جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گفت وگو با حامد یغمائیان درباره رعایت اخلاق در عکاسی رسانه ای؛

عکاسی ممنوع!

کد خبر: ۶۳۶۲۷
عکاسی ممنوع!

به گزارش جماران به نقل فرارو، صفحه‌ی «بچه پولدارها»، واکنش‌های زیادی را در رسانه‌ها ایجاد کرد. یکی از این واکنش‌ها انتشار یک مجموعه تصویری بود. این مجموعه از قاب‌هایی درست شده بود که در یک ‌طرف آن یکی از تصاویر «بچه‌ پولدارها» و در طرف دیگر، تصویری از مردم عادی بود؛ مردمی در کوچه و خیابان و محیط‌های عمومی، مشغول زندگی و کار...




این مجموعه تصویری که خیلی زود در بسیاری از سایت‌های خبری باز نشر داده شد، سبب شد تا واکنش‌های از جنس دیگری را برانگیزد. فردای آن روز، یکی از مخاطبان به هر شماره‌ی تلفنی که از سایت‌های خبری پیدا می‌کرد زنگ می‌زد و می‌خواست عکسی از روی فضای اینترنت برداشته شود؛ عکسی که در این مجموعه و در کنار یک عکس از صفحه "بچه پولدارها" قرار گرفته بود. این خانم می‌گفت: "شما از کجا می‌دانید، شاید کسی که عکسش را منتشر کرده‌اید نخواهد کسی بفهمد که دارد چه کاری می‌کند. شما مگر از این آدم اجازه گرفته‌اید که با آبرویش بازی می‌کنید؟!"

این اولین بار نیست که تصاویری از انسان‌ها در موقعیت‌هایی خاص منتشر می‌شود، درحالی که آنها از تصاویر بی‌اطلاع‌اند و یا رضایتی نسبت به انتشار آن‌ها ندارند.

آذرماه 1392 یکی از خبرگزاری‌ها عکس‌هایی از مراسم خاکسپاری مرحوم کاظم معتمدنژاد (پدر ارتباطات) منتشر کرد. در میان این تصاویر، عکسی بود از لحظه‌ای که در قبر تلقین خوانده می‌شد. این عکس واکنش و ابراز ناراحتی خانواده‌ی معتمدنژاد را در پی داشت و بسیاری از عکاسان درباره‌ی آن موضع‌گیری کردند و اخلاق در عکاسی را یادآور شدند.

گاهی اوقات گستره‌ی انتشار تصاویر خبری به مسئله‌ای جهانی می‌انجامد. پس از سقوط هواپیمای مالزی، تصاویر آن توسط تایم منتشر شدند. مخاطبان زیادی به این عکس‌ها اعتراض کردند. یکی از مخاطبین درباره انتشار این عکس‌ها نوشته بود: "از تصمیم تایم برای انتشار این عکس‌ها شوکه و منزجر شدم. این عکس‌ها نه یک عکاسی خبری، بلکه یک چشم‌چرانی غیرمسئولانه هستند. نمی‌دانم اگر تصویر یکی از بستگان من در این میان بود و در یک نشریه بین‌المللی چاپ می‌شد، چه احساسی پیدا می‌کردم."



حامد یغمائیــان عکاس و مدرس دانشگاه در گفتگو با فرارو، با بیان اینکه عکاسی به مثابه رسانه، جدالی درونی با مفهوم حق و اخلاق را بر روی فرد عکاس می گشاید، گفت: از یک‌سو، رعایت حریم خصوصی و حقوق فردی انسان‌ها مطرح است و از سوی دیگر رعایت بایدها و نباید‌های اجتماع عکاس در عرصه‌ی عمومی، بر روی کار او تاثیر می‌گذرد.

یغمائیان گفت: ما در یک جهان فشرده زندگی می‌کنیم که تصور ما از آن توسط نهادهای کنترل و انتشار اخبار و تصاویر، ساخته می‌شود؛ جهانی که بیش‌ از‌پیش احساس را طرد کرده است.

وی با اشاره به این‌که در عکس‌های خبری‌ و مجموعه‌های مستند منتشر شده موارد زیادی داشته‌ایم که منجر به طرح بحث پیرامون اخلاق در عکاسی شده است، گفت: در تاریخ عکاسی، موارد متعددی وجود دارد که انتشار عکس‌ بر زندگی انسان‌هایی تاثیر گذاشته است؛ در دوره‌هایی از تاریخ ایران هم تصاویری از اتفاقات سیاسی و اجتماعی انتشار یافته که سبب‌ساز تغییر زندگی انسان‌هایی بوده و نگرانی دیگرانی را در پی داشته است.

