به گزارش جماران، ایران نوشت:
اتفاقات جلسه علنی مجلس روز یکشنبه 21 دی ماه، توجه کارشناسان سیاسی و حقوقی، رسانهها و نمایندگان مجلس را به اصول 84 و 86 قانون اساسی معطوف کرد. در روز یاد شده علی مطهری در مقام نمایندگی مجلس پشت تریبون قرار گرفت تا نطق میان دستور خود را ایراد کند. اما در میانه این نطق تعدادی از نمایندگان که معترض به محتوای آن بودند با تجمع مقابل تریبون و سردادن شعارهایی خواستار آن شدند که ناطق نطقش را ادامه ندهد. حجتالاسلام ابوترابی فرد رئیس وقت جلسه هم در نهایت رأی به اعلام تنفس داد و جلسه برای لحظاتی به صورت غیر علنی ادامه یافت. این اتفاقات، بازتابها و واکنشهای متعددی را در پی داشت و موافقان و مخالفان هر کدام در دفاع از موضع خود تحلیلهایی ارائه کردند.
عمده استدلال موافقان علی مطهری (فارغ از تأیید یا رد محتوای نطق وی) بر این پایه استوار بودکه بر اساس اصول 84 و 86 قانون اساسی وی در مقام نمایندگی مجلس این حق را داشته و دارد که مواضع خود در خصوص مسائل مختلف را بیان کند و هیچ کدام از نمایندگان دیگر و از جمله هیأت رئیسه نمیتواند و نباید برای ایراد نظریات وی محدودیتی قائل شود. حال آنکه مخالفان معتقدند که اصول یاد شده بنا بر اقتضائات و شرایط خاص مقید به قیود و محدودیتهایی هم هستند. بر اساس اصل 84 قانون اساسی؛ «هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.» اصل 86 قانون اساسی هم مقرر میدارد؛ «نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر و رأی خود کاملاً آزادند و نمیتوان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کردهاند یا آرایی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود دادهاند تعقیب یا توقیف کرد.». آیین نامه داخلی مجلس هم همین موضوع را تأیید کرده است چنانکه در ماده 77 آمده است: «بر طبق اصل هشتاد و ششم (86) قانون اساسی نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر خود کاملاً آزادند و
نمی توان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کردهاند یا آرایی که در مقام ایفای وظایف خود دادهاند تعقیب یا توقیف یا از حقوق اجتماعی محروم نمود.». در تبصره ماده 77 هم تصریح شده است: «وظایف نمایندگی شامل نطق، بحثهای داخل دستور، بحثهای جلسات کمیسیونها، اظهارنظراتی که برای اعمال اصل هشتاد و چهارم (84) قانون اساسی انجام می شود و سایر موارد نظارتی و قانونی است.»
آزادی بیان را نمیتوان محدود کرد
برخی نمایندگان مجلس نقطه قوت پارلمان را به همین اصول و آزادی بیان نمایندگان منوط میدانند و معتقدند اگر چنین اصولی مخدوش شود اساساً جایگاه نمایندگی و شأن مجلس هم تحتالشعاع قرار خواهد گرفت. جواد هروی نماینده مجلس و استاد تاریخ از جمله این نمایندگان است که به «ایران» میگوید: <به فرموده امام(ره) مجلس در رأس امور است و علت این اهمیت بواسطه ماهیت و کارکرد مقدسی است که پارلمان دارد.> به گفته وی قانون اساسی هم به دلیل همین جایگاه است که بر اساس اصول 84 و 86 آزادی بیان نمایندگان را مورد اشاره قرار داده و مقرر کرده که آنها آنچه را احساس میکنند برای ملت و نظام لازم است بدون واهمه بیان کنند. این آزادی قانونی را هیچ کس نمیتواند مخدوش کند. نماینده مردم قائنات در مجلس معتقد است: <اگر نماینده شأن و منزلتی دارد به خاطر همین اصول است و اگر این را از نماینده بگیریم اساساً ابزار کاری نخواهد داشت.>
باید تحمل خود را بالا ببریم
