دست از کاسبکاری بردارند. مشکل از ماست و نه چینیها و هندیها. مساله این است که زورگویی غربیها را عادی میدانیم ولی کاسبکاری شرقیها را نه. میخواهیم ضعف خودمان را با حمایتهای اخلاقی دیگران جبران کنیم و آن را بپوشانیم. این کار درست نیست.