جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

مروری بر فعالیت نیروی هوایی در طول دوران ۸ ساله دفاع مقدس؛

اقتدار بر فراز آسمان

سرهنگ قاسم اکبری مقدم

کد خبر: ۶۱۷۰۰
اقتدار بر فراز آسمان

به گزارش جماران، ایران نوشت:

تاریخ سراسر افتخار ایران همواره گویای رشادت‌ها، جانفشانی‌ها و ایثار مردان و زنانی بوده که با عزت و شرافت، در راه آزادی و آزادگی میهن خویش تا پای جان شجاعانه ایستادگی کردند.شرح جانفشانی‌ها و دشمن‌ستیزی ملّت آزاده ایران که با اراده‌ای پولادین، شرف و اعتبار این سرزمین اسلامی را در برابر تمام جباران و بدخواهان حفظ کرده و حماسه‌های بی بدیل از خود پدید آوردند، در برگ برگ تاریخ ثبت و ضبط گردیده است.در طول هشت سال دفاع مقدس در برابر تهاجم وسیع و همه‌جانبه رژیم بعثی عراق به میهن اسلامی ایران بنا بر شهادت تاریخ، آحاد مردم، نیروها، نهادها و... غیرتمندانه به میدان نبرد وارد شده و از تمامیت ارضی و ناموس خویش دفاع کردند حتی کسانی که در طول این مدت فقط در کشور حضور داشته‌اند نیز به دلیل مواجهه با شرارت‌ها و فضای رعب‌آور و وحشتی که از آن ناشی می‌گردید، در این جهاد مقدس شریک هستند. اما بنا به شرایط و پاره‌ای از ضرورت‌ها و الزامات کاری، میزان، شدت، وسعت، حجم دخالت و درگیری تعدادی از نیروها بسیار زیاد، پراهمیت، تأثیر گذار و قابل توجه است. علی‌رغم اطلاع عموم از این مباحث مهم، اشراف آنان بر تمامی آنچه واقع شده و اهمیتی که انجام این نوع کارها می‌توانسته داشته باشد، بسیار کم و گذرا است.در این مجال به بیان گوشه کوچکی از رشادت‌های قهرمانان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در طول دوران هشت سال دفاع مقدس می‌پردازیم.


