پرونده دخل و خرج کشور با 20 نشست علنی نمایندگان در دو نوبت صبح و عصر نهایتا روز چهارشنبه 13 اسفند، بعد از بررسی ایرادهای شورای نگهبان بسته شد. لایحه بودجه سال 94 بر خلاف سالهای ریاست احمدینژاد بر پاستور، در زمان قانونی یعنی 16 آذر تقدیم علی لاریجانی رئیس مجلس شد. با وجود رعایت مسائل قانونی از سوی دولت، این لایحه ایرادهایی عجیب داشت که بخش اعظم آن به بودجه نویسی نمایندگان در کمیسیون تلفیق بودجه بر میگردد.
به گزارش جماران به نقل از قانون، دولت ماده واحده بودجه سال 94 را در 22 تبصره به مجلس آورد که در نهایت 19 تبصره برای تامین نظر وکلای ملت به آن افزوده شد. الحاق این تبصرهها مورد انتقاد دولت بود. از آنجایی که نمایندگان مجلس برخی احکام مالی دولت را دائمی کرده بودند، توقع میرفت بررسی لایحه بودجه سال 94 زمان کمتری از صحن علنی بگیرد. نه تنها چنین اتفاقی رخ نداد، بلکه در بررسی این بسته اقتصادی، شاهد تکرار هفت بند قانونی در این لایحه بودیم.
به نظر میرسد غلامرضا تاجگردون رئیس کمیسیون تلفیق بودجه امسال تجربه لازم و کافی در تدوین این لایحه را نداشت چرا که 16 تبصره و بند از این بسته اقتصادی مراعا ماند و مجدد در کمیسیون مربوطه بررسی شد. نکته حائز اهمیت در این زمینه آن است که اکثربندهای ارجاعی، در صحن علنی بدون هیچ گونه تغییری مورد موافقت نمایندگان قرار گرفت. از سوی دیگر 9 تبصره و بند از ماده واحده لایحه بودجه با نظر نمایندگان به دلایل مختلف از جمله مغایرت با قانون های بالادستی، هزینه یا درآمدی نبودن، حذف شد. دولت بودجه کل کشور را 838 هزار میلیارد تومان بسته بود که مجلس با 8 دهم درصد افزایش این رقم را به 844 هزار میلیارد تومان تغییر داد. همچنین بودجه عمومی که در لایحه درج شد 267 هزار میلیارد تومان بود و مجلس این عدد را به 274 هزار میلیارد تومان افزایش داد. البته پرونده این لایحه همچنان باز است چرا که شورای نگهبان هنوز نظر خود را اعلام نکرده است.
سرعت عمل
ریاست نشستهای بررسی لایحه بودجه سال 94 برعهده علی لاریجانی، محمدحسن ابوترابی و محمدرضا باهنر بود. هنگامی که لاریجانی سکان جلسه را بر عهده داشت تعداد مصوبات مجلس به نسبت زمان اداره ابوترابی افزایش چمشگیری داشت. ابوترابی نشان داد تسلط لازم و کافی برای بررسی بودجه سنواتی کشور را ندارد.
مشارکت 8 درصدی
میزان مشارکت نمایندگان مجلس در بررسی و تصویب بودجه سال 94 قابل توجه است. در هر جلسه صحن علنی، به طور متوسط 25 نفر از وکلای مردم در بررسی این لایحه شرکت داشتند، یعنی تنها 8 درصد بهارستاننشینها در مهمترین قانون اقتصادی کشور نقش داشتند.
مشارکت صفر درصدی زنان
اگر نیره اخوان بیطرف، به واسطه حسن کامران پیشنهادهایی برای تغییر در لایحه بودجه 94 ارائه نمیکرد، سهم 9 زن مجلس صفر بود. هیچکدام از زنان مجلس حتی یکبار هم تریبون بهارستان را در اختیار نداشتند.
فعالان مجلس
هر روز نمایندگان ثابتی در مذاکرات مجلس و بودجه شرکت میکردند. نادر قاضیپور ، محمدرضا پور ابراهیمی، علیرضا محجوب، الیاس نادران، احمد توکلی، مهرداد لاهوتی و مقداد نجفنژاد از جمله نمایندگان فعال در این دوره از بررسی لایحه بودجه بودند.
