روزنامه آرمان روز شنبه در یادداشتی به قلم هستی قاسمی با پرداختن به موضوع مذاکرات جاری میان ایران و کشورهای پنج به علاوه یک می افزاید : دنیا به این نتیجه رسیده که ایران به دنبال فضایی آرام در جهان، فضایی توام با صلح و دوستی است، چراکه این مساله از ماهیت اصلی حکومت اسلامی، نظام جمهوری اسلامی ایران و دین و فرهنگ اسلامی به شمار می رود.
به گزارش جماران، در این مطلب آمده است : تاریخ به خوبی می داند که چه کسانی برای منافع ملی تا پای جان ایستادند و درنهایت چه به ارمغان آوردند. آنچه به وضوح آشکار است، نمی توان هرگز به گذشته بازگشت اما می توان آغازی نو داشت، همان گامی که مذاکره کنندگان تیم هسته ای دولت یازدهم طی 22 ماه گذشته درصدد انجام آن بوده اند و امروز نه تنها فرصت های سوخته را در پرونده هسته ای به فرصت های تازه مبدل ساخته بلکه از هیچ کوششی برای به ثمر رساندن پرونده هسته ای ایران و لغو تحریم ها تاکنون دریغ نورزیده اند.
روز پنجشنبه آمریکا نشان داد از صداقت کافی برای به نتیجه رسیدن پرونده هسته ای برخوردار نیست و مذاکره اوباما با وزیر خارجه آمریکا از تغییر رویکرد این کشورخبر داد.
جاوید قربان اوغلی، سفیر پیشین ایران در آفریقای مرکزی و مدیرکل آفریقایی وزارت خارجه در دولت اصلاحات در گفت وگو با «آرمان» درباره تفاوت رویکرد دولت دهم نسبت به سیاست دولت روحانی در حل پرونده هسته ای ایران می گوید که رویکرد مذاکره کنندگان و رویکرد دولت فعلی با رویکرد مذاکره کنندگان دولت سابق کاملا متفاوت است در بیان این تفاوت ها بیش هر چیز باید به این نکته بسنده کرد که در دولت پیشین در حل پرونده هسته ای فرصت سوزی شد و ایران فرصت ها را بیشتر از حد تصور از دست داد.
اقدامات دولت قبل به انباشته شدن حجم انبوهی از تحریم ها و پرونده ها دامن زد که امروز این مسائل رویدادها و مشکلات بسیاری را برای کشور به بار آورده است. همه آنچه که در ادامه می خوانید حاصل گفت وگوی «آرمان» با جاوید قربان اوغلی سفیر سابق ایران در آفریقای مرکزی است:
در حالی که انتظار می رفت روز پنجشنبه نتیجه مذاکرات اعلام شود اما در روند مذاکرات تاکنون تغییری به وجود نیامده و مذاکراه کنندگان معتقدند که مذاکرات به صورت فشرده و جدی ادامه دارد اما مساله اینجاست که هنوز اختلافات جزئی و مورد بحث در جای خود باقی است و از سویی هم اوباما طی مصاحبه ای اعلام کرده که نتیجه مذاکرات 50- 50 است منظور رئیس جمهور آمریکا از این سخن چیست و چرا تاکنون توافق نهایی حاصل نشده است؟
آنچه کاملا روشن است، این امتیاز گرفتن و امتیاز دادن ها به آسانی به عمل نخواهد آمد و هر طرف در آخرین لحظه بیشترین تلاش را داشته باشد، بیشترین امتیازات را برای منافع ملی و سپس جلب رضایت مخالفان داخلی خود کسب خواهند کرد.
بنابراین ظریف و کری به عنوان مسئولان سیاست خارجی ایران و آمریکا آخرین کشمش ها و مجادله های سیاسی را برای تثبیت و کسب امتیازات بیشتر انجام می دهند ولی اصل مذاکراه به نتیجه رسیده و برخی از نکات مورد اختلاف باقی مانده که البته با آن حجم عظیم مذاکراتی که در تاریخ روابط بین الملل تاکنون سابقه نداشته است، مذاکراتی با این وسعت و با این حجم گفت وگوهای دیپلماتیک طبیعی است که بر سر یک نقطه، پاراگراف و موضوعات حقوقی از آخرین توان خود برای کسب امتیازات بیشتر در چانه زنی ها بهره ببرند.
