تحلیلگرانی که فلسفه عاشورا را به بحث گذاشتهاند، از اهداف مهم و والای این قیام تاریخی را مبارزه با بدعتهایی دانستهاند که پس از وفات پیامبر(ص) به دست حاکمان و مدعیان دروغین دین و به نام اسلام، پایهگذاری شده بود. در آن دوران برخی منافع خود را در این دیدند که با دین تحریف شده و حفظ برخی شعائر و ظواهر دینی بهتر میتوان آدمیان را مطیع و منقاد خود نمود و به منافع دنیوی دست یافت. اوج این بدعتها و تحریفها را در زمان به سلطنت نشستن امویان بر کرسی جانشینی پیامبر(ص) میتوان مشاهده کرد.
به گزارش جماران، نخستین بدعتی که در اسلام راه یافت، اساس حکومت و خلافت به شکل سلطنت بود. در این بدعت دستگاه خلافت از مسیر و مجرای خود خارج شد. طبیعی بود که در این راستا حق و باطل مشتبه شود و جای خود را عوض کند و در نتیجه جامعه با حفظ نام اسلام به رسم جاهلیت بازگردد و با شعار عدالت، ستم سایه افکند و مسلمانان راه حیرانی و سرگردانی در پیش گیرند. بنابر روایت تاریخ، نخستین کاری که معاویه در راستای تقویت سلطنت خود پی گرفت، به دست گرفتن شریانهای اقتصادی و فرهنگی و بنا کردن بنیادهای حکومتی بود. در حوزه فرهنگ دستور داد در شامات کسی حق بازگو کردن سخنان پیامبر را نداشته باشد. بر همین اساس ابوذر غفاری در زمان عثمان به شام تبعید شد. مهمترین چیزی که عامل بقای حکومت معاویه در شام شد بیخبری مردم از حقیقت اسلام و سخنان پیامبر بود و از سویی مبلغان و حقوق بگیران دربار در برابر موقعیتهای مالی و سیاسی بدعتها میساختند و دروغها میگفتند. معاویه برای برقراری و دوام سلطه خود نقل احادیث پیامبر را ممنوع کرد. در مسجد دمشق ایستاد و هنگام ایراد خطبه گفت: ای مردم از نقل احادیثی که از پیامبر وارد شده بپرهیزید. این دستور به همه جا ابلاغ شد. تبلیغات یکسویه و انحصاری کردن تبلیغات به دست حکومت چنان در مردم تأثیر گذاشته بود که فردی عامی از یکی از بزرگان شام پرسید این ابوتراب که خطیب همواره بر فراز منبر او را لعن میکند کیست؟ آن مرد در پاسخ گفت: «درست نمیشناسم ولی فکر میکنم سارقی از سارقان فتنهانگیز باشد.» اینها بدعتهایی بود که با حاکمیت امویان شکل گرفت. چه بدعتی در اسلام از این بالاتر که امر به معروف ونهی از منکر که برترین جهاد است ترک شود و حق انتقاد کردن از مردم گرفته شود؟
امام حسین(ع) نخستین رسالت خود را در این قیام نفی حکومت جابران دید و این که چرا مردم از حق دفاع نمیکنند؟ چه بدعتی در اسلام سهمگینتر از اینکه یاران راستین پیامبر زبانشان در کامشان مهار یا بریده شود؟ حدود نیم قرن از رحلت رسول خدا گذشته و در این زمان کوتاه کسانی در چرخه حکومت قرار گرفتهاند که یا مطرود رسول خدا بودند و یا در زمان پیامبر با جریان نفاق همکاسه بودند. این جابجایی آدمها بود که جابجایی ارزشها را در پی داشت. در روز عاشورا انسانیت و آزادی به نمایش در آمد، تحولی در جهان اسلام پدید گشت. مردم دریافتند که اسلام محمد(ص) اسلام دیگری بوده و یاران پیامبر غیر از این بودهاند که از امویان شنیدهاند. پس از انقراض و اضمحلال امویان نوبت به عباسیان، عموزادههای پیامبر(ص) رسید؛ اما آنان به شکل دیگری بر حقیقت دین و عاشورا سرپوش نهادند.
بدعتها و تحریفها را به شکل شرارت باری به دنیای اسلام بازگردانند. روضه کربلا خوانده میشد؛ اما زندانها پر از آزادیخواهان علوی بود. اسلام در سطح شعار رواج داشت ولی حاکمان عباسی هیچ سخن حق و انتقادآمیزی را برنمیتافتند. اولین آنان به خاطر خونریزی لقب سفاح گرفت. فشارهای سیاسی و استبداد حکومتی آنچنان بالا گرفت که مردم، جور امویان را بر عدل عباسیان ترجیح دادند. خلفایی که جای پیامبر نشستند، جز قتل و زندان و شکنجه چیزی نمیشناختند. به نام اسلام حدیثها ساختند، دروغها گفتند و از سویی عدهای مأمور ماجور برای بدنام کردن امامان، بنای غلو گذاشتند و پیمانی که حاکمان با مردم بسته بودند، شکستند. خانه خدا را منجنیق بستند تا مخالفان خود را از میان بردارند. امامان شیعه را به بهانههای مختلف شهید کردند. دریغ و درد اینکه بدعتهای پیش از عاشورا پس از زمانی و در عصر عباسی بازگشت. اما این بار نه تنها به دست حاکمان، که با کمک جاعلان حدیث و جاهلان به دین. از زبان پیامبر(ص) روایتها ساختند که نه تنها عقل گریز که عقلستیز بود.مگر نه این بود که حقیقت عاشورا برای ستم ستیزی و ظلم زدایی برآمده بود. اما چرا خلفای پس از معاویه و یزید و خلیفههای عباسی و عثمانی و صفوی ستمهای بیشتری روا داشتند؟
منبع: آرمان