مانند بسیاری از جوانان کشورهای عربی، احمد فاضل نزال الخلایله در اواخر دهه هشتاد میلادی برای جنگ با اتحاد جماهیر شوروی از اردن به افغانستان سفر کرد و تحت تاثیر اندیشه هایی قرار گرفت که در آن دوره به شدت ترویج می شد.
به گزارش جماران به نقل از ایرنا، بازگشت از افغانستان به سادگی رفتن به آن نبود، مسوولان عربستان و اردن این «مجاهدان» را تحت پیگرد قرار داده و آنها را به زندان می انداختند و الخلایله که بعدها به ابومصعب الزرقاوی معروف شد، یکی از این افراد بود.
پایگاه اینترنتی شبکه المنار سلسله گزارش هایی را در باره شکل گیری گروه تروریستی تکفیری داعش منتشر کرده که قسمت اول آن 16 اسفندماه 93 منتشر شد و اکنون قسمت دوم آن منتشر شده که در پی می آید.
الخلایله در زندان صحرایی السواقه با یک اردنی دیگر به نام عصام البرقاوی معروف به ابومحمد المقدسی (1959م) آشنا شد و با تاثیر پذیری از افکار او، یک نظام فکری را بر مبنای « اصولی که محمد بن عبدالوهاب از اهالی نجد عربستان سعودی ترسیم و سید قطب مصری ارایه کرده است»، بنیان نهاد.
به گزارش جماران به نقل از ایرنا، در این نظام فکری هرگونه حکم غیرشرعی کفر تلقی می شود.
سال 1999 میلادی، الزرقاوی شامل عفو ملوکانه شاه وقت اردن قرار گرفت و بار دیگر به افغانستان سفر کرد.
وی به منظور آموزش نظامی عرب هایی که از عراق، مصر و سوریه به افغانستان می رفتند، 'اردوگاه هرات' را در این کشور تاسیس کرد.
این نیروها که به نام «جند الشام» شناخته می شدند، تحت حمایت سرکردگان شبکه القاعده و طالبان قرار گرفتند.
پس از حمله آمریکا به افغانستان و سقوط رژیم طالبان، بسیاری از سرکردگان القاعده این کشور را ترک کرده و در کشورهای دیگر مستقر شدند.
الزرقاوی در این دوره، گمشده خود را در گروه «انصار الاسلام» عراق یافت و تا زمان سقوط رژیم صدام حسین در نهم آوریل 2003 در این گروه فعالیت داشت.
وی پس از این تاریخ اقدام به تاسیس گروه «توحید و جهاد» کرد و در تاریخ 17-10-2004 با اسامه بن لادن سرکرده سابق القاعده بیعت کرد.
الزرقاوی به دنبال این بیعت، تماس های مستمری را با القاعده برقرار کرد تا راهبرد گروه خود یعنی توحید و جهاد را برای بن لادن تشریح کند.
وی سرانجام پس از هشت ماه، در بیانیه ای که به « بیانیه بیعت» معروف شد، تاسیس گروه «القاعده در بلاد رافدین (عراق)» را اعلام کرد.
به این ترتیب، گروه تازه متولد شده، فرصت تلاقی اندیشه ای و عملیاتی الزرقاوی و بن لادن را فراهم کرد و بن لادن توانست با استفاده از شرایط و ظرفیت های این گروه، محدوده فعالیت القاعده را توسعه بخشد.
در مقابل الزرقاوی نیز موفق شد با استفاده از چتر حمایتی القاعده که خاستگاه این گروه به شمار می آمد، جنگجویان کشورهای دیگر را در گروه تازه تاسیس خود گرد آورد و نظام گسترده ای را بر مبنای اصول و تعالیم استادش ابومحمد المقدسی تاسیس کند.
شاخه القاعده در عراق استقلال شبه کاملی از «القاعده خوراسان» داشت.
با وجود اینکه دوطرف بر هدف و راهبرد مشترک توافق کرده بودند، اما در نحوه اجرا متفاوت از هم عمل می کردند.