یعنی شما معتقد هستید که با وجود اظهارات روز پنجشنبه وزرای خارجه آمریکا و ایران باید منتظر توافق نهایی بود؟ بر اساس اظهارات مثبت وزیر امور خارجه کشورمان و گروه 1+5 و خصوصاً سفر آمانو به تهران و گزارش شفاف و مثبت مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر صلح آمیز بودن فناوری هسته ای و همه این قرائن و شواهد نشان می دهد که وضعیت مذاکرات تقریبا نهایی شده و به زودی نتیجه نهایی اعلام خواهد شد.
درباره آخرین وضعیت کنونی مذاکرات تنها به همین مساله می توان اکتفا کرد که آنچه شرایط حکایت می کند و براساس اظهارات طرفین فضای مذاکرات تاکنون بسیار جدی و مثبت ارزیابی شده است و توافق خوب و منصفانه که منافع ایران درآن تامین شود مدنظر است و تا به امروز طرف ایرانی و همچنین طرف غربی روند رو به رشدی را در توافق حاصل کرده اند؛ گرچه گفته شده هنوز تحریم های ایران توسط کنگره باقی است اما اوباما باید با کنگره به توافق برسد تا شئونات اوباما به عنوان رئیس جمهور و همچنین جایگاه مجلس و کنگره کاملا محفوظ بماند اوباما 5 روز پس از امضای تفاهم باید آن را به کنگره اعلام کند، 10 روز کنگره فرصت خواهد داشت که این مساله را مورد بررسی قرار دهد و پس از آن باید کنگره نظرش را درباره موافقت، سکوت یا مخالفت اعلام کند.
در صورت مخالفت کنگره، اوباما با اختیارات خودش می تواند مصوبه کنگره را وتو کند مگر اینکه که کنگره بتواند اعتماد دو سوم نمایندگان را جلب کند که قطعا چنین اتفاقی نخواهد افتاد تنها نکته قابل ابهامی که باقی می ماند این است که آیا در این مرحله توافق لغو تحریم های کنگره هم جز موارد دیگر توافق خواهد بود؟
این نکته ابهام آمیز است و چنانچه چنین اتفاقی نیفتد، اوباما می تواند تا زمان اعلام توافق با کنگره تحریم ها را به حالت تعلیق در آورد. در حقیقت این یک مساله حقوقی میان دولت و کنگره است که باید میان خودشان حل شود و در نتیجه باید دید که اوباما می تواند کنگره را قانع کند یا خیر.
گفته می شود که روشی که مذاکره کننده های دولت فعلی در رابطه با حل پرونده هسته ای ایران در پیش گرفتند نسبت به دیپلمات های دولت سابق کاملا متفاوت است. ارزیابی شما از این مساله چیست؟
در رویکرد ها و هم در تاکتیک ها تفاوت های ماهوی بسیاری میان دولت سابق و دولت یازدهم دیده می شود، رویکرد مذاکره کنندگان در دولت فعلی با رویکرد مذاکره کنندگان در دولت دهم کاملاً متفاوت است.
در بیان این تفاوت ها می توان گفت که رویکرد دولت قبلی رویکردی چالش برانگیز و همچنین بدون برنامه برای حل پرونده هسته ای بود و در کنار این مسائل اظهارات رئیس دولت قبل هر روز مشکلی را بر روی مشکلات پرونده هسته ای ایران می افزود، پرونده هسته ای قرار نبود به هیچ وجه وارد شورای امنیت شود، قطعنامه هایی هم در شورای امنیت علیه ایران صادر و تحریم هایی بر کشور اعمال شود اما روش و رویکرد دولت سابق منجر به ورود پرونده هسته ای به شورای امنیت شد. در شورای امنیت قطعنامه و تحریم هایی اعمال شد که تا امروز درگیر آن هستیم.
