آنچه در حال حاضر تحت عنوان سیاستهای کلی علم و فناوری دراجرای بند یک اصل 110 قانون اساسی که از سوی مقام معظم رهبری، ابلاغ شده است در شش محور است. نگاه ایشان در ابلاغ این شش محور اساسی نگاه عمیق و ویژهیی است. در سیاستهای ابلاغی ایشان برای نخستین بار از یک واژه استفاده شده است که پیش از این در اسناد بالادستی نبوده است و آن واژهیی تحت عنوان «جهاد مستمر علمی» است. این یعنی اینکه این سیاستها تنها برای یک زمینه و در یک مقطع زمانی خاص مطرح نیست. در این سیاستها هدف کسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان است. براساس آنچه در سند چشمانداز 20 ساله در افق 1404 داریم ایران باید در این افق مقام اول علم و فناوری را در منطقه غرب آسیا داشته باشد. آنچه از واژه نهاد مستمر برداشت میشود این است که همانطور که عنوان شد ایشان این هدف را نه برای یک مقطع خاص بلکه بهطور مستمر با هدفگیری رسیدن به مرجعیت علمی و مرجعیت فناوری در کل جهان مد نظر داشتهاند. در حال حاضر مرجعیت علمی و فناوری در اختیار کشورهای توسعهیافته و جهان اول است رسیدن به مرجعیت علمی و فناوری در جهان عزم ملی را میطلبد. به عنوان سالی که «اقتصاد و فرهنگ با
عزم ملی و مدیریت جهادی» نامیده شده است، این سیاستها استمرار همان روند است.
دومین محوری که ایشان مطرح کردند بهینهسازی عملکرد و ساختار نظام آموزشی و تحقیقاتی کشور برای دستیابی به اهداف سند چشمانداز و شکوفایی علمی با تاکید بر مدیریت دانش و پژوهش و انسجام بخشی در سیاستگذاری، برنامهریزی و نظارت راهبردی در حوزه علم و فناوری و ارتقای مستمر شاخصها و روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور با توجه به تحولات علمی و فنی در منطقه و جهان است.
تصور این بود که نقشه جامع علمی کشور برنامه بلندمدت است و هدفگذاری آن شاخصهاست. در حالی که با توجه به سیاستهای ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری ایشان فرمودند این شاخصها باید ارتقا پیدا کند و نقشه جامع علمی بهطور مرتب با توجه به تحولات روزآمد شود.
اگر قرار باشد به رتبه اول جهان برسیم لازم است عملکرد و ساختار نظام آموزشی علمی و تحقیقاتی کشور را بهینهسازی کنیم، سیاستها را انسجام دهیم و مدیریت دانش و پژوهش برای انسجامبخشی، برنامهریزی، سیاستگذاری و نظارت راهبردی در حوزه علم و فناوری داشته باشیم. لازم است بهطور مرتب شاخصها را روز آمد کنیم و نقشه جامع علمی کشور را متناسب با تحولات منطقه تنظیم کنیم.
زمانی ما میتوانیم این موضوع را عملیاتی کنیم که شهرکها و پارکهای علم و فناوری تاسیس کنیم، حمایتهای لازم را از فضاهای موجود بکنیم. نخبگان را شناسایی کنیم. استعدادها را پرورش دهیم سرمایه انسانی را جذب کنیم و سرمایههای موجود را حفظ کنیم. برای عملیاتی و پشتیبانی کردن این شاخصها باید بهرهوری را ارتقا دهیم و از منابع استفاده بهینه داشته باشیم.
افزایش بودجه تحقیق و پژوهش به حداقل چهار درصد تولید ناخالص داخلی تا پایان سال 1404 با تاکید بر مصرف بهینه منابع و ارتقای بهرهوری از دیگر سیاستهای ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری است. این سهم در حال حاضر کمتر از نیم درصد است.
