آخرین دور از مذاکرات هسته یی براساس ضرب الاجل تعیین شده در توافق هسته یی از روز سه شنبه آغاز شد. ایران و شش قدرت جهانی بیش از هر زمان دیگری به توافق هسته یی نزدیک شده اند. وضعیتی که می تواند به رفع نگرانی های جهانی و پایان دادن به تحریم ها علیه ایران و کاهش تنش ها منجر شود. اما نتیجه این مذاکرات چه خواهد شد؟ آخرین دور از مذاکرات منجر به توافق جامع نهایی که مورد توافق و تفاهم طرفین باشد، منجر خواهد شد؟ سید علی خرم، سفیر اسبق ایران در مقر اروپایی سازمان ملل متحد و استاد حقوق بین الملل در گفت وگو با «اعتماد» معتقد است در مذاکرات مسقط طرفین به اختلافات شان بیش از پیش واقف شدند و برای همین این مساله نیاز به گفت وگوهای بیشتر دارد. البته خرم تاکید دارد که شکست در مذاکرات بعید است.
به گزارش جماران، مشروح گفت وگوی «اعتماد» با سید علی خرم در پی می آید:
دور جدید مذکرات هسته یی ایران با گروه ١+٥ از سه شنبه با ناهار کاری آقای ظریف و خانم اشتون آغاز شد. ارزیابی تان از این دور مذاکرات چیست؟
دور جدید مذاکرات هسته یی ایران با ١+٥ از مهر ماه ٩٢ شروع شد و تا سوم آذر همان سال ادامه داشت که به برنامه اقدام مشترک رسیدیم که در تابستان این مذاکرات تا سوم آذر امسال تمدید شد. در برنامه جامع که برای اعتمادسازی میان ایران و طرفین دیگر مذاکره برقرار شد مسائل محتوایی خود را نشان داد و حتی تا تیرماه هم خوب پیش رفت و حتی ٦٠ درصد متن نوشته شد اما روی محتوای آن به مشکل برخوردیم. این مذاکرات برای این است تا مذاکره کنندگان ببینند که می شود برای رسیدن به توافق و حل کردن اختلاف های به وجود آمده، راه حلی پیدا کنند یا خیر.
با توجه به اینکه این دور از مذاکرات، آخرین دور مذاکرات طبق توافق ژنو است، شرایط برای رسیدن به توافق فراهم است؟
هنوز این شرایط فراهم نیست ولی ممکن است که شرایط لازم برای رسیدن به توافق در سه چهار روز آینده فراهم شود ولی تا الان این شرایط فراهم نیست.
برای فراهم شدن شرایط لازم برای رسیدن به توافق، چه چیزهایی لازم است؟
باید طرفین روی طرح هایی که به یکدیگر داده اند توافق کنند.
این طرح ها شامل چه موضوعاتی است؟
موضوعات و طرح ها درباره لغو تحریم ها و غنی سازی است. این دو مساله عمده مسائلی هستند که طرفین باید درباره آنها توافق کنند.
در هفته گذشته، مذاکرات سه جانبه یی میان هیات های مذاکره کننده ایران، امریکا و اتحادیه اروپا در مسقط برگزار شد. ارزیابی تان از مذاکرات مسقط چیست؟ فکر می کنید آن مذاکرات چقدر توانست به رفع اختلافات و رسیدن به توافق کمک کند؟
خیر. متاسفانه آن مذاکرات نتوانست به رفع اختلافات کمک کند، در واقع جلسه مسقط نه برای رفع اختلاف بلکه در آن طرفین به این نتیجه رسیدند که اختلاف دارند یا اختلافی به وجود آمده است: مگرنه تا قبل از نشست مسقط این اختلافات هویدا نبود و در جلسه مسقط بود که مذاکره کنندگان به این اختلافات واقف شدند. البته باید گفت اروپایی ها در این موضوع بسیار تلاش کردند و البته به نتایجی هم رسیدند.
درباره این اختلافات بیشتر توضیح می دهید.
همان دو مساله تحریم ها و غنی سازی که دو موضوع اصلی مذاکرات هستند و مابقی موضوعات مانند مدت زمان اعتمادسازی، موضوعات فرعی هستند.
این دو موضوع، از قبل نیز مورد اختلاف طرفین بود ولی دلیل اینکه اختلافات هویداتر شده است، چیست؟
در طرح هایی که داده شده بود یکسری توافقات ضمنی میان طرفین شده بود ولی در مسقط، وقتی هیات امریکایی جواب صریح و رسمی خود را اعلام کرد طرفین متوجه شدند که آنها با برخی از مسائل نتوانسته اند توافق کنند و کنار بیایند.
این پیام درباره همان دو موضوع تحریم ها و غنی سازی بود؟
بله.
می توان گفت که چند روز قبل که آقای بن علوی به تهران سفری غیررسمی داشت، حامل یک پیام و طرح جدید بود یا آنکه، از سوی ایران در خصوص طرح و نظر امریکایی ها جواب گرفت؟
لزوم این سفر نمی تواند معنای این را داشته باشد که ایشان حامل پیام بودند بلکه عمان تلاش می کند که طرفین را به یکدیگر نزدیک کند و با حسن نیت شرایطی به وجود بیاید که طرفین بیش از این، از یکدیگر دور نشوند.
چندی پیش شاهد پیروزی جمهوریخواهان در انتخابات کنگره و سنا بودیم. فکر می کنید که این شکست دموکرات ها در نتایج مذاکرات تاثیرگذار خواهد بود؟
این مساله در مذاکرات قطعا موثر بوده است.
و ممکن است که دولت اوباما به خاطر این شکست و در جهت تلاش برای ایجاد یک دستاورد در عرصه سیاست خارجی، انعطاف هایی از خود در مذاکرات نشان دهد.
این مساله نیز امکان پذیر است.
با این تفاصیل، ارزیابی تان از سرنوشت این دور مذاکرات چیست؟ توافق، تمدید یا شکست؟
ین سناریو ها اصلامطرح نیست چراکه نه شکست است و نه موفقیت و نه به شکل رسمی تمدید. این حرف خیلی زود است که گفته شود و بعد از چهار، پنج روز از مذاکرات می توان در این خصوص ارزیابی کرد اما احتمالاطرفین خواهند گفت که تماس ها و ارتباطات خود را ادامه خواهیم داد، یعنی مذاکرات مانند چهار ماه پیش، نه تمدید رسمی می شود و نه آنکه شکست و نه پیروزی است.
پس یک توافق کلی است که گفت وگو درباره جزییاتش به آینده موکول می شود؟
ادبیات این مساله مهم نیست ولی شکلش همین است که مذاکره کنندگان سعی می کنند روی ادامه ارتباط توافق کنند.
شکستی در مذاکرات حاصل نمی شود؟
تا بدین جا شکست بعید است چراکه این پرونده مانند بنایی می ماند که ٨٥ درصد آن ساخته شد و تنها ١٥ درصد آن تا تکمیل و نهایی شدن باقی است پس هیچ معماری نمی خواهد که آن را خراب کند.
به فرض رسیدن به توافق، فکر می کنید کشوری باشد که قصد سنگ اندازی را داشته باشد، همانند کاری که فرانسه در سال گذشته در رسیدن به توافق داشت؟
هنوز کسی نیست و بستگی به روزهای آتی دارد.
احتمال این مساله هم وجود دارد؟
بله.
اراده طرفین برای نیل به توافق را چطور می بینید؟
تا اجلاس مسقط که طرفین اراده جدی داشتند.
بعد از این اجلاس چطور؟
باید منتظر ماند و روزهای آتی را دید.