مذاکره کنندگان سابق مذاکره نمی کردند بلکه بیشتر به خطابه و صدور بیانیه سیاسی می پرداختند. در دولت پیشین در پرونده هسته ای فرصت سوزی شد و فرصت ها را از دست دادیم، تنها دستاورد دولت قبل حجم انبوهی از تحریم ها و پرونده ها بود که کشور را با مشکلات و رویدادهای بسیاری روبه رو ساخت.
در حال حاضر هم موضوع اصلی پرونده هسته ای، پاسخ به آژانس و گروه 1+5 بیشتر موضوع تحریم هاست، در دولت جدید، از همان ابتدا آقای روحانی در تبلیغات انتخاباتی خود به صراحت اعلام کرد که رویکرد ما در سیاست خارجی، سیاست تعامل با دنیا خواهد بود؛ تعامل در دولت فعلی با رویکرد تقابل دولت قبلی کاملا متفاوت است چرا که میان این دو رویکرد تفاوتی ماهوی دیده می شود، مذاکره کنندگان در دولت سابق بیشتر به دنبال طرح مدیریت جهانی بودند و مذاکرات از هیچ منطقی برخوردار نبود، این مسائل موجب شد که در حقیقت ما نه تنها فرصت ها را از دست بدهیم بلکه در خلال 6 سال گذشته قطعنامه های بسیاری علیه ایران تصویب و تحریم های سازمانی زیادی بر کشور اعمال شد.
انتخاب وزیر خارجه فعلی و جایگاه بین المللی وی تا چه اندازه به حل و فصل پرونده هسته ای کمک کرد؟ انتخاب ظریف به عنوان وزیر امورخارجه انتخاب هوشمندانه ای به شمار می رود.
در اثبات این جمله باید به این نکته بسنده کرد با توجه به توانمندی های ظریف در صحنه بین المللی و سوابق وی در مذاکرات با گروه 1+5 و همچنین مذاکره اش با کشورهای اروپایی، علاوه بر آن در طول سال های 81 تا 86 به عنوان سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل فعالیت داشتند، بطور کلی باید گفت که ظریف شخص کاملاً مناسبی برای تصدی پست وزیر امور خارجه ایران به شمار می رود.
درنهایت دولت یازدهم ریل گذاری جدیدی در پرونده هسته ای ایران بنا نهاد که از همان دوره اجلاس سازمان ملل در شهریور 92 کلید خورد و تاکنون نزدیک به 22 ماه می شود که این مسیر طی شده به عنوان مذاکره نخست در گفت وگوهای ژنو در آذر ماه سال 92 آغاز و مدت هاست که این مذاکرات تحت عناوین مذاکرات ژنو، لوزان و حال وین ادامه دارد.
امیدواریم که به زودی نتیجه نهایی حاصل شود، همچنین امید بر این است که اعلام نتیجه نهایی را از زبان خانم فدریکا موگرینی نماینده عالی اتحادیه اروپا در سیاست خارجی بشنویم.
انتقادات تندی در ایران و در غرب نسبت به توافق هسته ای وجود داشت. در حالت کنونی ما به زودی به توافق نهایی هسته ای دست پیدا خواهیم کرد، آیا به عقیده شما در شرایط کنونی می توان آرامش نسبی را در فضای سیاسی کشور دید؟
برخی از دلواپسان، دولت و تیم مذاکره کننده هسته ای را به وطن فروشی متهم کردند حتی در روزنامه های خود پس از توافق وین، تیتر بزرگی تحت عنوان انرژی هسته ای می رود و تحریم ها می ماند به چاپ رسید، اقدامات بسیار زیادی علیه دولت و تیم مذاکره کننده در ماه های گذشته صورت گرفت، ولی در حال حاضر این تصور می رود که حتی جریان مخالف هم به این نتیجه رسیده که لغو تحریم ها در سایه حصول توافق هسته ای ممکن است.
سخنرانی روزهای گذشته مقام معظم رهبری تاثیر بسزایی در آرام کردن جریان مخالف در کشور داشت؛ ایشان عباراتی تحت عنوان غیور، شجاع و متدین در جهت حمایت از تیم مذاکره کننده هسته ای به کار بردند. بر این اساس جریان دلواپس دریافتند راهی که وزارت خارجه می رود راهی است که نظام انتخاب کرده است.
