ناصر فکوهی معتقد است که اکثریت نخبگان ما نتوانستهاند مدرن شوند؛ یعنی به زندگی در زمان حال و در جهان کنونی عادت کرده و آن را تجربه کنند.
به گزارش جماران به نقل از خبرآنلاین، این انسان شناس و مدیر سایت انسانشناسی و فرهنگ، در تازه ترین گفت و گوی خود با ماهنامه ادبی هنری آزما گفته: « آنها بیشتر ترجیح میدهند رابطهای اسطورهای با جهان بیرونی اعم از ایرانی و غیرایرانی برقرار کنند که پایههای خود را در خیال، شعر، ادبیات، اسطورهها، گذشتههای ساختگی و آیندههای مبهم و خوشباورانه یا بدبینانه مییابد. به نوعی گریز از جهان واقعی و آنچه ما واقعاً هستیم برای پناه بردن به انواع و اقسام اسنوبیسمهای روشنفکرانه، مثلاً سخن گفتن و استناد دائم به متفکرانی که از آنها فقط حرفهایی از اینجا و آنجا شنیدهایم. »
نشریه ادبی آزما که با مدیر مسئولی ندا عابد و سردبیری هوشنگ اعلم منتشر میشود، در شماره تازه اش(105) پروندهای را به معضل همیشگی کتاب نخوانی در ایران اختصاص داده که گفت و گو با ناصر فکوهی هم بخشی از این پرونده است.
فکوهی در این مصاحبه اما تنها به نقد این معضل بسنده نکرده و روی برخی از مسائل و مشکلات دیگر هم انگشت گذاشته است. او گفته: «اکثریت نخبگان ما زبان فارسی را بسیار اندک میشناسند و آنهایی که بسیار خود را دلبند به زبان فارسی نشان میدهند، بیشتر تصورشان از زبان، نوعی دیدگاه شووینیستی سره نویسی است که یادگار دوران پهلوی اول است، یا شاهنامهخوانی و ... که البته هر کدام ارزش خودشان را دارند، همانطور که شعر و ادبیات و اسطورهشناسی نیز بسیار با ارزش هستند اما ما آنها را در کژکارکردهایشان به کار میبریم.»
به اعتقاد فکوهی، این در حالی است که زبان پیش از هر چیزی در زنده بودن معاصر و در مدرنیتهاش، باید تعریف شود که کمترین توجه نسبت به آن وجود دارد. همین نخبگان، از زبانهای پایهای که بدون آنها درک روشنی نمیتوانیم از خود داشته باشیم، مثلاً از زبان عربی تقریباً هیچ چیز نمیدانند و آن را تحقیر میکنند.»
او گفته : «این امر همان اندازه ابلهانه است که مثلاً یک فرانسوی زبان یونانی یا لاتین را تحقیر کند. تحقیر عربی، یعنی تحقیر بیش از هزار سال تاریخ ایران. از زبانهای قومی و محلی که بهتر است چیزی نگویم. «بزرگان» و «مرادان» و «صاحبان اندیشه» ما هنوز در سطح یک دانشجوی سال اول زبانشناسی هم شناختی از زبان ندارند و زبانهای قومی ما را که گاه دهها میلیون نفر به آنها تکلم میکنند و در آنها میلیونها صفحه نوشتار و گفتار وجود دارد، «بیارزش» قلمداد میکنند. »
فکوهی معتقد است:«در زمینههای اجتماعی، طرز برخورد این نخبگان به مسائل درونی و بیرونی جامعه ی ما و جهان گویای نوعی بیخبری کامل است. و از لحاظ قابلیتهای فکری، ناتوانی آنها از درک اهمیت رسانهها، شیوههای جدید تولید و توزیع دانش، ناتوانی آنها از سخن گفتن، نوشتن و ... همه و همه گویای واقعی بودن احساسی است که ما داریم و از نبود «مطالعه» سخن میگوییم. این در حالی است که بخشی اساسی از این پدیده، ناتوانی در خواندن یا بهتر بگویم پدیدهای است که باید آن را امروز بیشتر یک «بیسوادی رسانهای» و ناتوانی از مدرن شدن، ولو به صورتی حداقلی، نامید. دلایل هم بسیار است و در این گفتوگو به برخی از آنها اشاره میکنم، از دلایل تاریخی گرفته، تا دلایل جامعهشناختی و اقتصادی و سیاسی و غیره. »