امنیت غذایی به دسترسی همه افراد یک جامعه، در تمامی ادوار زندگی به غذای کافی و ایمن برای داشتن زندگی سالم و فعال گفته میشود و درآمد خانوار از عوامل مهم در تأمین امنیت غذایی در یک نظام اجتماعی است و این امنیت زمانی تأمین میشود که سرانه سبد غذایی خانواده به صورت اصولی انتخاب و تهیه شود و برای افراد خانواده کافی باشد و به صورت صحیح طبخ شود تا عناصر و مواد غذایی سالم، به سلولها و اندامهای بدن برسد.
در پژوهشهای کارشناسان آمده است که تهدیدهای جدید ایمنی مواد غذایی به طور مداوم در حال ظهور است و تغییر در تولید، توزیع و مصرف مواد غذایی، دگرگونیهای محیط زیست، پدیدار شدن عوامل بیماری زای جدید و در حال ظهور، مقاومتهای ضدمیکروبی مواد غذایی را به چالش کشیده و افزایش سفرها و تجارت، احتمال آلودگیهای موادغذایی را در سطح جهانی، گسترش داده و از این رو امسال از سوی سازمان جهانی بهداشت، سلامت و ایمنی مواد غذایی نامگذاری شده است.
شناسایی بیماریهای غذا زاد
ایمنی مواد غذایی به طور فزایندهای در حال جهانی شدن است و نیاز به تقویت سیستمهای ایمنی مواد غذایی بیش از پیش در میان کشورها مشهود است. به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت شعار خود در سال 2015 میلادی را ترویج بهبود ایمنی مواد غذایی از مزرعه تا بشقاب (سفره) قرار داده است.سازمان جهانی بهداشت در پیشگیری، شناسایی و واکنش به شیوع بیماریهای غذا زاد کمک میکند و با دستور العملها و قوانین غذایی، مجموعهای از استانداردها و فرآیندهای اصلی موادغذایی را پوشش میدهد.
همراه با سازمان جهانی بهداشت، سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO) نیز از طریق شبکه اطلاعرسانی جهانی، به کشورها در مورد ایمنی مواد غذایی هشدارهایی داده است.
استقبال از مشارکتهای غیر عمومی بخش سلامت، (به عنوان مثال کشاورزی، تجارت و بازرگانی، محیط زیست، استاندارد و آموزش و پرورش فعال را از کشورها برای رسیدن به هدف ایمنی مواد غذایی، انتظار دارد.
مواد غذایی ناسالم، عامل 200 بیماری
دکتر علی اکبر سیاری ـ معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مصاحبه با رسانه های گروهی اظهار داشته است : همه آحاد جامعه و مسئولان برای ارتقای سلامت مردم باید نظارت ها و مراقبت هایشان را درعرصههای تولید، توزیع و مصرف مواد غذایی افزایش دهند.
وی با بیان این مطلب که 3 عامل عمده و مخاطره آمیز برای سلامت، عدم تحرک، مصرف دخانیات و آلودگی مواد غذایی است که اگر این عوامل کنترل شود بسیاری از موانع پیش روی سلامت از میان می رود، می گوید :اهمیت تغذیه سالم باعث شده است که سازمان بهداشت جهانی امسال را سال «ایمنی غذا از مزرعه تا سفره» نامگذاری کند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی میافزاید : 200نوع بیماری از غذای ناسالم و ناایمن به وجود می آید که ساده ترین آن ها اسهال و پیچیده ترین و مشکل ترین آنها سرطان ها است.
وی با اشاره به اینکه سالانه 2 میلیون نفر در جهان بر اثر سوء مصرف مواد غذایی فوت می کنند، یاد آوری می کند : آلودگی های غذایی یا با منشاء بیولوژیکی مثل ویروس ها، میکروب ها، قارچ ها و انگل ها هستند و یا منشاء شیمیایی مانند فلزات سنگین موجود در برخی مواد غذایی را دارند.