تاثیرگذارترین
احمد توکلی نماینده اقتصادی مجلس که این دوره از حضور در کمیسیون تلفیق بودجه سال 94 باز مانده بود، با دقت فراوان تمام بندهای لایحه را در صحن دنبال کرد. بسیاری از حذفها و ارجاعیهای این لایحه به دلیل اخطارهای قانونی اساسی به موقع این نماینده تهران رخ داد.
پیشنهادهای خانوادگی
حسن کامران و نیره اخوان بیطرف، زوج مجلس فعالیت عجیبی در بررسی این لایحه داشتند. این زوج پیشنهادهای اصلاحی فراوانی را در این 20 نشست علنی مجلس ارائه کردند که عاملی شد لاریجانی از آنها بخواهد پیشنهادهای خانوادگی کمتری مطرح کنند.
ساکتین مجلس
در این بین سکوت برخی نمایندگان که تاثیر سیاسی بسزایی در فضای مجلس دارند در زمان بررسی این بسته اقتصادی محسوس بود و صدای آنها از تریبون هرم سبز شنیده نشد. حداد عادل، بروجردی، کاظم جلالی، روحا... حسینیان از جمله این نمایندگان بودند. نکته حائز اهمیت این است که نام رئیس مجلس دوره هفتم یک بار در لیست غایبین جلسه علنی بودجه قرار گرفت.
سفر در فصل بودجه
علی مطهری که در آخرین نطق خود به شجاعترین نماینده مجلس دوره نهم تبدیل شده بود در بررسی بودجه 94 حضور کمرنگی داشت. او در طول بررسی این لایحه سفر کاری به هند داشت و صندلی خالی او در مجلس به چشم میآمد. نوباوه و آقاتهرانی نیز به هند سفر کرده بودند.
حضور اصلاح طلبان در بودجه
مسعود پزشکیان و محمدرضا تابش نمایندگان طیف اصلاحطلب مجلس تنها یک بار تریبون بهارستان را در اختیار داشتند. تابش برای طرح پیشنهادی در زمینه محیط زیست و ریزگردها و پزشکیان برای مسئله بهداشت و درمان سهمی در بودجه داشتند.
نگران یارانه
غلامرضا مصباحیمقدم که سال گذشته ریاست کمیسیون تلفیق بودجه را برعهده داشت در این دوره حتی به عنوان عضو در این کمیسیون حضور نداشت.
اما او که دغدغه اجرای درست هدفمندی یارانهها را دارد با ارائه پیشنهادهایی خواهان اجرای گام دوم هدفمندی و حذف یارانه پردرآمدها شد که مجلس مخالفت کرد.
دفاع نوبخت از بودجه نویسی دولت
محمدباقر نوبخت که مسئول مستقیم تدوین لایحه بودجه است در روز بررسی بخش درآمدی تبصره مربوط به هدفمندی به مجلس آمد. مصباحی مقدم که تمام و کمال عملکرد دولت در این زمینه را زیر سوال برده بود با دفاع قاطع سخنگوی دولت از اجرای هدفمندی مواجه شد. نوبخت تاکید کرد که از محل حذف یارانه ثروتمندان کسری ۱۰ هزار میلیاردی پرداخت یارانه نقدی جبران نخواهد شد.
دلواپسان سربازی
مهدی کوچکزاده و حمید رسایی نمایندگان جریان سیاسی اصولگرای تندرو نیز نقش کمرنگی در بررسی بودجه داشتند. آنها تنها در زمان بررسی تبصره جریمه غایبان از خدمت نظام وظیفه مشارکت چشمگیری داشتند که هیچکدام از اخطارهای قانون اساسی و پیشنهادهای این دو، مورد موافقت قرار نگرفت.
موافقت نیروهای مسلح با جریمه غایبان سربازی
محمدرضا طلایی نیک، معاون پارلمانی وزارت دفاع در زمان بررسی جریمه غایبان از خدمت نظام وظیفه تأکید کرد که نظر زیرمجموعههای مربوطه از جمله نیروهای مسلح اخذ شده است. وی ادامه داد: این مصوبه تکلیف سربازان فراری را تعیین میکند و افراد یا تصمیم میگیرند خدمت کنند یا جریمه عدم حضورشان را پرداخت میکنند. این کار هم از بعد اجتماعی تأثیرگذار است و هم مشکلات مالی نیروهای مسلح را برطرف می کند.