گسترش فعالیت شهرستانی احزاب می تواند مرحله موفقیت آمیزی برای گسترش حزبی و تشکیلاتی اصلاح طلبان باشد.
به گزارش جماران، سال های پیش از انتخابات ٩٢، سال های خوبی برای اصلاح طلبان نبود. مدیریت یک دست اصولگرایانه در مجلس و دولت این جریان فکری را از بدنه مدیریتی کشور حذف کرده بود. احزاب و چهره های شاخص اصلاح طلب هم چندان سال های خوبی را تجربه نکردند. اما با این وجود حتی در شرایطی که سازماندهی سیاسی بسامانی نداشتند هماهنگی شورای هماهنگی اصلاح طلبان و شورای مشورتی و پشتیبانی بدنه اجتماعی آنها را در انتخابات شوراها و ریاست جمهوری موفق کرد. از سویی انتخابات گذشته نشان داد اصولگرایان هم با وجود هشت سال در راس قدرت قرار گرفتن همچنان نمی توانند نه زیر بار حرف شنوی از سران شان بروند و نه برای ائتلاف به توافق می رسند. اصولگرایان که این روزها همایش های صوری وحدت برگزار می کنند و عامل انشقاق دیروزشان محور وحدت امروزشان قرار می گیرد. محسن رهامی، دبیرکل انجمن اسلامی اساتید دانشگاه و حوزه اما معتقد است با وجود شرایط سختی که اصلاح طلبان در هشت سال اخیر تجربه کرده اند اما باز هم شرایط بهتری را نسبت به اصولگرایان تجربه می کنند. شرایطی که شاید منجر به تکرار تجربه مجلس ششم و دولت اصلاحات نشود اما می تواند به پیشبرد روند اصلاحی کشور کمک کند. رهامی می گوید شرایط کنونی اصلاح طلبان رضایت دادن به حداقلی ها نیست بلکه پیشبرد اهداف اصلاحات با کمترین هزینه برای مردم است.
ارزیابی کلی شما از روند کنونی جریان اصلاحات چیست؟
بعد از انتخابات ٩٢ شرایط جریان اصلاحات بهتر شده است و جوی که در دوره احمدی نژاد و بعد از مدیریت اصولگرایان علیه اصلاحات ایجاد شد، بهبود یافته است. همین برخوردها و مدیریت اصولگرایان همان طور که دیدید ریزش زیادی هم در میان اصولگرایان ایجاد کرد. اصلاح طلبان در سال ٩٢ نشان دادند با وجود همه فشارهایی که در ٨ سال گذشته متحمل شده اند، می توانند تاثیرگذار باشند و تحول ایجاد کنند. در عین حال شاهد بودیم که برای کاندیدای اصولگرا با وجود توصیه های آیت الله مهدوی کنی و سران اصولگرا به انسجام و اتحاد نرسیدند. به وحدت نرسیدن اصولگرایان و مدیریت ٨ سال گذشته شان هم باعث شد که بدنه اجتماعی بیش از پیش به سمت اصلاح طلبان بروند. همه موضوعات مطرح شده نشان می دهد که اصلاح طلبان در شرایط بهتری نسبت به اصولگرایان هستند.
به جز نتیجه مدیریت اصولگرایان و شرایطی که به اصلاح طلبان کمک کرد تا پیروز انتخابات باشند به نظر شما انسجام درونی اصلاح طلبان به گونه یی هست که تجربه این پیروزی باز هم در انتخابات مجلس تکرار شود؟
من معتقدم نه اصلاح طلبان و نه اصولگرایان به لحاظ سازماندهی درونی و تشکیلاتی منسجم و داشتن جبهه فراگیر چندان شرایط ایده آلی ندارند اما با همین وضعیت هم شرایط اصلاح طلبان را مناسب تر از اصولگرایان ارزیابی می کنم که نتیجه انتخابات دلیلی بر این مدعی است. نیروهای اصلاح طلب در حال حاضر در قالب شورای هماهنگی اصلاحات به طور مستمر جلسه دارند. دبیران کل شان دور هم می نشینند و بحث های آسیب شناسی جریان اصلاحات را دنبال می کنند. مدت هاست که کمیته انتخابات و کمیته استان ها هم فعال شده اند و برای بستن لیست نهایی فعالیت می کنند. مرکزیت اصلاحات هم که با آقای خاتمی است و به تدریج پیش از انتخابات با مشورت های شورای مشورتی فعال تر می شوند. اصلاح طلبان در حال حاضر به سمت انسجام بیشتر و هماهنگی بیشتر بین شورای هماهنگی اصلاحات و شورای مشورتی اصلاح طلبان پیش می روند. شاید جبهه فراگیری وجود نداشته باشد اما به هر حال منسجم تر و در مجموع در شرایط بهتری نسبت به اصولگرایان هستند.
