جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

دکتر صدرا:

اسلام هراسی از نوع جدیدی در حال بروز است/ توهین شارلی ضد قانون، عقل و خرد جهانی است

کد خبر: ۷۱۳۹۹
اسلام هراسی از نوع جدیدی در حال بروز است/ توهین شارلی ضد قانون، عقل و خرد جهانی است

اتفاق تروریستی هفته گذشته در فرانسه و پس از آن تظاهرات رهبران برخی کشورهای جهان و همچنین بازنشر کاریکاتور موهن از سوی شارلی ابدو واکنش ها و تحلیل های متفاوتی را در بر داشت. اروپا بازشر کاریکاتور را همسو با آزادی بیان خواند و مراجع تقلید شیعیان، پاپ فرانسیس و شیخ الازهر این نوع اقدامات را محکوم کردند.

به گزارش جماران، شفقنا با دکتر علیرضا صدرا، استاد اندیشه سیاسی دانشگاه تهران، درباره مرز میان آزادی بیان و آزادی ادیان، واکنش مسلمانان نسبت به حوادث پاریس و علت شکل گیری تظاهرات در فرانسه به منظور محکوم ساختن تروریسم به گفت وگو پرداخته که به شرح زیر است:

اتفاقی تروریستی و تأسف برانگیز در پاریس رخ داد و با راهپیمایی اتحاد و پس از آن با باز نشر کاریکاتورهای موهن پاسخ داده شد. تحلیل و دلیل ناشران کاریکاتور وجود آزادی بیان است. مرز آزادی بیان و آزادی ادیان کجاست؟ آزادی بیان تا کجا می تواند پیش رود که آزادی ادیان را زیر پا نگذارد؟

در همه جوامع حدود آزادی، قانون است. مراد، آزادی قانونمند و حدودمند است و اساس آن هم عقل است یعنی چیزی که با عقل مخالف نباشد، اغلب یک مورد متعارف است که همه دنیا می فهمند و بحث جهانی است وگرنه ادیان متفاوت هستند، اما عقول که مشترکند، آزادی هم مشمول همین قاعده می شود، همه جا منظور آزادی قانونمند و حدودمندی است که با عقل مخالف نباشد، لذا لازمه این آزادی عدم توهین به دیگران است، این توهین اساسا هیچ جا قانون خاصی ندارد، ضد قانون، عقل و خرد جهانی است، ادیان هم این اصل را می پذیرند، حتی ممکن است، مخالفت باشد، اما توهین خلاف آزادی است، لذا حد آزادی بیان عدم تعدی و تجاوز به عقاید دیگران است که بحث ادیان یکی از مهم ترین مسایلی است که نه تنها مورد اعتقاد پیروان است بلکه مقدس است، بنابراین مجاز نیست که توهین کند، ممکن است نظر خود را بدهد و آن را صحیح یا غیرصحیح بداند، آن را قبول داشته باشد یا نداشته باشد، اما توهین، تمسخر، تحقیر و تهدید از مصادیق ضد قانونی و ضد آزادی هستند.

القاعده یمن مسوولیت حمله به نشریه شارلی ابدو را برعهده گرفت. از طرف دیگر پس از حادثه پاریس زمزمه هایی در مورد به خطر افتادن جایگاه مسلمانان به گوش می رسد و امام جماعت فرانسوی مسجد جامع پاریس از این بابت ابراز نگرانی کرده است. این حوادث چه تاثیری بر نوع نگاه جهان نسبت به مسلمانان خواهد داشت؟

