اساتید فلسفه دانشگاه های ایتالیا و مترجمان در نشست «عصری با علامه طباطبایی» درباره مکاتبات علامه با پروفسور هانری کوربن سخن گفتند. چرا فیلسوف فرانسوی مکتب شیعه دوازه امامی را برای شناخت برگزید؟
به گزارش جماران به نقل از خبرآنلاین، رایزنی فرهنگی ایران در ایتالیا، نشست «عصری با علامه طباطبایی» را با حضور اندیشمندان و علاقمندان به فلسفه اسلامی در شهر رم برگزار کرد.
این نشست به مناسبت ترجمه و چاپ کتاب «مکاتبات علامه طباطبایی و پروفسور هانری کوربن» به زبان ایتالیایی در محل سالن اجتماعات کتابفروشی «پگین» در شهر رم، با حضور دهها اندیشمند، روزنامهنگار و علاقمند به فلسفه اسلامی، برگزار شد. خلاصه سخنان عنوان شده در این نشست را در ادامه میخوانید.
معرفی مکتب عقلانی شیعه با کلام علامه طباطبایی
جوزپه آیلو، ناشر کتاب و مسلمان شیعه ایتالیایی
* برای انتشارات خود، چاپ این کتاب ارزشمند را افتخاری بزرگ میدانم؛ چرا که موفق شدم در خصوص معرفی مکتب عقلانی شیعه که برای بسیاری از عموم ناشناخته است، گام مهمی را بردارم.
* سؤالات مطرح شده از سوی کوربن در این کتاب شاید برای شما هم مطرح شده باشد، بنابراین میتوانید پاسخ سؤالات خود را در آن بیابید. بایستی سعی کنیم که رسانههای گروهی افکارمان را تحت تاثیر خود قرار ندهند و خود به جستوجوی حقیقت اقدام کنیم.
* علامه طباطبایی در کتاب خود فقط به ارایه پاسخ به کوربن اکتفا نمیکند؛ بلکه خواننده را با مفاهیم عمیق شیعی آشنا ساخته و پاسخهای عقلانی و فلسفی سؤالات مطروحه در ذهن آنها را ارایه میدهد.
علامه در مکاتبات با کوربن، اتهامات علیه شیعه را به شیوه عقلانی پاسخ گفت
قربانعلی پورمرجان، رایزن فرهنگی ایران در ایتالیا
* امروزه گستره گفتمان علمای شیعه با سایر ادیان مرزهای جغراقیایی و فرهنگی را در نوردیده است و یکی از اندیشمندان معاصر شیعه که در این خصوص تلاش کرده؛ علامه طباطبایی بوده است. وی پس از سپری کردن مدارج علمی در کسوت فقیه، مفسر و فیلسوف شیعی، به تبیین مکتب اسلام پرداخت که ماحصل آن، تألیف یکی از برجستهترین تفاسیر قرآن به نام تفسیر المیزان بوده که در نوع خود در دنیای اسلام، کمنظیر است.
* به رغم گذشت حدود نیم قرن از نگارش تفسیر المیزان، هنوز این تفسیر یکی از بزرگترین و مهمترین تفاسیر کتاب مقدس قرآن کریم است.
* اهمیت این اندیشمند اسلامی از حیث احیای فلسفه و تفسیر شیعی بوده که خود به تدوین مباحث بنیادین معرفتشناسی شیعی انجامیده است. علامه طباطبایی با تألیف کتب متعدد و تربیت شاگردان برجسته در حوزههای فلسفی و فقهی، به گسترش گفتمان مکتب تشیع با مکاتبی نظیر مارکسیسم و کاپیتالیسم و معرفی آموزههای تشیع در مغرب زمین، یاری کرده است.
* یکی از پرثمرترین نمونههای این گفتمان فرهنگی، آشنایی پروفسور هانری کوربن، مستشرق شهیر فرانسوی با علامه طباطبایی بوده که عمدتاً از طریق مکاتبه و پرسش و پاسخ صورت پذیرفته است. در جریان این مکاتبات و پاسخگویی علامه طباطبایی به پرسشهای پروفسور کوربن در خصوص مکتب تشیع، علامه طباطبایی پرده از رمز و راز برخی از مفاهیم شیعی برداشت و داستان شکلگیری تشیع و مرجعیت شیعه و بنیاد یافتن علوم شیعی را روایت کرد و به اتهاماتی که علیه تشیع وجود دارد به شیوه عقلانی، پاسخ گفت. حاصل این مکاتبات کتابی بوده است که هم اینک فراروی شما خواننده گرامی است.
* از علامه طباطبایی پیش از این کتاب «شیعه در اسلام» در سال 1962 به زبان ایتالیایی ترجمه شده بود و نظر به اهمیت مکاتبات این دانشکند با هانری کوربن که نمونه عینی دیالوگ بین اندیشمندان اسلامی و غربی بوده است، به منظور گسترش منابع شیعهشناسی برای مخاطبین ایتالیاییزبان، این مکاتبات به زبان ایتالیایی هم ترجمه شده و در اختیار علاقمندان به مباحث شیعهشناسی در ایتالیا قرار گرفت.
