کابوسی تلختر از تولد و زندگی یک کودک در زندان نیست. کودکانی که به جرم مادر مجازات می شوند. بند زنان در زندانها گاهی میزبان کودکانى است که به همراه مادران زندانی خود در این زندان روزگار میگذرانند، به گفته رئیس دفاتر حمایت از حقوق زنان و کودکان قوه قضاییه «زندانیان زن میتوانند اطفال خود را تا سن دو سال تمام به همراه داشته باشند. رؤسای زندانها میتوانند در هر زندان نسبت به تفکیک و جداسازی اطفال ۲ تا ۶ سال در محل مجزا (مهد کودک) اقدام و یا نسبت به انتقال اطفال موصوف به بهزیستی یا مؤسسات نگهداری اطفال مبادرت کنند». شرایط بهداشتی و تغذیه کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است که سازمان زندانها مکلف به تامین امنیت ،آرامش و بهداشت و تغذیه این کودکان و مادرانشان است.
به گزارش جماران، «قانون» برای بررسی شرایط زندگی این کودکان و مادرانشان به گفتوگو با پرنیان قوام، رئیس دفاتر حمایت از حقوق زنان و کودکان قوهقضاییه نشسته است.
چه تعداد کودک به همراه مادران خود در زندان زندگی می کنند؟
بهطور کلی تعداد این کودکان مانند آمار زندانیان، شناور است. یعنی به دلیل ورود و خروجی که رخ میدهد نمیتوان آمار ثابتی ارائه داد. اما حدود 400 تا 430 کودک در کل کشور به همراه مادران خود در زندان نگهداری می شوند.
شرایط زندگی در زندان برای کودکان مناسب است؟
در این خصوص روانشناسان و اساتید علوم تربیتی و جامعه شناسی نظرات مختلفی دارند. برخی با نگهداری کودک در زندان و در نتیجه بهرهمندی وی از محبت مادرانه موافقند و برخی به دلیل تاثیرات بد محیط زندان، بهزیستی یا مراکز خیریه را برای این کودکان مناسبتر میدانند. برهمین اساس معاونت فرهنگی قوهقضاییه طرحی طولی را در دست اقدام دارد که به مقایسه وضعیت شغلی، اجتماعی، روانی، تحصیلی، اخلاقی و خانوادگی فرزندانی که در سالهای گذشته در زندان و در کنار مادران خود بزرگ شدهاند با کودکانی که در بهزیستی اما دور از مادر رشد کردهاند، خواهد پرداخت که بدون شک نتایج این طرح، تاثیر بسزایی در تصمیمگیریهای آتی خواهد داشت. در ایران براساس تبصره ماده 65 آیین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب ۱۳۸۰ رئیس قوهقضاییه با اصلاحات و الحاقات 1389 آمده است که: « زندانیان زن میتوانند اطفال خود را تا سن دو سال تمام به همراه داشته باشند. رؤسای زندانها میتوانند در هر زندان نسبت به تفکیک و جداسازی اطفال ۲ سال تا ۶ سال در محل مجزا (مهد کودک) اقدام یا نسبت به انتقال اطفال موصوف به بهزیستی یا مؤسسات نگهداری اطفال
مبادرت کنند».
در همه استانها شرایط به یک شکل است؟
در اجرا، شرایط در استانهای مختلف متفاوت است. برخی استانها مثل زنجان، کودکان یا توسط اقوام یا در بهزیستی نگهداری میشوند و کودکی در زندان نیست که نیاز به تمهیدات خاصی باشد، در مقابل در استان کرمانشاه کودکان تا 5 سال در مهدکودک زندان نگهداری میشوند.
آیا در زندان، مهد کودک برای این کودکان تاسیس شده است؟
در برخی از استانها مثل مرکزی، کرمان و کرمانشاه و چند استان دیگر مهدکودک برای فرزندان زنان زندانی ساخته شده و در برخی از استانها، یک یا چند اتاق از زندان به مادران شیرده و فرزندانشان اختصاص داده میشود. برای زندان زنان استان تهران، مهدکودکی ساخته شده که هنوز راه اندازی نشده است. با این حال در استان تهران، زنان باردار و مادران شیرده و کودکانشان در بخشی مجزا، که از سایر بخشها مجهزتر است و توسط شهرداری تامین و نگهداری میشوند.
دلیل نگهداری کودکان در زندان نبود سرپرست، خارج از زندان است یا مادران آنها تمایل دارند که کودکان را نزد خود نگهداری کنند؟
بیشتر مادران حتی با وجود اقوامی در خارج از زندان، تمایل دارند که کودکان خود را تا 2 سالگی در کنار خود و در زندان نگهداری کنند که اگر بیماری واگیرداری نداشته باشند، منعی ندارد. پس از دوسالگی، عموما کودکان به بهزیستی یا اقوام سپرده میشوند.