واقعیت امر این است که تجدید تفکر و تمدن اسلامی در 150 سال پیش با پرچم داری سیدجمال الدین اسدآبادی آغاز شد، با انقلاب اسلامی در ایران تقویت شد و توسط نظام جمهوری اسلامی ایران نظام مند و الهام بخش شد، در قالب بیداری اسلامی نه تنها در جهان اسلام بلکه در جهان یک جریان فزاینده و فراگستر است به طور طبیعی یکسری مخالفت ها دارد، استکبار جهانی و در پشت سر آن صهیونیسم جهانی بیشترین مخالفت ها را با این جریان دارد، جریان اسلام گرایی، به ویژه در کشورهای اروپایی، سعی می کنند با سیاه نمایی و با همین حرکت های ضد آزادی، با توهین، تحقیر و مانند اینها تا می توانند سعی می کنند که جلوی این جریان را بگیرند یا سرعت آن را کند کنند، این حرکت ها نوعا از اینجا برمی خیزد که در این جریان یا بعضا شیطنت ها وجود دارد و بعضا حماقت ها و جهالت ها که معمولا جنایت جاهلی و نادان و ساده اندیش ولو ظاهرا اسلامی باشد، ابزار و عمل جریان شیطانی شده که جریاناتی مانند طالبان، القاعده و مانند اینها یا یقینا بسیاری از رهبران اینها، جریانات افراد فریبکار هستند که عملیاتی را اقدام می کنند که با سیاه نمایی آنها، بهانه دست جریان شیطانی در غرب می دهند که این حرکت های افراطی را در قالب اسلام هراسی و به شکل های گوناگون تحقیر و تهدید و مانند اینها تشدید کنند لذا ما اینها را می بینیم که به عنوان دو لبه یک قیچی فکر می کنند که جریان اسلام گرایی اصیل را که نماد آن انقلاب اسلامی ایران است و بروز بیرونی آن هم جبهه مقاومت اسلامی است و الان دارد تا قلب اروپا و آمریکا این را به عنوان یک اسلام حکیمانه، عاقلانه، معتدل، انقلابی، استکبار و صهیونیست ستیز و در عین حال استبدادی خود را نشان می دهد. این جریانات ضد دین از یک سو برآمده از مثلث صهیونیسم جهانی، استکبار جهانی و ارتجاع منطقه‌یی است و از سوی دیگر ناشی از جهالتی است که در میان جریانات ساده اندیش، ظاهرگرا و ظاهر بینی وهابیت، در قالب القاعده، النصره، داعش و مانند اینها بروز کرده است، امروز ما شاهد منازعه میان آنها هستیم لکن آنها در منطقه آتشی را برافروختند. در گذشته به آنها هشدار داده شده بود ولی آنها گوش ندادند، آنها را تقویت، بزرگنمایی و تبلیغ کردند، حال این آتش دامن خودشان را گرفته است. امروز به جای اینکه متنبه شوند که البته جریانات زیادی از آنها در حال متنبه شدن هستند، ولی باز هم جریاناتی در غرب هستند که هنوز بیدار نشدند و به فکر اسلام هراسی بیشتر و بزرگتری هستند، اما این اتفاق نخواهد افتاد، مانند بسیاری از توطئه هایی که به ویژه در چند دهه گذشته برای جلوگیری از بروز، باروری و گسترش انقلاب اسلام و پیام آن تلاش کردند، مثل تحمیل جنگ هشت ساله بر ایران که درست معکوس شد و ایران با قدرت از این جنگ بیرون آمد. عراقی که زمانی علیه ما بود امروز در جبهه مقاومت قرار دارد. باید باور کنند که جریان اسلام هراسی آنها باعث می شود که بسیاری از فرهیختگان و واقع بینان و کسانی که تحلیل درستی دارند یک نوع گسترش وسیع تری را برای اسلام، اما برای اسلام انقلابی، عاقلانه و حکیمانه نه سازشگری، شورش گری و تکفیر به اسلام داشته باشند. یقیقنا اسلام وهابی و وهابیت اسلام نما چه شکل سازشگرانه و چه شکل تکفیری آن آینده ای ندارد، اما برای آینده محدودی تا چندین سال قطعا یک آزاری و برای جهان اسلام و اسلام هزینه ای خواهد داشت ولی نهایتی نخواهد داشت، آینده نشان می دهد که جایگاه اسلام اصیل لطمه نمی بیند، اسلامی که انقلابی و دارای نواندیشی دینی است و ایران نماد و پرچم دار آن است.

اما به هر حال حمله به نشریه پاریس و پیش از آن حادثه گروگانگیری در استرالیا موجب شده از اسلام تصویر نامناسبی تبلیغ شود. مسلمانان در شرایط فعلی برای تصحیح و برطرف کردن چنین تصویر نادرستی باید چه اقداماتی را انجام دهند؟

بزرگترین رسالت مسلمانان جهان و جهان اسلام این است که تا می توانند به اسلام حقیقی بیشتر نزدیک شوند و آن را به جهان عرضه کنند؛ به نظر من این وضعیت می تواند تهدید را تبدیل به فرصتی کند که اسلام رحمانی و رحمانیت اسلامی نه اسلام سازشگرانه را در دنیا رواج دهند. مسلمانان باید همبستگی و همگرایی خود را حفظ و تقویت کنند و باور کنند که شیاطین و جریانات جاهلی که به اسم اسلام، اسلام نمایی می کنند، مانند دو تیغ یک قیچی هدفشان کل جریانات اسلامی، اسلام اصیل، ناب، تمدن ساز و اسلام عظمت آفرین است، به همین دلیل باید هوشیاری خود نسبت به اسلام را حفظ و افزایش دهند و با تقویت وحدت و همگرایی اسلامی جهان را با آموزه های اصیل اسلامی آشنا کنند. به نظر می رسد که این تهدید می تواند تبدیل به فرصتی برای رساندن پیام حقیقی اسلام و اسلام حقیقی به دنیا باشد و فضایی فراهم شود که مسلمانان نقش موثرتری داشته باشند، کما اینکه الان یکسری از انتقاداتی که در فرانسه و غرب مطرح شده این بوده که به هر حال به مسلمانان فشار آوردند و دوگانه برخورد کردند، 52 میلیون مسلمان در اروپا داریم ولی حقوقشان به رسمیت شناخته نشده و برخی از نظر اجتماعی تحلیل دارند که علت شکل گیری جریانات ظاهرگرا و تندرو این است که افراد ابزار جریانات شیطان صفت می شوند. کشورهای اروپایی باید فضا را برای مسلمانان باز کنند، حضور مسلمانان را در کشورهای اروپایی به رسمیت بشناسند، آنها را به عنوان شخصیت درجه دوم در نظر نگیرند، فضا را فراهم کنند که مسلمانان در نهادهای مدنی مشارکت بیشتر و قانومندتری داشته باشند و نهادهای اسلامی را در مساجد تحت فشار، تبلیغ و تهدید قرار ندهند. دولتمردان غربی باید این مسایل را به عنوان یک امر واقع بپذیرند. واقعیت این است که مسلمانان روبه افزایش هستند و حضور پر رنگی دارند، به همین دلیل به زیان نهادهای مدنی است که عرصه را بر مسلمانان تنگ کنند. اگر شرایط لازم فراهم شود، مسلمانان حضوری قانونمند و مشارکت فعالی خواهند داشت، البته خود مسلمانان نیز می توانند در رساندن این پیام و نشان دادن مشارکت مدنی فعال و سازنده در اروپا نقش تعیین کننده و تاثیرگذاری داشته باشند.