اصلاح طلبان در ٨ سال گذشته با بحران ها و موانع زیادی روبه رو بوده اند. این بحران ها چقدر به نقاط ضعف جریان اصلاحات افزوده است وآیا این نقاط ضعف در انسجام پیش از انتخابات اصلاح طلبان موثر خواهد بود؟
جامعه ما هنوز توسعه یافتگی و رشد سیاسی لازم را ندارد و بخشی از مشکلاتی که اصلاح طلبان با آن روبه رو هستند به مشکلات ساختاری بازمی گردد. جامعه ما، جامعه جهان سومی است که احزاب و تشکل ها نقش عمده و تصمیم گیرنده یی در سیاست ندارند. تا زمانی که تصمیم گیری های سیاسی در مجالس و منازل اشخاص صورت گیرد مسلما جریان های سیاسی با بحران روبه رو خواهند شد. ما باید از این تصمیم گیری ها به سمت تصمیم گیری های حزبی و خرد جمعی پیش برویم. اما رسیدن به این مرحله پروژه سیاسی بلندمدتی است که اصلاحات هم در این مسیر حرکت می کندو گسترش فعالیت شهرستانی احزاب هم می تواند مرحله موفقیت آمیزی برای گسترش حزبی و تشکیلاتی اصلاح طلبان باشد. بنابراین برخی از بحران هایی که اصلاح طلبان با آن روبه رو بوده اند و شاید در ایجاد نقاط ضعف آنها تاثیرگذار بوده است مشکلات ساختاری است. گرچه بحران های هشت سال گذشته هم تاثیرگذار بوده است.
بخش دیگری از موانعی که اصلاح طلبان با آن روبه رو خواهند شد نهادهای نظارتی است. نهادهایی که بدون داشتن دلیل محکم قانونی ممکن است برخی کاندیداهای یک جریان را حذف کنند. همان طور که در انتخابات گذشته شاهد رد صلاحیت آقای هاشمی رفسنجانی بودیم. کسی که به راحتی می توانست بیش از ٣٠ میلیون رای را جذب کند اما رد صلاحیت شد. کسی که رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام است و فراتر از مجلس و برخی نهادهای نظارتی تصمیم گیری می کند اما برای پست ریاست جمهوری رد صلاحیت می شود و این مشکلی است که قطعا اصلاح طلبان را با مشکل روبه رو می کند.
برای رفع این موانع اصلاح طلبان چه برنامه یی دارند؟
این موضوع باید به مرور زمان حل شود. ما باید احزاب را تقویت کنیم تا شاید در آینده بتوانیم تفسیر صحیح و منطقی از نظارت بر انتخابات و صلاحیت کاندیداها داشته باشیم و کاندیداهای یک جریان در یک مرحله غربال نشوند. این گونه روش ها اساسا با نفس نظارت سازگاری ندارد و چیزی فراتر از نظارت است. در همه جوامع پیشرفته که دموکراسی در آن جریان دارد ما با سیستم های نظارت روبه رو هستیم اما در ایران این نظارت ها وجه حقوقی و منطقی ندارد.
با توجه به موانعی که اصلاح طلبان با آن روبه رو هستند اصلاح طلبان چگونه می توانند با بدنه اجتماعی در تعامل باشند؟
بخشی از احزاب به هر حال از طریق شعبات شهرستان های شان با بدنه اجتماعی در ارتباط هستند و بخشی از طریق مناسبات و گفت وگو ها با جامعه مدنی سعی در حفظ این ارتباط دارند. البته از طریق رسانه ها و حتی فضاهای مجازی هم این تعامل مدیریت می شود. اما به هر حال ارتباطات با بدنه اجتماعی از طریق اصلاح طلبان خوب پیش می رود و پذیرش از سوی بدنه اجتماعی هم بالاست. اگر نهادهای نظارتی فراتر از نظارت قانونی رفتار نکنند امکان بسیار زیادی وجود دارد که ما در انتخابات پیش رو با تکیه بر آرای عمومی اکثریت را داشته باشیم.
