اجرای نمایش «عاشقانههای ناآرام» با بازی چند ستاره سینما و بهکارگردانی یک کارگردانِ کاراولی در تالار وحدت، ناآرامیهایی را متوجه این سالن کرد. روز گذشته بیانیهای انتقادی از سوی کانون کارگردانان خانه تئاتر روی خروجی خبرگزاریها قرار گرفت که به بهانه فروش بلیت این تئاتر به قیمت 100 هزار تومان به مشکلات تئاتر در سالهای اخیر پرداخته بود. روزنامه شرق در گزارشی ضمن گفتوگو با اهالی تئاتر به بررسی دلایل طرح چنین بیانیهای پرداخته است.
به گزارش جماران به نقل از روزنامه شرق، پس از انتشار این بیانیه رادیکالِ اهالی کانون کارگردانان، یکی از اعضای این کانون، موضع این بیانیه را شفاف کرد و توضیح داد که نگارش چنین بیانیهای نه علیه یک نمایش، که یک خودانتقادی صنفی است. این عضو کانون کارگردانان به «شرق» گفت: «ما در مرحله اول بهعنوان یک صنف، اعتراضمان به خودمان است. ما هیچ اعتراضی به کارگردان و هیچ اعتراضی به بازیگران آن نمایش نداریم. غفلت سالیان ما باعث شده هیچ قاعده روشنی برای ورود به این حرفه برای فعالیت در سالنهای حرفهای نداشته باشیم. اعتراض دوممان به مدیریت فرهنگی است که آنهم در یکی، دو سال گذشته در بنیاد رودکی معیارهای پیشینش رنگ باخته و معیار اقتصادی را جایگزین کرده. وقتی کارگردانان نامدار ما مثل علی رفیعی برای برنامهریزی، تأمین هزینه و اجرا در تالار وحدت، باید پروسهای طولانی را طی کنند، بهتر است که مدیریت فرهنگی تمرکز خود را روی محصولات فرهنگی بگذارد حتی اگر کسی با سرمایه کلان علاقهمند میشود در حوزه فرهنگی فعالیت کند، مدیریت فرهنگی وظیفه دارد سرمایه فرهنگی او را مدیریت کند. امکان دارد یک نفر از راه برسد و نبوغ بینظیری داشته باشد. این هیچ بعید نیست ولی نکتهای که وجود دارد این است که آیا مدیریت برای ورود نوابغ و استعدادها برنامهای دارد؟ برای اینکه آنها در مسیر رو به رشد حرکت کنند، راهی طراحی کرده. امروز ما نه درباره محصولی به نام «عاشقانههای ناآرام» حرف میزنیم، نه درباره کارگردانش و نه درباره بازیگران و عوامل نمایش. بلکه روی سخن ما مشخصا در مرحله اول خودمان هستیم. با خودمان حرف میزنیم، درباره سهلانگاری سالیانمان و درباره مسیر غلطی که مدیریت فرهنگی طی میکند. مدیریت فرهنگی و ما اگر به اتفاق هم برای این شرایط تازه، قوانین تازه وضع نکنیم، اوضاع از اینی که هست هم خرابتر خواهد شد. مکانهای فرهنگی مثل تالار وحدت دارای پیشینه تاریخی هستند که میشود با مدیریت غلط به مرور، هویتشان را تغییر داد و ما در برابر این تغییر هویت ایستادهایم».