شیخ الازهر مسلمانان را به بی تفاوتی در مقابل شارلی ابدو در بازنشر کاریکتاتور موهن پیامبر اکرم(ص) دعوت کرد، به نظرتان چنین رویکردی درست است و تأثیر مثبتی خواهد داشت؟

بعید می دانم شیخ الازهر مسلمانان را به بی تفاوتی دعوت کرده باشد، شاید منظور ایشان دعوت مسلمانان به صبوری و حلم بوده و اینکه اجازه ندهند نیروهای تندرو، تندروی کنند، اما قطعا توصیه می شود که با اینگونه مسایل برخورد قاطع صورت گیرد.

به چه صورت؟

قاطع به معنای خشونت آمیز نیست. مسلمانان و کشورهای اسلامی باید از مجاری قانونی اقدام، دنبال، تظاهرات و محکوم کنند. در نشست ها و مذاکرات خود در سازمان ملل، یونسکو، آیسسکو و کنفرانس اسلامی به شدت این جریانات را محکوم کنند که بهانه دست جریانات ساده اندیش و تندروها ندهند. تحریک تندروها که توسط جریان صهیونیستی و استکباری انجام می شود، نهایتا به سود هیچ کس نیست و بیشتر کشورهای اروپایی ضرر می کنند. این روزها بعضی از دولتمردان در تظاهرات ضد اسلامی جریان های تندرو را محکوم کردند که حرکت خوبی است و باید تشویق و ترغیب شود چرا که نهایتا تندروی، ظاهراندیشی، جمود، تحجر و مانند اینها به سود هیچ کس نیست، اما عقلانیت، حکمت، رحمت به نفع همگان است. اسلام نسبت به هرگونه تندروی و ظلم شدید است اما نسبت به هرگونه همگرایی، همکاری همفکری، عقلانیت و حکمت کاملا رئوف و مظهر رحمت است؛ در حقیقت این اسلام برای همه هم برای خود مسلمانان و هم برای کشورها و دولت مردان اروپایی سودمند است.

رهبران چهل کشور جهان، در تظاهرات شرکت و حمله تروریستی به نشریه شارلی ابدو را محکوم کردند این در حالی است که سال هاست در عراق و سوریه و حتی نیجریه مسلمانان بسیاری کشته می شوند. چرا جامعه جهانی در برابر کشتار در کشورهای اسلامی واکنش این چنینی نشان نمی دهد؟

جامعه جهانی تنها چهل رهبری که در تظاهرات شرکت کردند، نیستند، جامعه جهانی مردم فرهیخته اروپا و غرب هستند. شرکت رهبران برخی کشورها در تظاهرات به چند علت اتفاق افتاد، یکی اینکه آنها از حضور گروه های تندرو در کشورهایشان وحشت کردند، دوم اینکه برای اسلام هراسی دیگری متنبه شدند و سوم اینکه می خواهند در مقابل مردم و افکار عمومی کم نیاورند و نشان دهند که مخالف تروریست هستند. اما در این مرحله نیز رفتار آنها دوگانه است، حضور نتانیاهو نماد همین دوگانگی و یک سناریوی مطالعه شده است. امروز روشنفکران، دانشمندان و فرهیختگان اروپایی متوجه شده اند که به کارگیری جریان های دوگانه پاسخگو و صحیح نیست، نمی توان حزب الله را تروریست معرفی کنیم و تکفیری ها را تقویت کنیم، تقویت گروه های تکفیری هر چه بیشتر ادامه پیدا کند، به ضرر خود آنها خواهد بود.

انتهای پیام

دیدگاه شما