اسلوب و شیوه الزرقاوی بر مبنای «حاکمیت و تکفیر جوامع» استوار بود. وی جامعه را به دو دسته، «جوامع کفر و جوامع اسلامی» و دشمنان خود را نیز به دو دسته «دشمن دور و نزدیک» تقسیم کرده بود.
الزرقاوی فاقد طرح حکومت به معنی واقعی کلمه بود و برنامه اش تنها بر پایه « شمشیر و کشتن» استوار بود.
وی در مصاحبه با پایگاه اینترنتی «التوحید و الجهاد» به این رویکرد به عنوان برنامه سیاسی خود اشاره می کند.
الزرقاوی در این مصاحبه بدون هیچ گونه اشاره ای به مفاهیم و آموزه های اسلامی، درباره حمایت از شهروندان و تاسیس مراکز اجتماعی، اهداف گروه خود را «بیرون راندن دشمن و برپایی حکومت اسلامی سپس فتح کشورهای اسلامی و بازپس گیری آنها و در ادامه جنگ با کفار» اعلام کرده است.
مقصود وی از کفار همه کسانی است که مخالف نظر او هستند و فرقی نمی کند به چه جریان و گرایشی تعلق داشته باشند.
پس از تاسیس شعبه القاعده در عراق، گروه های مسلح عراقی از جمله «جیش الطائفه المنصوره»، «سرایا انصار التوحید»، «سرایا الجهاد الاسلامی»، «سرایا الغربا»، «کتائب الاهوال»، «جیش اهل السنه و الجماعه»، «کتائب المرابطین» و «کتائب الانبار» در تاریخ 15 ژانویه 2006 زیر پرچم گروهی موسوم به «مجلس مشورتی مجاهدان» تحت سرکردگی عبدالله بن رشید البغدادی گرد آمدند و سپس به گروه «القاعده در بلاد رافدین» ملحق شدند.
ابومصعب الزرقاوی در هفتم جولای 2006 کشته شد و عبدالمنعم عزالدین علی البدوی از کشور مصر معروف به «ابوحمزه المهاجر» (1968-2010) سرکردگی گروه را بر عهده گرفت.
طولی نکشید که ابوحمزه المهاجر با گردآوردن گروه های مسلح در عراق «پیمان مطیبین» را تشکیل داد و سپس از برپایی آنچه «دولت اسلامی عراق» به سرکردگی حامد داود محمد خلیل الزاوی معروف به «ابوعمر البغدادی» (1959-2010) خوانده شد، خبر داد.
ابو حمزه در این به اصطلاح دولت به عنوان وزیر جنگ تعیین شد.
اگرچه ایمن الظواهری سرکرده کنونی القاعده خوراسان در این ماجرا طرف مشورت قرار نگرفت و حتی در جریان تشکیل به اصطلاح دولت اسلامی عراق قرار نداشت و تنها ابوحمزه المهاجر پیامی برای او ارسال و دلایل این اقدام را توجیه کرد، اما سرکردگان القاعده از البغدادی پیمان گرفتند که بر تبعیت خود از القاعده پایبند بماند.
ایمن الظواهری در یکی از سخنرانی های خود مدعی شد که این موضوع به خاطر مسایل سیاسی علنی نشده بود.
به این ترتیب القاعده به زعم خود از «سازمان به دولت» ارتقا پیدا کرد.
با وجود اینکه این به اصطلاح دولت جنایت های بسیاری را علیه مذاهب مختلف اسلامی مرتکب شد تا آرزوهای الزرقاوی را محقق سازد، مورد استقبال و تقدیر شخص الظواهری قرار گرفت.
پس از کشته شدن ابوحمزه المهاجر و ابوعمر البغدادی، ابراهیم عواد ابراهیم علی البدری السامرایی معروف به ابو بکر البغدادی در سال 2010 زمام امور به اصطلاح دولت اسلامی در عراق را برعهده گرفت.
لبه تیز شمشیر این گروه تکفیری بیش از هر چیز دیگر گلوی مسلمان ها را در عراق برید، در حالی که عملیات آن علیه آمریکا بسیار کمرنگ بود و بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت.
