مذاکرات به نقطه پایانی خود رسیده است. ایران و کشورهای گروه 1+5 راه پرفراز و نشیبی را برای رسیدن به این مرحله حساس طی کردهاند.
به گزارش جماران به نقل از ایران، بخش مهم رایزنیهای کنونی حول محور قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل میچرخد. قطعنامهای که در صورت تصویب اتفاقی بیسابقه و دستاوردی بزرگ برای ایران خواهد بود. برخی از اختلافات باقی مانده نیز به همین موضوع بر میگردد. در حالی که دولت امریکا بر اساس چارچوبهای توافق شده در لوزان پذیرفته بود که کلیه تحریمها علیه ایران لغو شود، از پارامترهای توافق شده درباره این موضوع عقبنشینی کرد و همین مسأله سرمنشأ اختلاف با ایران در روزهای پایانی مذاکره شد. اوباما درباره موضوع تحریمهای تسلیحاتی تلاش کرد تا امتیاز بیشتری از ایران بگیرد تا وقتی توافق را برای نظارت به کنگره میفرستد با دست پر بیشتری به دفاع از آن بپردازد. اما این موضعگیری موفقیتآمیز نبود زیرا نه تنها ایران بلکه روسیه و چین هم به مخالفت با آن پرداختند و کاخ سفید هنگامی که خود را با سه کشور مخالف رو به رو دید، ناگزیر به لغو تحریمها در قطعنامه شورای امنیت - البته با حفظ محدودیتهایی در ضمایم قطعنامه - تن داد.
مخالفت امریکا با مسأله تحریمهای تسلیحاتی از دو منظر قابل بحث است؛ این مخالفت، از یک سو، به تلاش اوباما برای متقاعد کردن نمایندگان کنگره امریکا بر میگردد. اوباما باید این توافق را به کنگره بفرستد و در این میان میخواهد که با حفظ برخی تحریمهای تسلیحاتی علیه ایران با دست پر به جنگ نمایندگان برود. در حقیقت اوباما میخواسته اعلام کند که در مقابل ایران مقاومت کرده و امتیازهای کمی داده است. برخی متحدان نگران امریکا هم مشمول همین ماجرا هستند. به هر حال امریکا برای رسیدن به توافق امتیازات زیادی به ایران داده است و به همین دلیل مجبور است محاسبات سیاسی جدیدی داشته باشد تا در داخل بتواند اوضاع را آرام نگه دارد. دلیل دیگر مخالفت امریکا با این مسأله به سیاست این کشور در قبال همپیمانان خود در منطقه مربوط است. یکی از شیوههایی که اوباما میتواند از غلظت مخالفت عربستان و اسرائیل علیه توافق هستهای بکاهد، آن است که برای آنها روشن کند اعلام توافق هستهای، لزوماً، به دوستی ایران و امریکا منجر نمیشود و همچنان مشکلات عظیمی با ایران دارد. بنا بر این، یکی از مواردی که این پیام را قویاً برای عربستان و اسرائیل میفرستد پافشاری بر همین تحریم تسلیحاتی از سوی امریکا است.
همچنین دلیل دیگر مخالفت امریکا از نظر من (به عنوان یک دیپلمات پیشین امریکا)، به فشارهای روانی وارد شده بر کاخ سفید باز میگردد. امریکا بعد از سالها تلاش برای ساخت یک رژیم تحریمی علیه ایران که پایه آن تحریمهای شورای امنیت بوده است و آن رژیم بر مبنای موقعیت امریکا و جلوگیری از پیشرفت جمهوری اسلامی در منطقه وضع شده است حالا خود را در معرض فروپاشی پایه این تحریمها میبیند بنابراین هنوز نتوانسته است از منظر روانی با این مسأله کنار بیاید. با وجود این دلایل از آنجایی که توافق هستهای دستاوردهای قابل ملاحظهای برای هر دو طرف دارد، دو طرف در تلاشند از برخی خواستههای حداکثری خود عقبنشینی کرده تا فرصت پیش آمده برای حل چالش هستهای را از دست ندهند.