دکتر سیاری با اشاره به این مطلب که برخی از آلودگی ها در نظام نادرست تولید مواد غذایی در مزارع اتفاق می افتد و برخی در فرآوری آن ها و یا در سیستم نادرست توزیع و حمل و نقل است که باید برای رفع آنها اقدام کرد، می گوید : تولید کننده، عرضه کننده و مصرف کننده هر سه باید مراقبت کنند تا آلودگی های ناشی از مواد غذایی کاهش یابد، که در این عرصه، نقش رسانه ها در زمینه اطلاع رسانی و آگاهی بخشی به مردم، اهمیت بسیاری دارد.
وی به آماری از جان باختن 83 هزار کودک در چین براثر مصرف شیر خشک های آلوده در سال 2011 میلادی اشاره میکند و می افزاید : غافل شدن از آلودگی های غذایی ممکن است باعث چنین فجایعی شود.
ضرورت کنترل مصرف نمک و شکر
معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد اهمیت و ضرورت کاهش مصرف نمک و شکر یاد آوری می کند : مصرف روزانه نمک افراد باید 5 گرم در روز باشد که متوسط مصرف در کشور ما هم اکنون 10 تا 12 گرم در روز است. همچنین مصرف قند افراد باید روزانه 25 گرم معادل 6 قاشق غذاخوری باشد که بسیاری از افرد بیش از این میزان قند مصرف می کنند که در یک وعده فقط با نوشیدن نوشابه، این میزان قند تأمین میشود.
وی با بیان این مطلب که در مواد غذایی صنعتی میزان نمک زیادی به کار گرفته می شود، می گوید : مواد غذایی از رب گوجهفرنگی تا پنیر و نان، نمک دارند و گاهی یک فرد با خوردن 320 گرم نان می تواند 5 گرم نمک مورد نیازش را تأمین کند، ولی متاسفانه مصرف بیش از این میزان با سایر موادغذایی در جامعه متداول است.
دکتر سیاری از تدوین استانداردهای نان، پنیر و برخی دیگر از مواد غذایی پرمصرف برای کاهش مصرف نمک، با کمک سازمان استاندارد خبر میدهد و می افزاید : نوشابه های گازدار، عسل، میوه ها و برخی دیگر از مواد غذایی سرشار از شکر است که خوشبختانه 2 تولید کننده نوشابه تقبل کرده اند میزان شکر موجود در محصولاتشان را حتی زیر 10 درصد از سقف تعیین شده کاهش دهند که اقدام خوب و قابل الگوبرداری برای سایر تولیدکنندگان چنین محصولاتی است.
وی با اشاره به معضل اسیدهای چرب ترانس بالا در محـصولات روغنــی، یـاد آوری می کند : هیچ روغنی نباید اسید چرب ترانس بالا داشته باشد، ضمن اینکه باید اسیدهای چرب اشباع شان نیز به حداقل برسد. متاسفانه برخی روغن هایی که برای تولید شیرینی به کار می روند، هم ترانس بالا دارند و هم درجه اشباع شان بالاست. ضمن آن که مصرف میوه و سبزی نیز بین افراد جامعه باید افزایش یابد.
بازرسی مراکز عرضه مواد غذایی
معاون بهداشت، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی با اشاره به این مطلب که در نوروز امسال 9 هزار مورد بازرسی از مراکز عرضه مواد غذایی انجام شد که 2 هزار مورد به مراجع ذیصلاح معرفی و بالغ بر 300 باب مغازه نیز پلمب شدند، می گوید :امسال برای تحقق شعار جهانی سلامت غذا از مزرعه تا سفره نظارت ها را تشدید خواهیم کرد و وسایل نظارت را فراهم خواهیم آورد.
وی همچنین بر تجهیز 6 هزار بازرس بهداشت محیط و حرفهای تأکید میکنند و میگوید : سامانه 1490 برای اطلاع رسانیهای مردمی فعال است و پاسخگویی به تماس ها در مدت 48 ساعت انجام می شود. در تعطیلات نوروز 94 بالغ بر 200 هزار تماس شماره با 1490 داشتیم که 95 درصد آنها پیگیری شد و به نتیجه انجامید.