در حقیقت دلواپسان باید به تیم مذاکراه کننده کشور ببالند به مردانی که در کارزار دیپلماتیک به بهترین نحو ممکن از منافع کشور دفاع و حمایت کرده و با حفظ خطوط قرمز توانستند این صحنه را مبدل به برد باشکوهی برای ایران کنند.
رسانه های غربی معتقدند که اگرتوافقی میان ایران و آمریکا حاصل شود روابط ایران و آمریکا وارد مرحله تازه ای خواهد شد، نظر شما در این رابطه چیست؟
درباره مذاکرات ایران با گروه 1+5 باید گفت البته گفت وگوی 1+1، بدین مفهوم مذاکره ایران و آمریکا بیشتر در جریان است؛ زیرا ملاقات ظریف در ماه ها و بویژه روزهای اخیر بیشتر با جان کری صورت گرفت، بنابراین تصور این است پرونده هسته ای مبدل به ریلی شد که تابوی مذاکره با آمریکا را شکاند، بنابراین مهم ترین دستاورد در مذاکرات جدا از مساله هسته ای عدم وجود فضای سنگین میان ایران با گروه 1+5 است همانطور که در صحنه بین الملل شاهدیم، ظریف ساعت ها با جان کری سخن می گوید و هیچ گونه اتفاقی هم نمی افتد.
بنابراین دستاورد بزرگ در پرونده هسته ای شکستن تابوی این ارتباطات و مذاکره با آمریکا بوده است و به عقیده من باقی مسائل هم قابل حصول است اما این بدان مفهوم نیست که باید شاهد روزهایی باشیم که به سرعت روابط ایران با آمریکا عادی شود، چرا که تاریخ دیوار بی اعتمادی میان ایران با آمریکا به گذشته بازمی شود و ما امیدواریم که در این مسیر با عقلانیت و حفظ منافع ملی مان بتوانیم فضای روابط ایران و آمریکا را بهبود ببخشیم تا در آینده آنها به مطالبات به حقمان پاسخ مثبت دهند و اموال بلوکه ایران را آزاد کنند و امیدواریم که شرایط لازم برای بهبودی این فضا فراهم شود.
فرانسه در طول مذاکرات سعی دارد نقش مخالف را در مذاکرات بازی کند. چرا فرانسه اینگونه موضع گیری می کند؟ فابیوس طی روزهای گذشته در گفت وگو با خبرنگاران به این موضوع اشاره کرد آنچه ما می خواهیم و من همواره آن را تکرار کرده ام، توافقی پایدار است که حق فعالیت هسته ای غیر نظامی ایران را به رسمیت بشناسد و در عین حال تضمین کند که ایران به طور موثر و از سلاح هسته ای صرف نظر کند، در این راستا ما معتقدیم دست کم سه شرط اجتناب ناپذیر است؛ نخستین شرط، محدودیت مداوم ظرفیت هسته ای ایران برای تحقیقات و تولید است، دومین شرط نیز بازرسی جدی تاسیسات هسته ای شامل تاسیسات نظامی ایران در صورت لزوم است، شرط سوم هم بازگشت خودکار تحریم ها در صورت نقض تعهدات است.
فابیوس این مطلب را هم در کنار شروطش اضافه کرد که این سه شرط به تمامیت ارضی ایران نیز احترام می گذارد اما هنوز از سوی همه پذیرفته نشده است با این حال این سه شرط سه ضلع ضروری برای رسیدن به توافق پایداری است که ما خواهان آن هستیم، باید گفت که سه شرط فابیوس شرط به توافق نرسیدن است چراکه خودش هم اعلام کرده این سه شرط در جهت رسیدن به توافق مطرح شده است در حالی که این موضع فرانسه به خوبی نشان می دهد که فابیوس خواستار عدم حصول توافق است.