یغمائیان گفت: در جغرافیای تاریخی ما، مواردی داشته‌ایم که عکس‌هایی که با رعایت اصول حقوقی قابل انتشار بوده‌اند، تلنگری بر زندگی‌هایی شده که پیش‌بینی آن برای عکاس و مسئولان سازوکارهای انتشار عکس‌ها، ممکن بوده است؛ پس ثبت عکس‌ها، به مثابه جزئی از وضعیت موجود (با رعایت بایدها و نبایدهای رویه‌ی حقوقی جامعه)، حق عکاس خواهد بود و همزمان با آن، انتشار همان عکس‌ها مسئولیــت اش با اوست.

وی همچنین گفت: شاید اندیشیدن به ایده‌ی «آنچه برای خود نمی‌پسندی برای دیگران هم مپسند» که در سنت اخلاقی و مذهبی ما ریشه دارد، بتواند برای انتخاب استراتژی انتشــار عکس‌ها راهگشـــا باشد.

یغمائیان با اشاره به سنت عکاسی مستند ما که افرادموثری را به خود دیده است، گفت: اگر در این وضعیت بحرانی واقعیت (که در نتیجه‌ی احاطه‌ی سیستم‌های کنترلی و سازوکارهای ویرایشی، تصور امر واقعی لغزان و خدشه‌دار شده است)، هنوز هم عکس‌ها توانسته‌اند برای انسان‌ها دریچه‌هایی بر واقعیت بگشایند، به جهت آن است که عکاسان خواسته و تا حدودی توانسته‌اند که با الگوی زندگی‌های‌شان، مسئولیت خود را پذیرا باشند و امیــد به واقعیـت عکس‌ها را زنده نگاه دارند ... پس اگر عکاسی حق من است، مسئولیت من هم خواهد بود.

او با اشاره به پیچیدگی‌های جامعه‌ی ایرانی گفت: واکنش انسان‌ها نسبت به عمل عکاسی و انتشار عکس‌ها، با جغرافیای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ما نیز ارتباط پیوسته دارد. در جامعه‌ی ما مسائلی مهم است و گاه حتی حاد می‌شود، که در نقطه‌هایی دیگر از جهان، انسان‌ها آموخته‌اند که گذار آرام از کنار باید‌ها و نباید‌های آن‌چنانی، دست‌آخر منافع بلندمدت و انسانی همگان را در پی خواهد داشت. ناگزیر، انتشار بسیاری از عکس‌ها، که در این‌جا و آن‌جای جهان، تحدیدی برای کسی نیست، در کشور ما با چالش‌های جدی اخلاقی و اجتماعی مواجه خواهند بود.




حامد یغمائیان مواجهه با چنین مسائلی را ذات هر فرآیند خلاقانه‌ای می‌داند و می‌گوید: الزام استفاده از عکس‌هایی که عکاسان حرفه‌ای آن‌ها را تولید کرده‌اند، نه شرط لازم و نه شرط کافی کاستن از چنین پیشامـدهایی نخواهد بود. چرا که در همین سال‌های نزدیک، بخشی از مجادله‌برانگیزترین و مسئله‌سازترین عکس‌هایی که منجر به تغییرات قطعی در زندگی‌های انسان‌ها بوده است را عکاسان حرفه‌ای ثبت کرده‌اند؛ و در ضمن، این امتیاز نسبی عکاسی است که استفاده از آن برای همگان ممکن است، تا آنجا که هر شهـروندی می‌تواند یک خبرنگــار باشد.

یغمائیان در انتها و برای اینکه بتوان راهکاری برای این مسائل داشت، گفت: یگانه راهکار مسائلی از این دست، گسترش اخلاق احساس مسئولیت، در همه‌ی اجزای سازوکـار انتشـار اخبـار است؛ و البته اگر بتوانیم اندکی بیشتر روادار باشیم و بیان مثال‌ها را به مواجه‌ی با نام‌ها کاهش ندهیم؛ انتشار و ترویج تجربه‌هایی که در جغرافیای ما رخ داده است، با ذکر نام‌ها به جهت صورت‌مند شدن ایده‌ها در ذهن‌ها و جزئیات رخدادهای سال‌های جاری، می‌تواند طرحی از وضعیت اینجایی‌-اکنونی ما باشد و تلاش در مسیر عمـل عکاسی مستنـد مشارکـت‌محور را (با یادآوری پتانسیل‌ها و نقصان‌هایی که اتفاق مواجهه‌ی با آنها ممکن خواهد بود)، تسهیل کند.
انتهای پیام

دیدگاه شما