به گزارش جماران به نقل از شفقنا، این ماه برای دیپلماسی هند مهم و قابل تامل بود. پس از سفر موفقیت آمیز نارندرا مودی نخست وزیر هندوستان به ژاپن، چهارشنبه گذشته وی میزبان سی جین پینگ رییس جمهور چین بود. او همچنین قرار است در پایان ماه جاری میلادی با سفر به آمریکا دیداری با رییس جمهور این کشور داشته باشد. در واقع می توان گفت سفر رییس جمهور چین به هندوستان و سفر نخست وزیر هند به آمریکا مکمل یکدیگر است. سفر رییس جمهور چین به دهلی نو پس از یک دوره تلاطم در روابط دو کشور صورت می گیرد و از این لحاظ می تواند قابل تامل باشد.
نارندرا مودی که روزگاری سروزیر ایالت گجرات بود پنج بار به چین سفر کرد؛ یعنی بیش از هرکشور دیگری. کاملا مشهود بود که وی تحت تاثیر موفقیت ها و پیشرفت های اقتصادی چین قرار دارد. پیروزی بزرگ او در انتخابات ماه می در هندوستان نیز برای مقامات چینی معنا دار بود و به عنوان سرآغاز روابط تازه ای تفسیر شد. آقای مودی که « نیکسون » هند معرفی می شود حال قصد دارد سطح روابط بین دو کشور چین و هندوستان را به بالاترین حد خود ارتقاء دهد.
رابطه دوستانه
این رفت و آمد های پرحجم، اکنون می تواند یک ارزیابی واقعی را ارایه دهد. در نظر پکن، آقای مودی یکی از قوی ترین رهبران هند به شمار می رود که برای توسعه روابط اهمیت قایل است. همچنین آقای مودی می تواند به چین اطمینان خاطر دهد که به صورتی اصولی دهلی نو تصمیم ندارد وارد ائتلاف ضد چین در اقیانوس آرام شود که از مدت ها پیش آمریکایی ها طبق استراتژی خاص خود برای ایجاد توازن قوا در منطقه از آن حرف می زنند.
سی جین پینگ، دیدار خود را از زادگاه مودی در استان گجرات و درست زمانی شروع کرد که هم زمان با جشن تولد 64سالگی او بود. مودی شخصا از سی جین پینگ استقبال کرد و یک شام مجلل برای او در کنار رودخانه «سابرماتی» ترتیب داد. آقای مودی و سی جین پینگ قبلا در نشست اخیر گروه کشورهای «بریکس» در برزیل همدیگر را ملاقات کرده بودند. معلوم بود که آنها می خواهند از رابطه دوستانه و شخصی خود برای موفقیت آمیز بودن سفر بعدی خود استفاده کنند. مانند مودی، آقای سی جین پینگ نیز یک رهبر قوی و ملی گرا به شمار می رود که هرچند سوابق فعالیت در نهادهای امنیت ملی دارد اما بیشتر علاقمند به توسعه همکاری های اقتصادی است.
تحرکات دیپلماتیک نخست وزیر هند نشان می دهد که او نسبت به نخست وزیر قبلی بسیار فعال تر است. مانموهان سینگ نخست وزیر پیشین هند به خاطر فقدان قدرت دیپلماتیک در حزبش محدودیت هایی داشت و این امر در روابط او با آمریکا و ژاپن نیز مشهود بود. از آن گذشته حزب او نیز در عرصه دیپلماسی خارجی لیاقت و شایستگی کمتری داشت زیرا حزب کنگره نسبت به توسعه روابط با آمریکا و ژاپن نگرانی های غیر معقولی داشت. در عوض آقای مودی از اعتماد به نفس بیشتری برخوردار است و می تواند تحرک بیشتری داشته باشد. او گرچه آشکارا از « توسعه طلبی » چین صحبت کرده است و می کوشد تا کشورش را از هرگونه گزندی که به دلیل مدرن شدن تسلیحات نظامی چین قابل تصور است دور نگهدارد اما درعین حال می کوشد تا چینی ها را علاقمند به سرمایه گذاری در هند کند.
دیپلماسی پرانرژی آقای مودی طی چند ماه گذشته به نظر می رسد چین را به این رسانده باشد که هندوستان با آن موقعیت خاص ژئو استراتژیک خود گزینه های زیادی پیش رو دارد. استراتژی فضایی هندوستان نیز موجب شده است تا آقای مودی سطح روابط با چین برایش اهمیت بیشتری داشته باشد. چین بارها اعلام کرده است تمایل دارد در هندوستان سرمایه گذاری های بزرگ کند. هم اکنون اما با روی کار آمدن نخست وزیر جدید این موقعیت فراهم شده است. درگذشته هندوستان مخالف سرمایه گذاری چین در بسیاری از بخش های اقتصادی خود بود و از این رو به رغم نیاز مبرمی که به این سرمایه گذاری ها داشت سطح آن در حد نازلی بود. اکنون اما شرکت های چینی علاقمند هستند در بخش فرآورده های صنعتی هند سرمایه گذاری کنند و مبالغ زیادی را هم به این کار اختصاص داده اند. چین بزرگ ترین شریک تجاری هند به شمار می رود و این میزان درحال حاضر به 40 میلیارد دلار می رسد واین چیزی است که آقای مودی به شدت قصد دارد آن را اصلاح کند.
جاده ابریشم
هفته گذشته، سوشما سوارج وزیر خارجه هندوستان اعلام کرد که چین باید به حق حاکمیت هند بر « آروناچل پرادش » احترام بگذارد. وی گفت : « هند موافق آن است که یک سیاست واحد در قبال چین داشته باشد اما لازمه این کار آن است که چین نیز یک سیاست واحد را ارایه دهد ».
با این همه باید گفت احیای روابط چین و هندوستان با موانع زیادی روبروست. از مسایل آزار دهنده مرزی گرفته تا عدم تعادل روزافزون در روابط تجاری. روابط دیپلماتیک دو کشور روندی منفی داشته است و دلیل آن هم بی اعتمادی متقابل پکن و دهلی نو طی سال های گذشته بوده است.
طبق گزارش وزارت کشور هندوستان طی 216 روز که از سال جاری میلادی می گذرد دست کم 334 مورد نقض مقررات از سوی سربازان چینی در مرزهای با هند به ثبت رسیده است. حضور روزافزون ناوگان دریایی چین در دریای هند نیز یکی دیگر از این چالش هاست. همچنین سفر رییس جمهور چین به سریلانکا و مولداوی که پیش از رفتن به هند صورت گرفت نشان داد پکن مایل است روابط خود را با جزایر واقع در اقیانوس هند بیشتر توسعه دهد. مساله احیای راه ابریشم که مرزهای زیادی را در می نوردد نیز یک موضع چالش برانگیز دیگری است که پکن تاکنون دربرابر دهلی نو سرسختی زیادی نشان داده است. درست است که هندوستان نیز به این پروژه دعوت شده است اما هنوز دهلی نو درباره این پروژه مردد بوده و می کوشد تا افکارش را سبگ و سنگین کند.
چالش های فراروی دو کشور بسیار بزرگ است اما اکنون فرصتی استثنایی دست داده است و آن ظهور دو سیاستمدار قوی در پکن و دهلی نو می باشد که نمی توان آن را از دست داد. این مساله ایست که نارندرا مودی و سی جین پینگ هردو آن را تایید می کنند. حال باید دید آیا آن دو قادر به عبور از موانع متعددی هستند که برسرراه شان قرار دارد؟