اصلاح طلبان یک دوره همسویی دولت و مجلس را تجربه کرده اند. فکر می کنید فضای عمومی و سازمان یافتگی سیاسی اصلاح طلبان باعث تکرار این تجربه می شود؟
اصلاح طلبان زمانی هم قوه مجریه و هم قوه مقننه را در اختیار داشتند که آقای خاتمی و آقای کروبی اداره کننده این قوا بودند. این همسویی باعث شد گام های مثبت مدیریتی برداشته شود. اما فضای کنونی به گونه یی است که بیش از حد از نیروهای محافظه کار استفاده می شود و دولت ملاحظه رقیب را می کند. در واقع می خواهیم مخالفان را هم راضی کنیم. نخستین کاری که در زمان تغییر دولت باید اتفاق بیفتد تغییر در بدنه مدیریتی است تا مردم تغییر را احساس کنند اما هنوز در بسیاری از استان ها فرمانداران و استانداران احمدی نژاد سر کار هستند و عوض نشده اند و با وجود انسجام و اتحاد درونی اصلاح طلبان این شرایطی است که ما قرار است با آن وارد رقابت انتخابات مجلس بشویم.
با توجه به شرایط چه ضمانتی وجود دارد که حتی اگر اصلاح طلبان اکثریت مجلس را داشته باشند نگاه جریان اصلاحات و تجربه مجلس ششم و دوران اصلاحات اتفاق بیفتد؟
به هر حال این موضوع و پیشرفت های سیاسی نسبی است. خیلی از وزرا و مسوولان دولت روحانی محافظه کار هستند اما به هر حال بهتر از دولت گذشته عمل می شود. این موضوع به حداقلی رضایت دادن نیست بلکه تحمیل حداقل هزینه به جامعه است. اگر هزینه اصلاحات بالابرود به مردم آسیب های جدی وارد می شود آن هم برای کشوری که از لحاظ منطقه یی شرایط ویژه یی دارد و مثل راه رفتن در زمین مین کاری شده است. فرق اصلاح طلبی با انقلابی گری همین است.
خیلی از نیروهای ما در اوایل انقلاب با روحیه انقلابیگری می خواستند به اصلاح بپرازند و سعی می کردند که وضعیت را تغییر دهند اما بعد از تجربه ٣٥ ساله به جای روش های انقلابی روش های اصلاحی را پیش می گیرند. روش های اصلاحی هم سعی دارد با کم ترین هزینه منافع بلندمدت را تامین کند و مردم را در تنگنا قرار ندهد چون نهایتا این مردم هستند که متحمل هزینه های سنگین تحولات اجتماعی می شوند آن هم نه کسانی که در موقعیت های بلند پایه سیاسی و اجتماعی هستند. برای انقلاب، هم جنگ و هر تحول دیگری مردم بودند که هزینه داده اند پس ما باید در تصمیمات استراتژیک خود سود و ضرر را در نظر بگیریم و هزینه ها را هم بسنجیم. تلاش اصلاح طلبان این است که کمترین هزینه را به مردم وارد کنند.
برخی جریان ها سعی دارند جریان اصلاحات را مترادف جریان های ضدانقلابی و برانداز متهم کنند. این اتهامات چه تبعاتی برای اصلاح طلبان دارد؟
گاهی برخی، بی انصافی و اغراق می کنند. مردم هم در بلندمدت نشان داده اند که با هر افراط و تفریطی مقابله می کنند و از این افراطی گری ها فاصله می گیرند. متاسفانه برخی جریانات تلاش دارند کسانی را که با آنها از لحاظ سیاسی همفکر نیستند ضد انقلاب، ضد ولایت فقیه، فتنه گر یا حتی ساکت فتنه بنامند. سعی می کنند فعالیت سیاسی این جریان را نفی کنند اما باید در نظر بگیرند که این کشور در طول ٣٥ سال گذشته با همین افراد و از همین جریان فکری اداره شده است. این اظهارات فاقد هرگونه پشتوانه حقوقی و تاریخی است و ترجیع بندی است که دست مخالفان اصلاحات افتاده است و هر کسی را با این عناوین سعی می کنند از صحنه سیاسی حذف کنند. نیروهای اصلی و انقلابی نظام را سعی می کنند از بدنه سیاسی خارج کنند. مردم هم باید به این تلاش ها توجه کنند در عین حال اصلاح طلبان هم باید توجه داشته باشند که این بداخلاقی های سیاسی نشانه ضعف رقیب است. نباید به آن اهمیت داد اگر بخواهند با آنها مقابله کنند، چون مستهلک می شوند و نیروهای سیاسی شان هم دچار فرسایش سیاسی می شوند. البته که تبیین مواضع اصلاح طلبی و دستاوردهای اصلاح طلبان در دوره آقای خاتمی بهترین روش
برای مقابله با این جریان ها و بهترین پاسخ است.
منبع: اعتماد