به گزارش جماران، درست در زمانی که دستگاه دیپلماسی ایران موفق میشود با همه بیاعتمادیهای طرف مقابل و با وجود میل کنگره امریکا و جنجالهای نتانیاهو، شرایط خود در مورد قضایای هستهای را به ١+٥ بقبولاند، اتفاقاتی برای بیاعتبار کردن این دستگاه دیپلماسی در مقیاس ملی و بینالمللی رخ میدهد. موضوع بیانیه هستهای و حادثه فرودگاه جده با زندگی مادی و منزلت اخلاقی مردم ما رابطه داشت و تا حدی حساسیت مردم در این دو مورد قابل درک است. اما برخی این احساسات را دامن زدند و آن را به پوپولیسم و تلاش برای نهادزدایی از سیاست و تضادهای فرقهگرایانه و شؤونیستی با پیامدهای خطرناکش برای صلح منطقهای کشاندند. نمونهای از تلاش برای نهادزدایی از سیاست در مورد خود بیانیه هستهای هم رخ داد. وزیر امور خارجه در مصاحبه تلویزیونی سوالهای فنی را به رییس سازمان انرژی اتمی ارجاع میدهد ولی افرادی بیاطلاع درباره چرخه غنیسازی و کیفیت آن اظهارنظرهای قاطع کردند. اینان شرایطی را فراهم ساختند که از پیر و جوان، عامه و روشنفکر همگی همچون کارشناسی خبره در مورد تعداد سانتریفیوژها و درصد غنیسازی سخن راندند. مذاکرات هستهای در مراحل نهایی خود
قرار دارد و در حالی که گامهای مهمی برای حل این مساله برداشته شده است دو اتفاق مشکوک در منطقه حادث میشود که در هر دو آنها جدال شیعه و سنی، از نو برساخته میشود. سردی روابط بین ایران و عربستان را باید در بستر تاریخی آن مورد بررسی قرار داد: ریشههای فرهنگی اختلاف بین شیعه و سنی، بروز انقلاب اسلامی در ایران و ظهور حکومتی شیعی، حمله به حجاج ایرانی، اوضاع سوریه و دفاع ایران از بشار اسد و دفاع عربستان از معارضان سوری، ظهور داعش با حمایت جریانهای منطقهای و بینالمللی و عناد این گروه با شیعیان.
اما دو اتفاق اخیر بر اوضاع منطقه تاثیرگذار است. در اتفاق اول عربستان به یمن لشکرکشی میکند و با حمایت بینالمللی به تخریب زیرساختهای این کشور و کشتار مردم به ویژه شیعیان میپردازد، در اتفاق دوم هم در فرودگاه جده دو نوجوان ایرانی مورد تعرض قرار میگیرند. درست بعد از بیانیه هستهای یک موضوع که در حد دیپلماتیک قابل رسیدگی است، در بین مردم شایع میشود و واکنشهای احساسی تند و غیر قابل کنترل از یک سو و جوکهای سیاه از سوی دیگر سر درمیآورد. شرایطی فراهم شد که همه به گونهای هیجانی در مورد حادثه فرودگاه جده اظهارنظر کنند. متاسفانه سالهاست که قاچاق دختران ایرانی به کشورهای حاشیه خلیج فارس مطرح شده است و واکنش چندانی را برنیانگیخته است. در این شرایط خاص اما در مورد آزار دو نوجوان از مذهبی تند تا افراد عادی همه درگیر احساسات مشترک میشوند. در مورد موضوع فرودگاه عربستان هم میتوان حدس زد کدام نیروها در پی نفرتافزایی بین شیعه و سنی و عرب و فارس بوده و چه اهدافی را دنبال میکنند. در شرایطی که ظریف را تا حد مصدق بالا برده بودند فضا به سویی رانده شد که کسانی بگویند پس این دیپلماسی بیعرضه چه میکند؟ در این
میان، انواع دروغها در توصیف ماجرا پیدا شد و به سرعت گسترش پیدا کرد: انتشار عکس دو شرطه عربستانی، تصویر پیراهن بازیکن الهلال، خودکشی یکی از دو نوجوان و... .
در پی این دو اتفاق موجی از پیامها در فضای مجازی انتشار مییابد و داستانها و اشعار مختلفی با هدف ایجاد انزجار عمومی نسبت به اعراب منتشر میشود. انتشار گسترده این پیامهای شیعهگرایانه و حتی شؤونیستی با برانگیختن احساسات ملی و مذهبی و تحریک وجدان عمومی جامعه خواه و ناخواه زمینه افزایش بحران منطقهای و وادار کردن ایران به واکنشهای تند و سرانجام انتقامگیری از ما را فراهم میکند. در حال حاضر دستگاه دیپلماسی کشور در چندین جبهه مشغول فعالیت است؛ از یک سو به دنبال پیشبرد بیانیه هستهای است، از سوی دیگر به دنبال ایجاد آرامش در یمن و در جبهه سوم به دنبال برخورد سیاسی و حقوقی با پدیده فرودگاه جده است. نقش نیروهای ذینفع بینالمللی به کنار، جریان تندرویی در داخل کشور نیز با این اقدامات همراهی نمیکند و به دنبال بازی با احساسات مردم و آشفته کردن اوضاع است.
اینان معتقد نیستند که با فعالیتهای دیپلماتیک بتوان به رفع مشکلات و بحرانهای منطقهای رسید و هرگونه تعامل و نرمش در برابر دیگر کشورها را به معنای تعویق ظهور میدانند. این افراد از حیث کمی در عرصه سیاست و در حوزه علمیه در اقلیت مطلق هستند و بین مردم رای و محبوبیت ندارند؛ در عرصه سیاسی هم شعاری و بدون برنامه ایجابی هستند ولی در عین حال آمادهاند از هر اقدام و فتوایی برای پیشبرد اهداف خود بهره ببرند. این جریان در صورتی که به حد خود رانده نشود نقطه فروپاشی اخلاقی و سیاسی جامعه ما است. این رخداد گویا از کار انداختن دستگاه دیپلماسی ما و غالب ساختن آشفتگی بر تصمیمگیریهای آن را نشانه گرفتهاند تا مبنای تصمیمگیری در روابط بینالمللی ما نه اندیشههای آیندهنگرانه و کنشهای سنجیده بلکه احساسات و رفتارهای نزدیکبینانه باشد.
این شرایط مستلزم هوشمندی مردم، نخبگان و مسوولان است و هرگونه اقدام نسنجیده ممکن است عواقب جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. به نظر میرسد کسانی که از پیشبرد برنامه مذاکره هستهای و بازگشت ایران به منزلت منطقهای و جهانیاش خرسند نیستند، به دنبال عقب راندن دستگاه دیپلماسی ایران و حتی جنگافروزی منطقهای و تخریب همه کشورهای اسلامی به دست یکدیگر برآمدهاند. حدس بزنید به جز تعصبات فرقهای و قومی چه نیروهایی میتوانند برای چنین رخدادی آتش تهیه فراهم کنند؟
منبع: اعتماد