به گزارش جماران، اعتماد در گفت و گو با حمید رضا جلایی پور نوشت:
کشمکشهای سیاسی میان راست و چپ با وجود گذشت بیش از یک سال از انتخابات ریاستجمهوری همچنان ادامه دارد. گرچه تعیین تکلیف نتیجه انتخابات به عنوان مهمترین مقطع تصمیمگیری و کنشگری برای جناحهای سیاسی عمدتا پایانی برای این نزاعهای سیاسی و متهم کردنهای پی در پی پیشاانتخاباتی باشد اما به نظر میرسد حوادث بعد از انتخابات ٨٨ همچنان فضای سیاسی کشور را به سمت تخاصم و نزاع پیش میبرد. در این میان فقدان وحدت و اتحاد ملی یا به تعبیری هماهنگی میان جناحهای سیاسی بیش از گذشته احساس میشود. حمیدرضا جلاییپور، فعال سیاسی اصلاحطلب علت تداوم این کشمکشها و نزاعهای سیاسی را میدانداری تندروها در هشت سال گذشته میداند که برای حفظ موقعیت گذشتهشان همچنان از شیوههای رادیکالی برای اختلافافکنی میان جناحها و گروههای سیاسی استفاده میکنند. او راهکار رسیدن به انسجام و هماهنگی را هم بازگشت به دوران هاشمی و خاتمی و خارج کردن تندروها از متن جامعه سیاسی کشور میداند. او همچنین معتقد است «اتفاقی که در انتخابات رخ داد این بود که اصلاحطلبان و اصولگرایان معتدل در یک ائتلاف نانوشته شرکت کردند و همین ائتلاف و نزدیکی و هوشیاری مردم بود که نتیجه مطلوب انتخابات هم رقم خورد. اما عدهیی تندرو در این میان همچنان ناراضی هستند چون نتیجه انتخابات برایشان دور از انتظار و غافلگیرکننده بود.»
با توجه به فضای سیاسی کشور فکر میکنید چقدر فقدان اتحاد و وحدت ملی در کشور احساس میشود؟
من معتقد هستم که باید به جای استفاده از واژههایی نظیر وحدت ملی از هماهنگی استفاده کرد چون ما مشکل حاد قومی نداریم که بخواهیم از واژه وحدت ملی استفاده کنیم. ما مشکل سامانیابی سیاسی- اجتماعی داریم، ما مشکل اتخاذ جهتگیری جدی به سوی توسعه با هماهنگی همه نیروها را داریم. معضل ما در حال حاضر مثلا به ناهماهنگی میان ارکان حکومت و نوع برخورد متفاوت آنها با توسعه، جامعه و نیروهای جامعه مدنی است. دولتی که از مردم رای گرفته میخواهد گشایش ایجاد کند، بخشی دیگر نمیخواهد چنین شود. ما در جامعه معضلاتی داریم که برای حلشان نیاز به هماهنگی همه نیروها و قوا داریم یعنی هماهنگی بین بخشهای مختلف حکومت، بخشهای مختلف جامعه مدنی و بین آحاد مردم یا شهروندان. صرفا از دولت به عنوان یک نهاد حکومتی نمیتوان انتظار داشت. یکی از این معضلات همین روندی است که در دولت نهم و دهم رخ داد. رشد اقتصادی کشور در این دو دوره با وجود هشتصد میلیارد درآمد ارزی منفی شش درصد شد؛ مشکلاتی مثل بیکاری، اعتیاد یا حاشیهنشینی که برای حلش باید اقتصاد کشور را رشد داد تولید ثروت و اشتغال کرد و این با شعار و رجزخوانی حل نمیشود بلکه همه باید بیایند وسط. رویش کشورهای اخیرا توسعه یافته در جهان سوم (مثل هند، کره جنوبی و برزیل) که در خلأ اتفاق نیفتاده است همه این کشورها دولتهای توسعهگرا با بروکراسیهای کارا را شکل دادند ولی مسیر توسعهگرایی و بروکراسی در دولت نهم و دهم آسیب جدی دیده و تخریب شد. در دولت گذشته جریان ضد توسعهیی بودهاند که با شعارهای مدیریت جهانی، کشور را به این نقطه رساندهاند. حل این معضلات نیاز به هماهنگی ملی دارد. عدهیی الان هم سد راه این هماهنگی ملی و قدرتمند هم هستند. در انتخابات ٩٢دیدگاه مبتنی بر هماهنگی ملی برای رسیدن به توسعه در کشور رای آورده است اما همچنان عدهیی با این دیدگاه مخالفند و نمیخواهند کشور در مسیر توسعه و تعامل قرار بگیرد. این گروهها بیشتر معتقد به ادبیات تقابل و حذف هستند. این گروهها و محافل همان کسانی هستند که با تحریمها هم مشکل چندانی ندارند چون اگر تحریمها شدت بگیرد آنها میتوانند تحت این پوشش بهتر متمتع شوند.