وی با بیان این مطلب که 23هزار رستوران در کشور مواد غذایی عرضه می کنند به اضافه کرد: برای رتبه بندی رستورانها و دریافت نشان «سیب سلامت» توسط آنان، تاکنون 4500 واحد مورد بررسی قرار گرفته اند و امسال مابقی رستوران ها نیز بازرسی خواهند شد، تا مردم بدانند برای دریافت غذای سالم به کدام رستوران ها مراجعه کنند: رستوران های مورد تأیید 3 سیب سلامت دریافت می کنند و به مردم هم توصیه میشود که در آینده از این رستوران ها غذا تهیه کنند.
تقویت همکاری های بین بخشی
دکتر سیاری یاد آوری میکند : وزارتخانه های صنایع، جهادکشاورزی، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و سازمان های غذا و دارو و استاندارد و همچنین قوه قضاییه در زمینه تأمین امنیت غذایی مردم مسئول هستند و باید روابط بین بخشی و هماهنگی هایشان را برای تحقق هرچه بهتر اقدامات و اهداف ایمن غذایی هموطنانمان، به خوبی توسعه دهند.
وی انعقاد 3 تفاهمنامه با وزارت آموزش و پرورش دراین خصوص را یادآور می شود ومیگوید : امیدواریم این 3 تفاهمنامه به ساماندهی بوفه های عرضه مواد غذایی در مدارس، کاهش چاقی، افزایش تحرک و ارتقای بهداشت دهان و دندان دانش آموزان منجر شود.
ایمنی غذاهای فرآوری شده
دکتر هدایت الله حسینی ـ مدیر کل نظارت بر فرآوردههای غذایی، آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد ایمنی غذا های فرآوری شده به گزارشگر روزنامه اطلاعات میگوید : سلامت انسان و تغذیه سالم نتیجه مورد انتظار از یک سیستم یکپارچه غذایی است و رویکرد یکپارچه به این سیستم در زمینه تحقیق و توسعه سلامت انسان،با توجه کافی به مسائل زیست محیطی فوائد بسیار زیادی نسبت به رویکرد های یک جانبه دارد و جدا از اینکه آیا هدف سلامت انسان،بهبود تغذیه، بهبود سیستم غذا و یا مدیریت پایدار باشد، این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان این مطلب که رویکرد سیستمی به غذا موجب میشود اکثر عوامل پیچیده مرتبط، که در رسیدن غذاهای سالم از مزرعه تا بشقاب دخیل هستند، همراه با نقش آنها در سلامت در نظر گرفته شوند، می افزاید : سیستم های غذا شامل درون داده ها، فرایندها و ساختارهای ضروری در تولید، آماده سازی، فرآوری و توزیع غذا است و با توجه به ضعف سیستم های کنترل غذا، زیر ساخت های ضعیف، استفادههای بی رویه و نادرست از منابع در دسترس و دستکاریهای نامناسب غذا که در کشور های در حال توسعه شایع است، بیماریهای ناشی از آب و غذا هزینههای زیادی را بر مردم فقیر و دولتهایشان تحمیل می کند.
دکتر حسینی همچنین می گوید: همگام با دیگر سازمان های مسئول در امر تولید و توزیع محصولات غذایی در کشور، سازمان غذا و دارو وظیفه خود را در زمینه تامین ایمنی غذاهای فراوری شده با تدوین قوانین و ضوابط مرتبط، تشویق تولید کنندگان محصولات غذایی به اخذ گواهی های سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی، استفاده از نیروهای متخصص در بازرسی و ممیزی، آموزش و اطلاع رسانی ایمنی غذا به مصرف کنندگان، دریافت و پیگیری شکایات مرتبط با مواد غذایی فرآوری شده و نیز پیگیری و پایش محصولات غذایی در سطح مصرف، به انجام می رساند.
سلامت مواد غذایی
دکتر حسینی می افزاید : در هفته سلامت مراسم اهدای نشان سلامت و ایمنی به واحدهای تولیدی اجرا میشود. محصولات این واحدها در بالا بردن سلامت مردم موثر است. و حدود 30 محصول غذایی از سازمان غذا و دارو نشان سـلامت و ایــمنـی می گیرند و یکی از بر نامه های ما هم در سال جاری نصب نشان راهنمای تغذیه است که حدود 100 محصول هم این نشان را دریافت می کنند .