چلوکبابی، درآمدزاتر از تئاتر
پری صابری، پیشکسوت و چهره بینالمللی تئاتر ایران، نیز به وضعیت اداره بنیاد رودکی انتقاد دارد: «بنیادی مثل بنیاد رودکی است، بنیانگذار تولید برنامههای فاخر فرهنگی است، چرا چنین جایی باید هر زمان که بودجهاش ته کشید به هر کاری اجازه اجرا بدهد؟ اگر فقط صرفه اقتصادی اصل باشد که میتوان تالار وحدت را به چلوکبابی هم اجاره داد و مطمئنا بازدهی مالی خیلی چشمگیر بود. مشکل اصلی سوءمدیریت است، متأسفانه سیاستگذاری مدیریت فعلی اینچنین است که هرکس پول بیشتر دارد، برای او فرش قرمز پهن میکنند، بیاینکه به کیفیت کار او و سابقهاش توجهی داشته باشند». صابری البته پیشنهادی هم برای بهبود این وضعیت دارد: «پیشنهاد من این است که یک مدیریت دلسوز و کارشناس بیاید و بنیاد رودکی را که یکی از مهمترین بنیادهای فرهنگی است اداره کند، بجنگد و برای تأمین هزینههای بنیاد بودجه بگیرد. اگر هم بودجهای در کار نیست، خب یک مدت تالار را تعطیل کنند، به جای اینکه بخواهند به هر قیمتی کاسبی کنند! از منی که ٥٠ سال است برای فرهنگ این مملکت زحمت کشیدهام، پس از دو سال تمرین برای روی صحن آوردن سعدی، تقاضای پیشپرداخت شبی پنج میلیون تومان
کردند!» این درحالی است که پری صابری پس از مدتها تمرین، به دلیل عدم پرداخت چنین مبلغی هنوز نتوانسته این اثر را در تالاری که بارها و بارها در آن نمایشهایش را روی صحنه برده، روی صحنه بیاورد!
هدف جلب تماشاچی است؟
مریم جلالیان، کارگردان نمایش «عاشقانههای ناآرام» نیز در دفاع از اثر خود به «شرق» گفت: «فکر میکنم هر نمایشی که باعث شود تماشاچی به سالن تئاتر بیاید، اتفاق خوشایندی است و دیگر هنرمندان باید از آن استقبال کنند. باید با نگاه عادلانهای تئاترها را به تماشا بنشینیم. من هنوز متوجه نشدهام که اعتراض همکارانم دقیقا به چیست؟ تالار وحدت هم مثل دیگر نهادها باید به فکر اقتصادش باشد و به این فکر کند که باید پابرجا بماند. اگر منِ تازهکار در این تالار، اجرا روی صحنه میبرم، منافاتی ندارد با اینکه دکتر رفیعی هم آنجا اجرا ببرد. اولین درسی که تئاتر به ما داده همین است که همه میتوانند کار کنند. تئاتر به ما درس انسانیت داده و حالا از آن غافلیم. هنوز متوجه دلیل اعتراضات نشدهام، امیدوارم یاد بگیریم اولین اصل این است که بدون هیچ توقعی، نسبت به هم احساس دوستی داشته باشیم و بهعنوان یک خانواده همه به آن توجه کنیم. از روز اول به شکل عادلانهای با اجرای ما برخورد نشد. ما در یک زمان مردهای که این سالن تقاضای اجرا نداشته و میتوانسته خالی باشد، هر شب ٧٥٠ نفر را با این اثر به این سالن کشاندهایم و حالا نحوه برخورد با نمایش
ما اینگونه است».
توجه به مردم یا نگاه مادی؟
انتقادات به سودجوییهای مالی در مدیریت فرهنگی، فقط به اهالی تئاتر محدود نشد. از سوی دیگر احمد سالک، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس هم روز گذشته به خبرگزاری فارس گفته بود: «هر اجرائی که به صحنه میرود باید مسئولان در نظر بگیرند که چه قشری از مردم را میخواهند جذب کنند و قرار است چه محتوایی را انتقال بدهند. آیا شما به فکر مردم هستید یا نگاهی صرفا مادی دارید؟» باید منتظر ماند و دید این انتقادات، منجر به کنشی از سوی مدیریت فرهنگی کنونی خواهد شد یا کماکان در بر پاشنه «منافع مالی» خواهد چرخید و ناآرامیها ادامه خواهد داشت؟