جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گریز از آزادی؛ گریز از واقعیت

کد خبر: ۵۸۹۹۴
به گزارش جماران، روزنامه اعتماد نوشت: چند دهه پیش اریک فروم کتابی نوشت به نام گریز از آزادی که انعکاس وسیعی میان صاحب‌نظران داشت. اگر بخواهیم این کتاب را در چند جمله خلاصه کنیم باید گفت که از نظر نویسنده، انسان امروزی به میزانی که آزادی به دست می‌آورد، فردیت او نیز بیشتر می‌شود و نوعی ملازمه میان فردیت و آزادی است ولی این فردیت همراه با احساس بیشتری از ناامنی است. در نتیجه انسان برای رسیدن به امنیت از طریق پیوستن به جمع، فردیت خود را نادیده می‌گیرد و از آزادی گریزان می‌شود. به تعبیر دیگر می‌توان گفت که بهره‌مندی از آزادی مترادف با افزایش مسوولیت است. برخی‌ها نیز این آیه را که: «ما این امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه داشتیم، از تحمل آن سرباز زدند و از آن ترسیدند. انسان آن امانت بر دوش گرفت، که او ستمکار و نادان بود.» به پذیرش بار مسوولیت ناشی از آزادی از سوی انسان تفسیر کرده‌اند که تحمل آن بر کوه‌ها نیز سخت است ولی انسان خواسته که آن را تحمل کند. ولی به نظر می‌رسد روی دیگر این گریز نزد ما به وجود آمده و آن گریز از واقعیت است. به عبارت دیگر کوشش برای چشم بستن بر واقعیت و نیز ممانعت ایجاد کردن برای دیگران از فهم و درک واقعیت. نماد چنین گریزی را در ممنوعیت دسترسی به اطلاعات و آمار و نیز جلوگیری از تهیه آن و بدتر از همه اقدام برای انتشار آمار و اطلاعات نادرست و مخدوش می‌توان دید. به نظر می‌رسد که سنگینی مسوولیت آگاهی از واقعیت کمتر از سنگینی مسوولیت ناشی از آزادی نیست ولی اگر از آزادی گریزی باشد از واقعیت گریزی نیست.
حتما تاکنون توجه کرده‌اید که بسیاری از مسوولان و صاحبان قدرت می‌کوشند درستی اظهارات خود را مستند به حمایت و خواست مردم معرفی کنند. آنان به سهولت مدعی می‌شوند که مردم چنین می‌گویند یا چنان می‌خواهند، مردم با فلان نظر موافق هستند و با بهمان نظر مخالف! جالب اینکه تعریف روشنی هم از این مردم ارایه نمی‌کنند که منظورشان اکثریت نصف به علاوه یک شهروندان ایرانی است یا آنکه گروه خاصی را مد نظر دارند. یکی از مهم‌ترین کارهایی که دوره اصلاحات انجام شد اجرای پیمایش‌های ارزش‌ها و نگرش‌ها و رفتارهای ایرانیان بود که تصویر بسیار روشنی از وضعیت جامعه ایران ارایه می‌کرد و پایه مناسبی برای هر گونه برنامه‌ریزی دولت و تعامل آن با جامعه بود.ولی از سال ?? اجرای این کار به فراموشی سپرده شد، دلیل آن نیز روشن بود؛ گریز از واقعیت؛ گریزی که مقدمه لازم برای خودفریبی در میان ادعاهای توخالی و غیرقابل سنجش است. جلوگیری از اطلاعاتی که معرف واقعیت باشد ابتدا با هدف ناآگاه نگه داشتن دیگران انجام می‌شود ولی با گذشت زمان، افراد ایجاد‌کننده مانع نیز خودشان دچار توهم و خیال باطل می‌شوند. آنان هوا را غبار‌آلود می‌کنند که کسی نتواند اطراف و محیط را ببیند ولی این مشکل بیش از همه، گریبان خودشان را خواهد گرفت، چون مردم در نهایت می‌دانند که چه فکر می‌کنند و چگونه رفتار می‌کنند و چه قضاوت‌هایی دارند و این افراد ایجاد‌کننده مانع هستند که در خیالات خودشان فرو می‌روند و هنگامی متوجه ماجرا می‌شوند که کار از کار گذشته است. اکنون که دولت تدبیر و امید متولی دولت شده است، انتظار می‌رود که سیاست گریز از واقعیت را به کنار نهد و نه‌تنها اطلاعات و آمار را درست و مطابق واقعیت تهیه کند، بلکه آنان را در دسترس عموم قرار دهد. به‌ویژه در زمینه‌هایی که به صورت نسبی اطلاعات و آمار زیادی تولید نمی‌شده است و به‌طور مشخص درباره ارزش‌ها و نگرش‌های مردم باید طرحی دقیق با گروهی علمی که نسبت به انجام کار خود‌شان استقلال داشته باشند به اجرا درآورد و نتایج آن را در اختیار عموم مردم و کارشناسان قرار دهد تا ببینیم تحول جامعه ایران در دهه گذشته چگونه بوده است.
انتهای پیام

دیدگاه شما