با آغاز بحران در سوریه القاعده تصمیم گرفت در این ماجرا ورود کند و از همین رو در سال 2011 گروه تروریستی تکفیری موسوم به «جبهه النصره لاهل الشام» به سرکردگی ابومحمد الجولانی تاسیس شد.
الجولانی تاسیس این گروه تروریستی - تکفیری را یک حادثه تاریخی نامیده است که همه در انتظار آن بوده اند.
در سال 2012، ابوبکر البغدادی در پیامی صوتی که با نام «و بشر المومنین» منتشر شد، الجولانی را یکی از عناصر به اصطلاح دولت اسلامی در عراق نامید که ماموریت پیدا کرده است با باندهای موجود در سرزمین شام و برای برنامه ریزی، تامین مال و پول و جمع آوری نیرو با آن ها همکاری کند.
در این پیام صوتی همچنین الحاق گروه جبهه النصره به آنچه دولت اسلامی در عراق خوانده می شد با هدف تاسیس به اصطلاح دولت اسلامی در عراق و شام (داعش) اعلام شد.
این پیام ابوبکر البغدادی آتش اختلاف را بین دو طرف برافروخت.
برخی علت بروز اختلاف را در این می دیدند که الجولانی درصدد استقلال از عراق و تاسیس به اصطلاح دولتی مستقل در شام به همان سبک و سیاق ابوبکر البغدادی بوده است.
این ارزیابی با توجه به اینکه آنها هر دو شاگردان یک مکتب و مدرسه هستند، بعید به نظر نمی رسد.
البغدادی به محض اینکه از نیت الجولانی با خبر شد، تبعیت جبهه النصره از به اصطلاح دولت اسلامی در عراق را اعلام و دو گروه را زیر یک عنوان جمع کرد.
ابوبکر البغدادی گمان می کرد، الجولانی با توجه به بیعتش با وی از این دستور اطاعت خواهد کرد، اما این اتفاق روی نداد و الجولانی ضمن مخالفت با ادغام دو گروه، با الظواهری اعلام بیعت کرد تا بدین ترتیب وجهه «مشروعیت دینی» به جنایات و قتل عام هایش داده باشد.
دو گروه در پی بروز این اختلاف، از الظواهری درخواست قضاوت و حکم کردند.
سرکرده القاعده در یک پیام صوتی که در رسانه ها منتشر شد، حکم به لغو به اصطلاح دولت اسلامی در عراق و شام داد و سرکردگی جبهه النصره در شام را به الجولانی سپرد و آن را زیر نظر و بخشی از به اصطلاح دولت اسلامی در عراق به سرکردگی البغدادی ندانست.
گروه تحت سرکردگی ابوبکر البغدادی تا آن زمان همچنان به عنوان شعبه ای از القاعده شناخته می شد.
پاسخ صوتی داعش به حکم الظواهری که با عنوان «عذرا امیر القاعده» و توسط ابومحمد العدنانی سخنگوی این گروه تروریستی اعلام شد، به منزله جدایی داعش از القاعده و بازگشت به وضعیت گروه «التوحید و الجهاد» در زمان ابومصعب الزرقاوی به شمار رفت.
خلاصه اینکه مبانی فکری و اندیشه ای گروه های داعش در عراق و جبهه النصره تلفیقی از اندیشه های محمد بن عبدالوهاب از یک سو و سید قطب مصری از سوی دیگر است که بر رویکرد جنگ با دشمن نزدیک به جای جنگ با دشمن دور تمرکز دارد.
مفاهیم اصلی این گروه ها عبارتند از:
- حاکمیت: اطاعت و فرمانبرداری باید از شریعت و نه از قانون های وضع شده، باشد.
- جامعه های جاهلی: جوامعی هستند که حکم بر مبنای دین خدا در آنها صورت نمی گیرد ، اینها جوامع مشرک به حساب می آیند و باید قیام همه جانبه علیه آنها انجام گیرد.
- خشونت مسلحانه تنها راه اصلاح امور است.
- تکفیر حکومت ها و کشتن حاکمان مرتد.
خاورم ** 390 ** 1324**1651