مدیر کل نظارت بر فر آورده های غذایی آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو در پاسخ به این پرسش که چگونه می توان ایمنی غـذا را ارتقـا داد، یـاد آوری می کند : بحث ایمنی غذا در تمامی کشورهای جهان مطرح است، چون امسال، سال سلامت غذا نامگذاری شده است. البته در ایران برای ما هر سال ایمنی مواد غذایی مطرح است .
وی با بیان این مطلب که ایمنی غذا از مزرعه شروع میشود و تا سفره ادامه دارد می گوید : این چرخه مواد غذایی از دامداری ها شروع میشود و سم پاشی ،استفاده از کودها تا زنجیره نگهداری و فرآوری مواد غذایی را تا اینکه در یک زنجیره به دست مصرف کننده برسد، در بر می گیرد. در منزل هم نحوه نگهداری مواد غذایی در ایمنی آن مهم است و ارتقای بهداشتی هر کدام از این مراحل در ارتقای سلامت مواد غذایی موثر است .
دکتر حسینی در مورد مصرف کودهای شیمیایی در تولید محصولات کشاورزی می افزاید : سال گذشته برای کنترل مصرف سموم و کود های شیمیایی تدابیر خاصی اندیشیده و در منطقه 4 اجرایی شده است. همچنین 7 محصول کشاورزی پایش شده است و امیدواریم امسال تعداد آنها به 10 تا 11 محصول افزایش یابد و سپس وزارت جهاد کشاورزی هم در جریان مصرف استاندارد کود و سموم شیمیایی قرار میگیرد.
وی با بیان این مطلب که همکاریهای بین سازمانی برای اجرایی شدن این طرح ضروری است، یاد آوری می کند : با توجه به اینکه بحث همدلی و هم زبانی شعار امسال است، باید وزارتخانه های ذیربط در خصوص تأمین امنیت غذایی هموطنانمان، با یکدیگر همکاری کنند.
استانداردهای مواد غذایی
مدیر کل نظارت بر فرآوردههای غذایی، آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد استاندارد ایمنی غذا میگوید : استاندارد مواد غذایی بر اساس شرایط اجتماعی و اقتصادی کشور طبقه بندی می شود و استانداردهای خاص خودش را دارد و ما همیشه سعی کرده ایم بهترین مواد غذایی را برای مردم تهیه کنیم .
وی با اشاره به این مطلب که استاندارد های مواد غذایی در سطح بین المللی است، می افزاید : اکثریت کشورهای دنیا استاندارد های خاص خودشان را هم دارند و بر اساس شرایط اجتماعی و اقتصادی و اینکه حجم مواد غذایی چقدر باشد، استاندارد های ملی نوشته می شود که در ایران به وسیله موسسه استاندارد به اجرا در میآید و وزارت جهاد کشاورزی هم مکلف به رعایت این استانداردها است .
کلید سلامت جامعه
رییس مرکز آموزشی درمانی فاطمه زهرا(س) ساری هم با اشاره به شعار سال جاری سازمان جهانی بهداشت با عنوان ایمنی غذا، از مزرعه تا سفره اظهار داشته است : بی شک مواد غذایی سالم و کافی، کلید سلامت جامعه است و منشا تمامی بیماریها به سلامت و کیفیت تغذیه انسانها بستگی دارد .
این متخصص بیماریهای داخلی با بیان این که امروزه بخش قابل توجهی از بیماران را مبتلایان به امراض قلبی تشکیل می دهند که با تغذیه سالم و به اندازه، همراه با تحرک و ورزش میتوان از بروز بسیاری از این بیماریهای پیشگیری کرد، می گوید : تغذیه سالم از بیماریهای عفونی ابتلا به سرطان نیز جلوگیری می کند .
وی می افزاید : مواد غذایی آلوده به ویروسها ، انگلها و یا سموم و مواد شیمیایی، باعث ابتلا به بسیاری از بیماریها از اسهال گرفته تا سرطان می شود و متاسفانه سالانه مرگ افراد بسیاری را به همراه میآورد.
منبع : روزنامه اطلاعات ـ بیتا مهدوی
به مناسبت هفته سلامت و سال جهانی ایمنی مواد غذایی ـ بخش نخست
۲۰۰ بیماری در کمین مصرف کنندگان غذای ناسالم
کد خبر:
۸۲۵۵۲