شما تاکید دارید که با توجه به فضای کشور استفاده از واژه هماهنگی ملی بر اتحاد ملی ارجحیت دارد. فکر میکنید چه مسائل سیاسی باعث شده است این هماهنگی که باید میان جناحها و گروههای سیاسی کشور باشد کمرنگ بشود؟
عدهیی نانشان در این است که کشور در مسیر توسعه نباشد و با علم بر این موضوع سعی در ایجاد اختلال دارند. عدهیی نانشان در این است که کشور در مسیر تقابل قرار بگیرد. این گروهها همان کسانی هستند که در سالهای اخیر معتقد بودند تحریمها کاغذپاره هستند و تاثیری ندارند. این دلواپسانی که این همه سر و صدا میکنند کجا بودند و چرا کلامی حرف نمیزدند. زمانی که ٨٠٠ میلیارد ارز کشور هزینه میشد لب باز نمیکردند. الان در روند کاری دولت هی جوسازی میکنند.
فکر میکنید از نزدیک شدن جناحها و گروههای سیاسی شناسنامهدار کشور چه گروهها و افرادی متضرر میشوند و در پی این هستند که جناحهای سیاسی مختلف دایم در فضای نزاع و کشمکش به سر ببرند؟
به انتخابات ریاستجمهوری اخیر رجوع کنیم. اتفاقی که در انتخابات رخ داد این بود که اصلاحطلبان و اصولگرایان معتدل در یک ائتلاف نانوشته شرکت کردند و همین ائتلاف، نزدیکی و هوشیاری مردم بود که نتیجه مطلوب انتخابات هم رقم خورد. اما عدهیی تندرو در این میان همچنان ناراضی هستند چون نتیجه انتخابات برایشان دور از انتظار و غافلگیرکننده بود. این تندروها آنقدر جوسازی میکنند، حتی دوست دارند تشکلهای اصولگرایان میانرو و معتدل را مرعوب کنند. الان به خاطر همین ترس برخی اصولگرایان دور اصولگرایان میانهرویی مثل علی مطهری یا حتی علی لاریجانی را هم خالی کردهاند. این افراد تندرو دوست ندارند که همکاری و نزدیکی میان جریانهای مختلف میانهرو در کشور شکل بگیرد. فضای تند و تیزگویی آذوقه اینهاست.
این گروههای افراطی که از آنها یاد کردید با این روشهای رادیکالی چه اهداف سیاسی را دنبال میکنند و با تاثیرگذاری بر اتحاد و انسجام ملی و هماهنگی میان جناحهای سیاسی در پی رسیدن به چه اهدافی هستند؟آیا این گروهها میتوانند در رسیدن به اهداف منافع ملی هم تاثیرگذار باشند؟
این گروههای تندرو با تندرویها به دنبال تداوم ٨ سال گذشته هستند. چون شرایط مطلوبی برای آنها بود. عدهیی محدود در دو دولت نهم و دهم خودی بودند و با تمام منابع کشور بازی میکردند و در دنیا هم رجز میخواندند. این افراد به دنبال بازگشت دوران طلایی دولت نهم و دهم هستند و با همین هدف هی سر و صدا میکنند. این افراد به بدبینیها و اختلافات دامن میزنند چون نمیخواهند هماهنگی و اتحاد نانوشته میانهروها خصوصا درحرکت کشور به سمت پیشرفت و توسعه اتفاق بیفتد چراکه آنها چون تنها در صورتی که کشور در شرایط گذشته باشد، میتوانند در سطوح کلیدی جولان بدهند. به نظر من در یک سال گذشته شخص آقای روحانی دست تندروها را خوب خوانده و خوب عمل کرده است. روحانی ستاره دولت است و سایر اعضا باید با او هماهنگی بیشتری داشته باشند.