راهبرد و استراتژی نیروی هوایی در طول هشت سال دفاع مقدس، متوقف ساختن ماشین جنگی دشمن بود. بر این اساس فعالیت‌های رزمی نیروی هوایی در طول دوران هشت ساله دفاع مقدس را می‌توان شامل انهدام نیروگاه‌های تولید برق، پالایشگاه‌های نفت برای قطع صدور نفت، صنایع بزرگ، پایگاه‌های نیروی هوایی دشمن در عمق خاک آن کشور، نیروی دریایی دشمن، پل‌های ارتباطی روی رودخانه‌های بزرگ، بنادر و تأسیسات باراندازهای ساحل رژیم بعث صدام بوده است. فعالیت‌های پشتیبانی رزمی نیروی هوایی شامل پشتیبانی نزدیک هوایی از یگان‌های زمینی و دریایی در طول جنگ، عکسبرداری هوایی و شناسایی هوایی، حمل و نقل نیرو، تجهیزات و مجروحان، پوشش هوایی امن آسمان کشور و مناطق عملیاتی و اسکورت کاروان کشتی‌های تجاری و نفتکش در طول 2964 روز جنگ تحمیلی بوده است.
ظهر روز 31 شهریور ماه 1359، هواپیماهای رژیم بعثی صدام در یک حمله هوایی گسترده پایگاه‌های هوایی و فرودگاه‌های ایران را مورد هدف قرار می‌دهند. دقایقی بعد از حمله رژیم بعثی صدام، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در واکنشی سریع و غیرقابل باور برای دشمن، به پایگاه‌های هوایی رژیم بعثی صدام حمله کردند. به عبارتی دیگر، دو ساعت پس از حمله دشمن، هواپیماهای ما روی اهداف مورد نظر خود در عراق، اولین بمب‌ها را روی خاک دشمن ریختند. فردای آن روز 140 فروند هواپیما تقریباً به طور همزمان کلیه پایگاه‌ها و مناطق حساس رژیم بعثی صدام را در سراسر خاک عراق مورد تاخت و تاز خود قرار می‌دهند، که در تاریخ به کمان 99 معروف شده است.
در آغاز جنگ نیروی هوایی میزان صادرات نفت عراق را که روزانه
سه ‌و نیم‌میلیون بشکه نفت خام بود به 250هزار بشکه در روز تقلیل داد و تا پایان جنگ در همین میزان باقی ماند و با بمباران هوایی نیروگاه‌های تولید انرژی الکتریکی رژیم بعثی صدام مجبور به خرید برق از کشور ترکیه شد.
در شش ماه نخست جنگ یعنی تا پایان سال 1359، در برخورد با توان رزمی دشمن، هواپیماهای خودی سنگین‌ترین حملات را علیه ستون‌های نظامی دشمن داشتند. زیرا در آن ایام نیروهای نظامی و مردمی کشورمان به علت درگیری با غائله کردستان و مناطق شمالی کشور همانند جنگ‌های چریکی عمل می‌کردند و حرکت کلاسیک و حساب شده‌ای علیه دشمن وجود نداشت. بنابراین نیروی هوایی مأمور تثبیت دشمن شده بود تا نگذارد بیش از پیش پیشروی کند. در این راستا مسئولیت حمله به تانک‌ها، ستون‌های نظامی و نیروهای پیاده دشمن به نیروی هوایی واگذار شده بود. حجم بمباران در آن موقع فوق‌العاده بالا و اکثر این عملیات‌ها متوجه نیروی زمینی دشمن بود. تمامی دست اندرکاران جنگ بر این مهم متفق القول هستند که انجام عملیات‌های وسیع نیروی هوایی که در قالب بمباران محل‌های تجمع، پل‌ها، خطوط مواصلاتی، پادگان‌ها و دیگر موارد مشابه انجام می‌گردید به همراه نتایج حاصله از اقدام‌های مشابه هوانیروز، در متوقف ساختن ماشین جنگی عراق تأثیر غیر قابل انکاری داشت.
ë پشتیبانی از عملیات‌های نیروی‌های زمینی ارتش و سپاه
در عملیات نصر، ثامن‌الائمه(ع)، طریق‌القدس، بدر، خیبر و والفجر8 هم نیروی هوایی نقش تعیین کننده و سرنوشت ساز داشته است، عملیات والفجر8 به معنای واقعی‌یک نقطه عطف در تاریخ نیروی هوایی و پدافند هوایی کشور محسوب می‌شود که موفق به انهدام و سرنگونی حدود 70‌فروند هواپیمای دشمن شوند.در عملیات فتح‌المبین حضور نیروی هوایی ارتش بسیار چشمگیر بود تا حدی که بیش از 22‌فروند هواپیمای دشمن طی این عملیات سقوط کرد. در عملیات بیت‌المقدس نیز بعد از فتح پادگان حمید و سرازیر شدن رزمندگان اسلام به سمت خرمشهر، نیروی هوایی با تهیه عکس‌های هوایی، مقابله با تهاجمات هواپیمای دشمن و برقراری امنیت آسمان میهن اسلامی‌مان که به صورت شبانه روزی انجام می‌گرفت، زمینه را برای فتح نهایی مهیا کرد. یکی از بزرگترین اقدامات در این عملیات جابه‌جایی چندین هزار نیروی رزمنده از نقاط دور دست به منطقه عملیات در طول یک شب توسط هواپیماهای ترابری نیروی هوایی ارتش، و تخلیه مجروحان از منطقه عملیات و سوخت‌رسانی هوایی با 2494 سورتی پرواز بود.
ë اجرای عملیات‌های استراتژیکی مستقل و سرنوشت ساز
نیروی هوایی در طول مدت جنگ، تقریباً تمام استانداردهای پروازی را به هم ریخته و بالاترین رکوردها را به دست آورده است. رکورد سوختگیری هوایی در بمباران پایگاه «الولید یا H-3» در مرز اردن حاصل می گردد. در همین راستا، انجام عملیات سوختگیری در شب، در هوای طوفانی و رعد و برق، کار بسیار دشواری است که توسط نیروی هوایی بارها انجام گرفت. از جمله دیگر رکوردها، مدت زمان حضور خلبانان در کابین ‌یک جنگنده در صحنه عملیاتی بوده که 10 ساعت است.‌ یعنی خلبانان نیروی هوایی، 10 ساعت بدون وقفه بر فراز مناطق عملیاتی و در ارتفاع پایین پرواز داشتند که البته کار بسیار مشکل و طاقت فرسایی است.