چرا که سخت ترین موضع را در مذاکرات ایران و گروه 1+5، فرانسه در روزهای اخیر اتخاذ کرد. توافق ژنو در 30 آذر 92 هم تقریبا چند روز با تاخیر انجام شد. در حال حاضر هم در برخی از موارد جزئی مورد اختلاف، مخالفت را با طرح برخی از شهود فرانسوی ها مطرح می کنند، اما گروه 1+5 به این کشور اجازه تاثیر گذاری در نتیجه توافق هسته ای را نخواهند داد و فابیوس نمی تواند به تنهایی این توافق را به هم بزند، در حقیقت تصور من بر این است که ادعاهای فرانسه و سیاست هایش در مذاکرات وزنی ندارند و نمی تواند توافق را بهم بزند.
در صورتی که توافق حاصل شود، آیا ایران می تواند الگوی مناسبی برای کشورهایی که می خواهند در مساله هسته ای به استقلال برسند باشد؟
به عقیده من توافق ایران با گروه 1+5 زلزله ای را درمنطقه و جهان ایجاد خواهد کرد.
بی سابقه است که این 6 قدرت جهانی ماه ها برای یک موضوع بین المللی زمان بگذارند، این مساله اهمیت مساله پرونده هسته ای ایران را نشان می دهد و به تناسب اهمیت این موضوع، تاثیرش بر جهان هم در آینده بسیار زیاد خواهد بود و مساله دیگر هم اینکه ما با عبور از پل هسته ای تبدیل به یک قدرت منطقه ای خواهیم شد، چالش های جمهوری اسلامی با غرب به حداقل خواهد رسید، نیروی دیپلماسی کشور آزاد خواهد شد و قدرت بازیگری ایران به شدت ارتقا پیدا خواهد کرد.
منتها نکته مهم این است که ایران باید توجه داشته باشد که در کنار پیشبرد مساله هسته ای حتماً یک نگاه پررنگی برای حل و فصل مسائل با کشورهای منطقه داشته باشد و همچنین ایران باید با کشورهایی مانند عربستان، ترکیه و مصر روابط خود را بهبود ببخشد اما در نهایت در پاسخ به این سوال باید گفت بله همین طور است ایران الگوی مدرنی را به دنیا ارائه کرد، چرا که کشور خواهان بهره برداری صلح آمیز از انرژی است بر اساس توافق MPT می توان از انرژی صلح آمیزهسته ای برخوردار بود چراکه همه جوانب صلح آمیز هسته ای را رعایت کرده ایم، این مساله انگیزه ای برای کشورهایی خواهد شد که خواهان دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای هستند، امیدواریم که منجر به این مساله نشود که برخی از کشورها با استفاده از فناوری هسته ای به دنبال اقدامات سوء و چالش بر انگیز در دنیا باشند.
مدیران ارشد نظام باید چه تدابیری اتخاذ کنند تا به صلح جهانی و دوستی در جهان دست پیدا کنند؟
البته ایران قبل از این هم در دولت اصلاحات خواهان اجرایی شدن ایده گفت وگوی تمدن ها در جهان بود که البته این ایده در جهان ثبت و به تصویب رسید. در مرحله نخست رئیس دولت اصلاحات این گام را بیش از این برداشته بود ولی متاسفانه در طول چند سال گذشته به خاطر رویکردها و سیاست های موجود همه بافته هایمان در این راستا پنبه شد اما رئیس دولت یازدهم در نخستین سال حضور خود مساله تعامل با جهان را اعلام کرد، امید است که با پیگیری این مساله پس از توافق نهایی هسته ای در جهت بهبودی روابطمان با جهان گام برداریم، چراکه ایران ازهمان ابتدا هم یک کشور صلح طلب به شمار می رفته و همواره یکی از کشورهای پیشتاز در برخورد و مبارزه با مساله خشونت و افراطی گری در منطقه بوده است. بنابراین پیام ایران همواره پیام صلح و دوستی به جهان بوده است، این پیام توسط نخبگان سیاسی و دولتمردانی که بر سر کار می آیند بطور مداوم پیگیری می شود. به عقیده من دنیا به این نتیجه رسیده که ایران به دنبال فضایی آرام در جهان، فضایی توام با صلح و دوستی است، چراکه این مساله از ماهیت اصلی حکومت اسلامی، نظام جمهوری اسلامی ایران و دین و فرهنگ اسلامی به شمار می
رود.