نزاعهای سیاسی که معمولا بین جناحهای سیاسی پیش از انتخابات شروع میشود و بعد از آن هم تداوم مییابد، چقدر میتواند برای نظام و حاکمیت هزینه داشته باشد؟
در حال حاضر و با توجه به فضای سیاسی کشور شاهد این هستیم که میانهروها از هر دو جناح تمایل به نزدیک شدن و هماهنگ شدن و همچنین دور شدن از فضای نزاع و اختلاف هستند اما این تندروها هستند که اجازه نمیدهند این هماهنگی و اتحاد شکل بگیرد. به این خاطر که تندروها تریبونهای مفت رانتی دارند (فقط روزی ١٥٠ پیامک تبلیغی- خبری برای منی که کارهیی نیستم میفرستند) با استفاده از این ابزارجوسازی کنند و گرنه وزن واقعیشان به این اندازه نیست. سطح و کیفیت واقعیت تندورها را میتوان در همین استیضاح و رای اعتمادهای مدت اخیر و جنجال بر سر وزیر علوم میتوان فهمید. دیدید مدرسه مفید که بیشترین شهید را در دوره انقلاب و جنگ داشته است در همین جلسات رای اعتماد با عنوان مدرسه معلومالحال از آن یاد کردند تا به دانش آشتیانی، که مربی و راهنمای همه شهیدان بود، رای اعتماد ندهند. برای این افراد ارزشها اهمیتی ندارد و تنها چیزی که اهمیت دارد این است که شرایط طلایی دولت گذشته باز هم برایشان تکرار شود. دولت نهم و دهم واقعا به قول هوادارانش معجزه هزاره سوم بود که به دنبال آن این افراد و گروهها میدان لازم برای فعالیتهایشان را پیدا کردند. ببینید امریکا چند سالی با بحران اقتصادی روبهرو بود با ٧٠٠ میلیارد دلار و ٣٤٠ میلیون جمعیت، امریکا حالا به رشد ٥درصد رسیده یعنی بحران اقتصادی را پشت سر گذاشته است. ما با ٨٠ میلیون جمعیت و ٨٠٠ میلیارد دلار؛ رشد منفی پنج درصد داشتهایم! لذا این سطح تخریب خودش یک امر خارق العاده است. همه این ناهماهنگیها و قرار نگرفتن در مسیر توسعه هزینههایی است که به کشور و نظام تحمیل شده است. در واقع رشد و توسعه که متوقف میشود جامعه نمیتواند حرکت رو به جلو داشته باشد و دور خودش میچرخد و نمیتواند معضلات را حل کند و مدام بر فرار مغزها و تعداد معتادها اضافه میشود. بعد از مشکلاتی که تندروها برای کشور ایجاد کردند امید مردم در نتیجه مشارکت سیاسیشان در سال ٩٢ دوباره شکل گرفت. هدف این تندروها همین است که مردم امیدشان به دولت روحانی جدی نشود. عملا در حال حاضر جناحهای سیاسی تعامل خوبی با یکدیگر دارند اما این تندروها هستند که با توسل به تریبونها و منابع مالی سعی در به هم زدن هماهنگیها دارند. خوشبختانه تعامل میان اصلاحطلبان با اصولگرایان میانه رو در مسیر درستی پیش میرود، اما تندروها فضا را شلوغ میکنند که تشکلهای شناسنامهدار اصولگرا به افرادی مثل علی مطهری و ناطق نوری نزدیک نشوند.