ë پشتیبان اقتصاد جنگ
از دیگر اقدامات مؤثر نیروی هوایی در دوران هشت ساله دفاع مقدس، حفاظت و حراست از نفتکش‌ها بود که با همه حمایت‌هایی که از کل استراتژی جنگی رژیم بعثی صدام در منطقه می‌شد، بخصوص حمایت‌های چشمگیر بین‌المللی از نیروی هوایی آن کشور، با این وجود رژیم بعثی صدام موفق به قطع صادرات نفت جمهوری اسلامی نگردید. طبق آمارهای موجود، از بهار سال 61 تا پاییز 1363، دشمن بعثی با انجام چهل نوبت حمله و بمباران جزیره خارک، فقط توانست خللی کوچک بر صدور جریان نفت از این جزیره استراتژیک بگذارد. این در حالی بود که تعداد قابل توجهی از هواپیماهای حمله‌ور شکاری بمب افکن خود را در مصاف با شبکه دفاع هوایی این جزیره از دست داده، حمله‌های بسیار زیادی به این جزیره نیز قبل از هر اقدامی توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران خنثی شده بود. ‌یک فروند از هواپیماهای سوپر اتاندارد که پیش‌بینی می‌شد بتواند در جنگ نفتکش‌ها تعادل قوا را بر هم زده و تا حدودی برای عراق سرنوشت ساز باشد، در همان ابتدای عملیاتشان مورد اصابت موشک‌های هواپیماهای شکاری رهگیر نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و در آب‌های خلیج فارس سرنگون شد. با سرنگونی دومین هواپیما بر فراز خارک و خلیج فارس عراق ناگزیر شد دو فروند هواپیمای سوپر اتاندارد باقیمانده از مجموع هواپیماهای استیجاری را به فرانسه بازگرداند. در بمباران‌های ارتفاع بالا توسط هواپیمای میگ25 نیز، عراق نتوانست آن طور که کارشناسان نظامی پیش‌بینی می‌کردند موفق به انهدام تأسیسات و اسکله‌های جزیره خارک شود و با از دست دادن‌ یک فروند میگ25 در مصاف شکاری رهگیری نیروهای هوایی برای آگاهان نظامی قطعیت ‌یافت که قطع صادرات نفت ایران را غیر ممکن کرده و نیروی هوایی ارتش عبور کشتی‌های تجاری، بارگیری و تخلیه در بنادر ایران را تضمین و زنجیر اقتصاد جنگ در ایران تا روز برقراری آتش بس کماکان حفظ و به صورت پویا
تداوم می‌یابد.
ë خودکفایی مهندسی هواپیما
جنگ در شرایطی شروع شد که در نظام طاغوت همه کارها توسط مستشاران خارجی طراحی و آن‌ها حتی اجازه انجام ‌یک تعمیر ساده به صورت مستقل را هم به نیروهای داخلی نمی‌دادند. با این وجود در طول سال‌های جنگ متخصصان داخلی توانستند سراسر کشور را پوشش دفاعی بدهند و به عنوان مثال در شرایطی که آنقدر تکنولوژی و هواپیماهای مدرن و تجهیزات ضد رادار به عراق تزریق شده بود که روش‌های معمول کلاسیک هم در جهت مقابله با آن‌ها کارایی نداشت، شهید سرلشکر بابایی به اتفاق تعدادی افراد دلسوز و متعهد با تغییر روش‌های معمول در جنگ و ایجاد قرارگاه رعد توانستند تحولی در این مقوله ایجاد کنند که نتیجه آن در عملیات والفجر8 به دست آمد. در این عملیات روزهایی وجود داشت که هشت تا ده فروند هواپیمای عراقی در منطقه سرنگون می‌شد. گفتنی است که نقش پدافند نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در آن عملیات نیز نقشی بی بدیل بود که توسط سرلشکر شهید ستاری و ‌قهرمانان پدافندی‌اش رقم خورد. قرارگاه رعد بیشترین و بالاترین پشتیبانی را از نیروهای در خط و بخصوص عملیات‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بسیج مردمی انجام می‌داد. برای انهدام میل جنگجویی دشمن و تضعیف ماشین جنگی او در صحنه‌های نبرد، نیروی هوایی به دنبال عملیات روز یکم مهرماه سال 1359 خود، ضربه زدن به صنایع سنگین، تأسیسات پالایش نفت، خطوط اتصال نفت و نیرو، پل‌های مهم و خطوط ارتباطی زمینی، تأسیسات بارانداز ساحلی، پایگاه‌های هوایی در عمق خاک عراق و بالاخره جنگ نفتکش‌ها را تا پایان جنگ ادامه داده و از این حیث فشار خرد کننده‌ای را بر اقتصاد عراق وارد ساخت.
شهید سرلشکر خلبان عباس دوران، با شهادت آگاهانه و انتخابی خردمندانه، تحت شرایطی که قدرت برگزیدن راه‌های دیگری را هم داشت، با ناامن کردن فضای امنیتی بغداد، کنفرانس غیرمتعهدها را که برای عراق دارای ارزش سیاسی و نظامی و بین‌المللی بود بر هم زد.
شهید سرلشکر خلبان و سید الاسراء حسین لشکری که مدت 16 سال از 18 سال (6410 روز) اسارت خویش را به عنوان سند شروع جنگ از سوی ایران علیه عراق، در زندان انفرادی به سر برد اما به عنوان یک سرباز کوچک ارتش اسلام به آرمان‌های نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و ولی امر مسلمین به عنوان فرماندهی معظم کل قوا(مدظله العالی) خیانت

انتهای پیام

دیدگاه شما