جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

آشنا: باید ظرفیت انتقادپذیری در مدیران ایجاد شود

کد خبر: ۶۶۰۳۲
آشنا: باید ظرفیت انتقادپذیری در مدیران ایجاد شود

رییس مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری با تاکید بر توسعه فرهنگ نقدپذیری در سازمان ها گفت: اگر درون سازمان ها فرهنگ نقدپذیری وجود داشته باشد به دستگاه های نظارتی اجازه داده می شود بر آن سازمان نظارت کنند.به گزارش فارس، گزیده اظهارات حسام الدین آشنا در سومین همایش گسترش همکاری های آموزشی سازمان بازرسی کل کشور با دستگاه های اجرایی به شرح زیر است:

به گزارش جماران، جای فرهنگ نظارت پذیری در کشور خالی است، تجربیات متعدد سازمان بازرسی نشان داده معمولادر برابر نظارت سازمان های بیرونی بر عملکرد های سازمان های دولتی مقاومت آشکار و پنهانی وجود دارد.

اگر این مقاومت آشکار و پنهان موشکافی و واکاوی شود به این خواهیم رسید که علل آن اساسا به فرهنگ سازمانی باز می گردد. فرهنگ سازمانی در هر سازمان معرف هویت آن سازمان است. فرهنگ سازمانی روابط میان اعضای یک سازمان با مدیران سازمان و روابط میان آن سازمان با محیط بیرونی خود را تعیین می کند.

مشکل این است که بسیاری از سازمان ها با اینکه در دوره مرگ به سر می برند، اما کسی به روی آنها نمی آورد که در واقع مرده هستند.

سازمان هایی که کارآمدی کافی ندارند، سازمان هایی هستند که یا به نقطه بلوغ نرسیده اند یا وارد دوران کهنسالی شده اند. این سازمان به مثابه موجود زنده در دوران حیات خود تربیت می شود که این تربیت حاصل تعامل با محیط بیرونی و تعاملات درونی است. اگر سازمانی در قبال خطاهایی که می کند، هیچ تنبیهی نشود یا در قبال موفقیت هایی که کسب می کند، پاداشی دریافت نکند، به اصطلاح آنی باشد که بسیاری از مدیران و کارمندان ما گفته و ناگفته معتقدند «دوغ و دوشاب در سازمان های دولتی یکی است»، اگر این تربیت را سازمان گرفته باشد، نباید انتظار داشت این سازمان برای بهبود کیفیت عملکرد خود تلاشی انجام دهد. چون معتقد است اگر کار بکنم یا نکنم فرق زیادی نمی کند.

اگر سازمانی برنامه هایش جلوتر از بودجه اش باشد می تواند همیشه بگوید من کار نمی کنم چون بودجه ندارم که این بهانه گیری است و فرهنگ خاص خود را دارد. در برابر همه ناکارآمدی ها می گوید بودجه موجود نیست و چون بودجه تخصیص داده نشده امکان فعالیت خوب نداریم. متاسفانه با سازمان هایی مواجه هستیم که درون سازمان، رقابت غیرسازنده یا مخرب درون سازمانی وجود دارد.
سازمانی که کارشناسان آن اعتقاد دارند مدیران بر اساس شایستگی به مدیریت نرسیده اند. وقتی این اعتقاد وجود دارد، تبعیت پذیری از مدیر بالاتر بسیار کاهش پیدا می کند. کارمند چنین سازمانی احساس نمی کند که در یک سازمان شایسته خدمت می کند. بلکه احساس می کند زحمات تلاش کارشناسانه او توسط مدیران نالایق و غیرشایسته استثمار می شود. در چنین فرهنگ سازمانی که غیرشایسته سالارانه است حتما با کارشناسانی مواجه خواهیم بود که توان دارند ولی کار انجام نمی دهند.

در این سازمان ها با فرهنگی مواجه هستیم که اساسا برای عدم پاسخگو شدن به محیط بیرونی تربیت می شود: سازمانی که خودش را خدمتگزار مردم می داند، اما پاسخگوی مردم نمی داند. فرهنگ سازمانی که احساس می کند به اندازه کارش پاداش مادی و معنوی نمی گیرد، هیچ تمایلی به پاسخگویی به محیط بیرونی خودش ندارد. موارد متعددی می بینم که بالاسر کارمندان در ادارات یک کاغذ نصب شده است که مطابق فلان ماده قانون اگر کسی به مامور اداری توهین کند، مجازات دارد. اما چیزی در آنجا راجع به حقوق مراجعه کننده وجود ندارد و اصطلاح سازمان طلبکار به جای سازمان پاسخگو به کار برده می شود.

فرهنگ سازمانی که از مردم طلب دارد، نظارت پذیری را غیرممکن می کند، سازمان هایی با تربیت نادرست اساسا اجازه نمی دهند از بیرون سازمان بر وی نظارت شود. وقتی از آموزش صحبت می کنیم منظورمان آموزش برای اصلاح فرهنگ سازمانی به هدف نظارت پذیر شدن سازمان است. این در حالی است که آموزش ها باید بسیار عمیق تر از سطوح مربوط به نظارت بوده و باید هویت سازمانی کارمندان تغییر کند تا آنان نظارت پذیر باشند. در این موضوع تصوری که شخص از خود، از سازمان، از رابطه خود با سازمان، از رابطه سازمان با جامعه اش دارد، تعیین کننده است. این منظومه فکری است که اجازه می دهد نظارت انجام شود یا خیر. بنابراین آموزش باید به مباحث عمیق تر از تکنیک ورود کند.

در آموزش های پایه دانش آموزان گفته می شود که یکی از شرایط لازم توسعه در نظام آموزشی، تقویت تفکر انتقادی است. در توضیح آن گفته می شود تفکر انتقادی بر این پایه استوار است که ما بدانیم که همه چیز را نمی دانیم. توجه به اینکه لزوما آنچه هست، بهترین نیست، اجازه انتقاد به انسان را می دهد.

پذیرش اینکه برای درست بودن و غلط بودن معیارهایی خارج از ذهن فرد وجود دارد، انتقاد است. چون عموما افراد خود را درست ترین و کامل ترین دانسته و همه امور را با خود می سنجند. این در حالی است که تفکر انتقادی ما را برای اینکه خارج از ذهن معیارهایی وجود دارد، تربیت می کند.

دومین پایه تفکر انتقادی این است که برای رسیدن به راه حل مناسب عقل جمعی از عقل فردی برتر است. احتیاج داریم به گفت وگو. احتیاج داریم به اینکه عقل های خود را روی هم بگذاریم. در تفکر انتقادی ایجاد حس برابری افرادی که طرف مشورت قرار می گیرند برای بیان نظرات شرط است. اینجاست که در مدل نظام پیشنهادات، اجازه داده می شود یک کارمند یا کارگر حرف خود را بگوید تا شاید آن حرف به عقل رییس سازمان نرسید. پس اگر تفکر انتقادی را در سازمان خود سرکوب کردیم، نباید انتظار داشته باشیم این سازمان نظارت پذیر باشد.

اگر تفکر انتقادی را در سازمان تقویت و به افراد درون سازمان گفته شود به کسی که ایراد گرفت، جایزه داده می شود، این تفکر انتقادی به رشد سازمان کمک می کند. خیلی از نظام پیشنهادات در کشور انجام شده ولی به نتیجه نرسیده و ضد خود تبدیل شده است. چون فرهنگ نقدپذیری در کشور وجود ندارد. وقتی ظرفیت نقدپذیری وجود ندارد، چرا خواسته می شود انتقاد شود؟!
منبع: اعتماد

انتهای پیام

دیدگاه شما