چرا کوربن مکتب شیعه دوازه امامی را برای شناخت برگزید؟
پروفسور رولّو، استاد فلسفه دانشگاه اینسوبریا در حومه میلان و رییس هیأت تحریره انتشاراتی میمس و مترجم «اسلام ایرانی» نوشته کوربن از فرانسه به ایتالیایی
* کوربن، فیلسوف بزرگ و شناختهشده دنیای غرب، مقابل علامه طباطبایی درست مانند یک دانشجو مینشیند و با تواضع خاص به سخنان حکیمانه او گوش میدهد. کوربن، تشنه شناخت حقیقت بود و علامه را به عنوان منبعی برای برطرف کردن عطش خود میدید.
* کوربن به سخنان علامه طباطبایی به دقت گوش میداد و تعمق میکرد؛ چرا که به این اعتقاد داشت که برای درک سخنان علامه، راهی به جز تعمق کردن در بیانات او نیست؛ بنابراین روش اتخاذ شده توسط او برای مطالعه اسلام شیعه با روشهایی که دیگر فلاسفه شرقشناس در دنیای غرب انتخاب کردند، متفاوت بود.
* کوربن معتقد بود که برای شناخت یک دین بایستی اجازه داد که او خود را به شما نشان دهد و بایستی تمامی روشهای ابداعی در غرب برای مطالعه ادیان که هیچ استفادهای هم ندارند را کنار گذاشت.
* چرا کوربن مکتب شیعه دوازه امامی را برای شناخت برگزید؟ او اعتقاد داشت که شیعه مصداق کاملتری برای اجابت به دعوت الهی است. حضور امام و ولی فقیه در مکتب شیعه گویای این نکته است که مکتب شیعه برای پیروان خویش همواره پویا بوده و همواره و در هر زمان و هر دوره پاسخگوی سؤالات اوست. جملهای که کوربن را بسیار به فکر برده بود این جمله از پیامبر اسلام (ص) است که «هر کسی خود را بشناسد خدای خود را شناخته است» و در جلسات خود با علامه طباطبایی به این نکته رسید که علامه بر خودشناسی، بیش از هر نکته دیگر تأکید داشت.
آینده اروپا با اسلام در هم می آمیزد/ مکتب شیعه در طول تاریخ هیچگاه سر جنگ با کسی نداشته است
پروفسور روسی، رییس انستیتوی تاریخ و فلسفه اندیشه معاصر در شهر لوکارنوی سوئیس و مدرس دانشگاههای میلان
* من کتاب «مکاتبات علامه طباطبایی و پروفسور هانری کوربن» را چندین بار مطالعه کردم و با هر بار مطالعه، مورد جدیدی را پیدا کردم که قبلاً در مورد آن اطلاعاتی نداشتم و باور دارم که اگر باز هم آن را مطالعه کنم به موارد دیگری هم برخورد خواهم کرد.
* جامعه اروپا یک جامعه پیر و جامعه آن سوی مدیترانه، جامعهای است جوان که به دنبال آیندهای بهتر است؛ پس بهتر است ساختارهای مورد نیاز در جامعه در راستای گفتوگو با اسلام را تقویت کنیم؛ چون آینده اروپا با اسلام درهم خواهد آمیخت.
* مکتب شیعه به نظر، تنها مکتبی در اسلام است که از نظر تطبیق بین دین و منطق، هیچ مشکلی نداشته است. تطبیقی که فلسفه غرب هم در عملی کردن آن درمانده شده است. امام خمینی در سال 1943 کتاب «کشف الاسرار» را نوشت و در آن کتاب به افراطیگری که در بعضی از فرقههای اسلامی وجود دارد، حمله کرده و آن را محکوم میکند. اگر الان خوب بنگریم، هنوز هم ما در نقطه آغاز هستیم و هیچ پیشرفتی در خصوص از بین بردن افراطگرایی دینی نداشتهایم.
* ما روی کمک مکتب شیعه در خصوص آمادهسازی مسیر گفتوگو میتوانیم حساب باز کنیم؛ چرا که شیعیان هیچگاه سر جنگ با کسی نداشته و ندارند و کافی است در این مورد به تاریخ مراجعه کرد و دید که در بین جنگهای مذهبی اتفاق افتاده در طول تاریخ، کدام یک از آنها از سوی شیعیان آغاز شده است؟! برعکس، شیعیان مردمی بودند که حتی از سوی دیگر مسلمانان هم مورد ظلم واقع شده و میشوند.
* این کتاب و مکاتبه بین دو اندیشمند بزرگ، به خوبی بیان گر گفتمان بین دو دین و تمدن است. معتقدم که برای داشتن دنیایی مملو از صلح و دوستی و عدالت بایستی اول از همه به شناخت دیگران اقدام کنیم.