سومین محوری که ایشان مطرح کردند حاکمیت مبانی، ارزشها، اخلاق و موازین اسلامی در نظام آموزش عالی، تحقیقات و فناوری و تحقق دانشگاه اسلامی است. برای رسیدن به این محور تربیت اساتید و دانشجویان مومن به اسلام، برخوردار از مکارم اخلاقی، عامل به احکام اسلامی، متعهد به انقلاب اسلامی و علاقهمند به اعتلای کشور مورد تاکید است.
حفظ موازین اسلامی و ارزشهای فرهنگی و اجتماعی در استفاده از علم و فناوری از دیگر محورهای مطرح شده از سوی ایشان است. نباید علم و فناوری مانع حفظ ارزشها شود.
چهارمین محور تقویت عزم ملی و افزایش درک اجتماعی نسبت به اهمیت توسعه علم و فناوری است. تقویت و گسترش گفتمان تولید علم و جنبش نرمافزاری در کشور، ارتقای روحیه نشاط، امید، خودباوری، نوآوری نظاممند، شجاعت علمی و کار جمعی و وجدان کاری، تشکیل کرسیهای نظریهپردازی و تقویت فرهنگ کسب و کار دانشبنیان و تبادل آرا و تضارب افکار، آزاداندیشی علمی، ارتقای منزلت و بهبود معیشت استادان، محققان و دانشپژوهان و اشتغال دانشآموختگان، احیای تاریخ علمی و فرهنگی مسلمانان و ایران و الگوسازی از مفاخر و چهرههای موفق عرصه علم و فناوری، گسترش حمایتهای هدفمند مادی و معنوی از نخبگان و نوآوران و فعالیتهای عرصه علم و فناوری از تاکیدات این محور است.
ایجاد تحول در ارتباط میان نظام آموزش عالی، تحقیقات و فناوری با سایر بخشها با افزایش سهم علم و فناوری در اقتصاد و درآمد ملی، ازدیاد توان ملی و ارتقای کارآمدی و حمایت مادی و معنوی از فرآیند تبدیل ایده به محصول و افزایش سهم تولید محصولات و خدمات مبتنی بر دانش پیشرفته و فناوری داخلی در تولید ناخالص داخلی با هدف دستیابی به سهم 50 درصد از دیگر محورهای مورد تایید مقام معظم رهبری است. این تاکیدات برای نخستین بار است. کلیه خدمات و محصولات به روشهای سنتی به دست میآید تلاش کنیم تا 50 درصد محصولاتمان دانشبنیان باشد.
گسترش همکاری و تعامل فعال، سازنده و الهامبخش در حوزه علم و فناوری با سایر کشورها و مراکز علمی و فنی معتبر منطقهیی و جهانی به ویژه جهان اسلام همراه با تحکیم استقلال کشور، با تاکید بر توسعه صنایع و خدمات مبتنی بر علوم و فناوریهای جدید و حمایت از تولید و صادرات محصولات دانش بنیان و متکی بر فناوریهای بومی به ویژه در حوزههای دارای مزیت و ظرفیت، با اصلاح امر واردات و صادرات کشور، اهتمام بر انتقال فناوری و کسب دانش طراحی و ساخت برای تولید محصولات در داخل کشور با استفاده از ظرفیت بازار ملی در مصرف کالاهای وارداتی، استفاده از ظرفیتهای علمی و فنی ایرانیان مقیم خارج و جذب متخصصان و محققان برجسته سایر کشورها به ویژه کشورهای اسلامی حسب نیاز، تبدیل ایران به مرکز ثبت مقالات علمی و جذب نتایج پژوهشهای محققان، نخبگان علمی و نوآوران سایر کشورها به ویژه جهان اسلام از دیگر محورهای سیاستهای ابلاغی از سوی ایشان است.
بندهای این محور یعنی حرکت در جهت ایجاد اشتغال، حفظ نخبگان، ایجاد ظرفیت برای کسب و کار و..... بسیار مهم است.
منبع: اعتماد
نگاهی بر اهمیت سیاست های ابلاغی رهبری در حوزه علم و فناوری
کد خبر:
۵۹۲۰۶