آیا برای نگهداری کودکان جنسیت مهم است ؟و با توجه به جنسیت مدت زمان مراقبت و نگهداری از کودکان متفاوت خواهد بود؟
در نگهداری کودکان در زندان و در کنار مادر، جنسیت مهم نیست. در واقع جنسیت کودک در اعطای مجوز نگهداری در زندان و در مدت زمان مراقبت از کودک، تفاوتی ایجاد نمی کند و از این نظر دختر و پسر یکسان هستند.
با توجه به محیط زندان که در آنجا خلافکاران حضور دارند امنیت کودکان چقدر تامین میشود؟
بخشی که زنان باردار و شیرده و کودکانشان نگهداری میشوند، سلول و بخشی جداست. البته در همه جای زندان امنیت حاکم است که زندانیان این بخش هم از امنیت کامل برخوردارند.
بهداشت و آموزش در زندان برای کودکان چگونه است؟ تغذیه کودکان که تغذیه خاصی است آیا این مسئله مد نظر است؟ آیا در این زمینه کاری انجام شده است؟
معمولا برای این بخش مسائل بهداشتی به صورت جدیتر رعایت میشود. در خصوص مسائل آموزشی، اگر مهدکودک مجزا داشته باشند، به دلیل اینکه مهدها زیر نظر بهزیستی هستند، برنامه ریزی و آموزشهای خاص تمام مهدکودکها اجرا میشود. اگر اتاق یا بخش ویژه زنان باردار و شیرده باشد، سعی شده که وسایل بازی و یا کتابهای قصه در حد بضاعت زندان در این اتاقها فراهم باشد. برای این کودکان، در صورت نیاز، شیرخشک تامین میشود و خیرین هم به این بند عنایت ویژهای دارند.
برای مادران باردار و شیرده مانند سایر زندانیان امکان استفاده از کتابخانه زندان و مطالعه کتابهای تربیتی و شرکت در برنامههای مذهبی و فرهنگی مهیاست. علاوه بر این امکان ادامه تحصیل براساس ماده 131 آیین نامه اجرایی سازمان زندانها فراهم است. این ماده تصریح کرده است که: «به منظور سوادآموزی و ارتقای سطح معلومات و جلوگیری از اتلاف وقت زندانیان و همچنین تقویت اراده و پرورش فکر و استعدادهای نهفته آنان در کلیه زندانها از طریق وزارتخانه های مربوطه و مؤسسات آموزشی، علمی و فنی، حرفهای و دولتی یا وابسته به دولت و یا سازمانهای خیریه و نهضت سواد آموزی، تحت نظر واحدهای مربوط در زندان، آموزش فنی، حرفهای و مذهبی داده میشود».
امکان ملاقات برای مردان یا زنان زندانی پس از رفتن کودکان به بهزیستی یا نزد اقوام وجود دارد؟
براساس مادههای 176 و 177 شرایط ویژهای برای مردان و زنان زندانی از جهت ملاقات با فرزندان دیده شده است. بر این اساس زوج یا زوجه، پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندان زندانی و همچنین پدر و مادر همسر وی حق دارند طبق شرایط ملاقاتهای هفتگی، با زندانی ملاقات کنند. همچنین زندانیانی که حسن رفتار و کردار داشته باشند با صلاحدید رئیس زندان میتوانند با همسر و فرزندان و پدر و مادر و برادر و خواهر و پدر و مادر همسر خود با حضور مامور مراقب، ملاقات حضوری داشته باشند.
جرم مادر در مدت زمان و نوع نگهداری تاثیری دارد یا خیر؟
خیر، مگر اینکه جرم او کودک آزاری باشد، یعنی مادر باعث آزار کودک خود یا کودک دیگری شده باشد و یا اینکه در زندان طفل خود را آزار دهد که در این صورت کودک به بهزیستی تحویل داده میشود.
تغذیه و بهداشت مادران زندانی در دوران شیر دهی چگونه است؟
براساس ماده 88 و 89 آیین نامه اجرایی سازمان زندانها برنامه غذایی زندانیان به تناسب فصول سال به وسیله مدیرکل هر استان تصویب و به زندانها ابلاغ میشود. ادارات مالی و تدارکاتی و انبارهای زندان بر طبق برنامه تنظیمی نسبت به تامین اعتبار و تهیه و تحویل مواد اولیه و دقت در مرغوبیت نوع آن اقدام میکنند. غذای روزانه در سه وعده به ترتیب زیر به زندانیان داده میشود صبحانه، ناهار، شام و اغذیه لازم که دارای کالری و ویتامینهای کافی باشد طبق برنامههای غذایی مصوب و متناسب با شرایط آب و هوا در هر محل با چای و آب آشامیدنی سالم در اختیار زندانیان گذارده میشود. همچنین براساس تبصره دو این ماده زندانیان بیمار طبق برنامه و نظریه پزشک معالج در مدتی که برای آنان تعیین شده است از غذای مخصوص بهداری استفاده خواهند کرد.
شرایط نگهداری ۴۳۰ کودک در کنار مادران زندانی
کد خبر:
۸۹۷۳۸