فکر میکنید رعایت قواعد رقابتهای سیاسی چقدر میتواند به پررنگ شدن وحدت ملی یا به تعبیری هماهنگی میان جناحها و گروههای سیاسی کمک کند؟
حتما میتواند. در قانون اساسی به مواردی اشاره شده است که با اجرایی کردن آن میتوانیم سامان یابی بهتری داشته باشیم. ولی مشکل دیگر این است که وزرای وزارتخانههایی مثل کشور پا به پای روحانی حرکت نمیکنند. ببینید وزارت کشور هنوز معاون سیاسی ندارد، چرا بعد از یک سال و نیم وزارت کشور همچنان معاون سیاسی ندارد. الان مهمترین مساله ما این است که باید به سمت سامان یابی جامعه پیش برویم. متاسفانه تندروها نه از انتخابات ٩٢ درس گرفتند نه حتی از دهها هزار تشییعکننده جوان مرحوم پاشایی.
طی چند سال گذشته طرح آشتی ملی یا به تعبیری آشتی میان گروهها و جریانهای سیاسی مطرح شده است. به نظر شما چقدر فضای امروز جامعه برای عملی شدن این موضوع آمادگی دارد و آیا ابزارها و بسترهای لازم برای آن فراهم شده است؟
زمینه هست. به نظر من همان اتفاقی که در دوره ریاستجمهوری مقام رهبری و هاشمیرفسنجانی و خاتمی افتاد باید باز هم تکرار شود و ادامه پیدا کند. در این سه دوره تندروها فرصت میدان داری در فضای سیاسی کشور را پیدا نمیکردند. الان عدهیی دوست دارند این تندروها مثل دوره احمدینژاد در متن سیاست ایران قرار بگیرند. هیچوقت جناح راست از سوی تندروهایی که به آنها و جریان فکریشان منتسب هستند تحقیر نشده بودند، دیدید همین تندروها در دولت قبل برای اصولگرایان تعیین تکلیف میکردند. این تند روها به نام مبارزه با فساد و مدیریت جهانی بزرگترین جولان را روی منابع مالی و اداری و استخدامی و دانشگاهی کشور دادند. غیر از مورد فوق به نظر من اگر اصلاحطلبان همین انسجام و اتحاد خود را تداوم بخشند و ائتلاف نانوشته آنها با اصولگرایان میانهرو ادامه پیدا کند و اعضای کابینه بدون شرمندگی وظایف قانونیشان را انجام دهند کشور از جوی که تندروها درست کردهاند فاصله میگیرد. این تندروها وزنی ندارند فقط امکانات مالی و سر و صدا دارند.
فکر میکنید دولت آقای روحانی و شخص ایشان ظرفیت کلید زدن پروژه اتحاد و آشتی ملی را دارد؟
آقای روحانی روند درستی را طی میکند؛ تداوم این امر هم نیازمند همراهی سایر اعضای دولت است. اگر اعضای کابینه مثل شخص روحانی عمل کنند موانع هم بهتر برطرف میشود گرچه موانع دیگری هم وجود دارد. به هر حال مردم به روحانی رای دادهاند و انتظار دارند که کشور به سمت سامانیابی پیش برود. فعالان سیاسی معتدل هم با وجود اینکه امکانات تندروها را در اختیار ندارند اما به هر حال با همین روشهای اعتدالی میتوانند در پروسه سامان یابی و هماهنگی کشور تاثیرگذار باشند و البته برای خارج کردن جولان دهی تندروها باید هماهنگی درون ارکان مختلف حکومت اتفاق بیفتد که هنوز رخ نداده است. در پایان من فکر میکنم دولت روحانی فرصت مناسبی را فراهم کرده که جامعه از مسیر ضد توسعه دولت قبل در مسیر توسعه پایدار و همهجانبه و با مشارکت مردم قرار بگیرد و در این میان نباید سر و صدای تندروها مانع این روند شود. برای تقویت این روند همه، از ارکان حکومت گرفته تا نیروهای جامعه مدنی و شهروندان، مسوولیت داریم.