مسعود پزشکیان هم معتقد است که هیچ قانونی به نمایندهای حق نداده که متعرض همکار خود شود. نماینده مردم تبریز در مجلس میگوید: وظیفه نماینده قانونگذاری و نظارت است و اگر خود قانونگذاران اقدام به بیقانونی کنند و همزمان توصیه به قانونگرایی نمایند، تناقض در رفتار و گفتار میشود. وی میگوید: <ما باید به این میزان از تحمل برسیم که بتوانیم یکدیگر را بپذیریم و هر گاه تشخیص دادیم حرفی یا موضعی برخلاف قانون و مصالح است، باز هم نمیتوانیم به این بهانه برخورد غیرقانونی داشته باشیم بلکه مواجهه و پاسخ به هر اظهار نظر غیر قانونی هم باید از مسیر قانون باشد.> این نماینده مجلس ادامه میدهد:< اینکه من نماینده از اظهار نظر یک همکار خودم خوشم نیاید و با او برخورد فیزیکی کنم، خلاف قانون است. اگر چنین حقی وجود دارد همکاران محترم ما مستند قانونی آن را بیاورند. نمایندگان بر اساس اصل 86 قانون اساسی آزادند که درباره مسائل کشور اظهار نظر کنند و متأسفانه در جلسه روز یکشنبه و در ماجرای نطق آقای مطهری این اصل خدشهدار شد.> او با بیان اینکه اینگونه رفتارها از چشم مردم دور نمیماند تصریح کرد: مردم با خود میگویند این چه
نماینده و مجلسی است که نمیتواند نطق 7 دقیقهای همکار خود را تحمل کند؟ به گفته وی اینکه ما چنین منطقی داشته باشیم و بعد بخواهیم باورهایمان را به دنیا صادر کنیم با هم نمیخواند. وقتی ما باور همکار خودمان را تحمل نمیکنیم چگونه میتوانیم با فرهنگهای دیگر وارد گفتوگو شویم؟
اصل 86 محدود شود
در سوی مقابل اما تعدادی از نمایندگان اصول 84 و 86 را مقید به برخی مسائل و اصول دیگر میدانند. حجتالاسلام موسوی لارگانی یکی از نمایندگان منتقد دولت درباره اصل 86 میگوید: <تأکید قانون این است که نمایندگان میتوانند در همه زمینهها اظهار نظر کنند و آزادانه مطالب خود را بیان نمایند. البته نظر شخصی من این است که باید محدودیتهایی را خود نمایندگان برای این اصل قائل باشند و رعایت کنند.>وی توضیح میدهد: یعنی ما نمایندگان در بیان مواضع و نظرات خود باید خط قرمزها، مسائل و ضرورتهای امنیتی نظام، انسجام و وحدت ملی و توصیهها و تأکیدات مرحوم امام(ره) و رهبر معظم انقلاب را در نظر بگیریم و مواضعی برخلاف این موارد نگیریم چون جدای از ملت ایران ملتهای مستضعف جهان همچنانکه گوش به فرمان امام(ره) بودند حالا گوش به فرمان و مقلد رهبرانقلاب هستند و لذا اتفاقات و تحولات داخل ایران را رصد میکنند. موسوی در پاسخ به این سؤال که آیا خود نمایندگان باید این مسائل را رعایت کنند یا به لحاظ حقوقی هم محدودیتی بر اصل 86 وارد است؟ میافزاید: در درجه اول خود نمایندگان باید رعایت این مسائل را کنند. خودشان توجه نمایند که سخن و
موضع آنها خشنودی خدا را دارد یا رضای شیطان و دشمنان نظام را.> به گفته وی آیین نامه مجلس محدودیتی برای این اصل قائل نشده است البته رئیس مجلس این اختیار را دارد که اگر تشخیص داد صحبتهای نمایندهای خارج از چارچوبهای تعیین شده است کلام وی را قطع کند چون مستقیم از رادیو پخش میشود. هیأت نظارت بر رفتار نمایندگان هم میتواند به این مسائل نظارت و ورود کند.
اگرچه موسوی لارگانی با احتیاط بر اصل 86 اشکال وارد میکند اما فتحاللهحسینی که خود یکی از میدانداران جلسه روز یکشنبه مجلس بود، صراحتاً در این باب نظر میدهد. نماینده قصر شیرین و گیلان غرب به «ایران» میگوید:<وظیفه نماینده بر اساس اصل 86 مشخص است اما وقتی امنیت و اقتدار نظام در میان باشد نمیتوان بیتفاوت بود.> او که خود از معترضان مطهری بود و با حضور در جایگاه قصد داشت مطهری را از پشت تریبون پایین آورد، میافزاید: حضرت امام(ره) فرمودند زمانی که دشمن از شما تعریف کرد بدانید در اشتباهید و به دامن ملت برگردید. آن کسانی که اشتباهاتی دارند انشاءالله خودشان را اصلاح کنند.