جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

تحلیل اشپیگل از جنگ بی پایان اوباما با داعش

کد خبر: ۵۸۱۶۵
تحلیل اشپیگل از جنگ بی پایان اوباما با داعش

به گزارش جماران به نقل از شفقنا، زمانی از مرعا با لقب شهر خرگوش ها یاد می کردند، نامی صلح آمیز و آرام بخش که البته امروزه کسی از این نام استفاده نمی کند زیرا شهر کوچک مرعا در میان مهم ترین جبهه در شمال سوریه قرار گرفته است و نزدیک به پنج هزار نیروی شورشی از هفته ها پیش در مزارع سیب زمینی مستقر شده اند تا از پیشروی جهادی های گروه دولت اسلامی به سمت حلب جلوگیری کنند.

و البته تا به این جای کار موفق هم بوده اند و این موفقیت به این خاطر است که این نیروها کمک هایی از آمریکا دریافت می کنند. در مرعا یک مرکز فرماندهی شورشیان که از پشتیبانی های آمریکایی ها برخوردار است وظیفه هماهنگی برای عملیات دفاعی را بر عهده دارد. سراسر این جبهه به بخش های مختلفی تقسیم شده و هر گروه مسوول یک بخش است. گروه های ناشناخته و مختلفی با نام های مختلف از جمله "ارتش مومنان" ، "جبهه اسلامی" یا "بریگاد نورالدین زنکی" در این جبهه حضور دارند اما در عین ناشناخته بودن به تصاویر ماهواره ای و مهمات برای کلاشنیکف و سلاح های سنگین و تجهیزات مخابراتی و بخش های غذا رسانی برخوردارند و افزون بر آن مقادیری موشک ضد تانک نیز از چند ماه پیش در اختیار آنها قرار گرفته است.

و البته شورشیان همه این تجهیزات را از آمریکایی ها گرفته اند. سازمان سیا در شهر مرزی جیحانلی ترکیه یک "مرکز عملیات نظامی" در اختیار دارد و از همین مرکز پشتیبانی هایی از شورشیان سوریه انجام می گیرد. هر گروهی که در طبقه بندی سازمان سیا در جایگاه "سبز" قرار گرفته باشد اسلحه و مهمات و پول دریافت می کند و گروه هایی که در جایگاه "زرد" قرار داشته باشند تنها کمک های غیر تسلیحاتی می گیرند و گروه هایی که در جایگاه "قرمز" این طبقه بندی قرار گیرند از هیچ کمکی اعم از تسلیحاتی و غیره برخوردار نمی شوند. در این میان و در حال حاضر نه گروه شورشی شامل حدود ده هزار جنگجو وظیفه جلوگیری از پیشروی داعش به سوی شمال حلب را بر عهده دارند. این گروه ها در واقع هسته اصلی یگان های عملیاتی علیه تروریست ها را تشکیل داده اند.

شاهدان عینی در منطقه اما از این گروه ها به عنوان ائتلافی عجیب و غریب یاد می کنند. در آن مرکز عملیات سیا در جیحانلی می توان اسلام گرایان ریشو را در کنار افسران اتوکشیده ارتش دید و همگی آنها با هماهنگی این مرکز عمل می کنند. البته ظاهرا شورشیان اسلام گرا در این جا نیروهای رادیکال محسوب نمی شوند اما لزوما سکولار نیز به حساب نمی آیند. آنچه مسلم است این که آنها نه تنها مانند برخی دیگر از نیروهای شورشی فاسد نیستند بلکه بسیار پرتوان و منظم نشان می دهند.

یکی از فرماندهان شورشیان سوریه که برای اقامتی دو روزه به ترکیه آمده است می گوید:" ما خطوط خودمان را حفظ می کنیم اما دست به حمله نخواهیم زد". به گفته وی اگرچه شورشیان به اسلحه و مهمات کافی مجهز هستند اما از داعش و جنون آنها برای سربریدن دشمنان خود به شدت هراس دارند:" ما برای عملیات علیه داعش به سلاح هاس سنگین و توپخانه و موشک انداز نیاز داریم. آمریکا باید همان سلاح هایی را که داعشی ها از ارتش عراق به غنیمت گرفته اند در اختیار ما بگذارد. در حال حاضر ما در سوریه منتظر حملات هوایی آمریکا هستیم و تا قبل از آن هیچ اتفاقی نخواهد افتاد".

یک روز پیش از سالروز حملات یازدهم سپتامبر بود که باراک اوباما رییس جمهور آمریکا طی یک سخنرانی از گسترش حملات هوایی نیروهای این کشور در عراق و سوریه خبر داد و اعلام کرد که این اقدام باید قدرت و عزم آمریکا را نشان دهد. رئیس جمهور آمریکا در همین سخنرانی که در کاخ سفید انجام گرفت خطاب به هموطنانش گفت که احتمالا جنگی طولانی علیه گروه تروریستی دولت اسلامی در پیش خواهد بود. اما این حضور آمریکا به نوعی نشانگر یک تضاد است زیرا اوباما به این ترتیب از رییس جمهوری که جنگ ها را پایان داد به یک رییس جمهور جنگی بدل شده است. لحن اوباما در این سخنرانی شباهت زیادی به لحن سلفش یعنی جورج دبلیو.بوش داشت:" ما داعش را تضعیف و در نهایت نابود خواهیم کرد".

برای باراک اوباما همه این رویدادها مسایلی تراژیک محسوب می شود زیرا خروج سریع نیروهای آمریکا از عراق بزرگ ترین وعده انتخاباتی او به شمار می آمد. بدین ترتیب اوباما نیز به مانند جورج دبلیو.بوش برای جانشین خود ملتی درگیر در جنگی طولانی و نفس گیر را باقی خواهد گذاشت. و به این صورت آن سیاست اوباما یعنی "رهبری از پشت پرده" یا همان ایده ابرقدرت نرمی که هرگز در راس یک لشگرکشی قرار نمی گیرد اما سرنخ ها را از راه دور در دست دارد به پایان راه خود رسید. به باور برخی کارشناسان غربی لزوم این چرخش در واقع پیامد تردیدهای غرب در ورود زودهنگام به جنگ داخلی سوریه بود زیرا غرب هرگونه مداخله ای را موجب تقویت گروه های جهادی می دانست.

اما این جنگی که از سوی اوباما با عنوان عملیات ضد ترور از آن یاد می شود بی نهایت مخاطره آمیز است و علاوه بر آن هنوز هم پرسش های زیادی در این مورد بی پاسخ مانده است. اوباما دقیقا چه هدفی دارد؟ آیا هدف او تنها نابودی گروه های تروریستی و جلوگیری از حملات احتمالی آنها علیه آمریکا است؟ و یا هدف او یک تغییر رژیم است؟ زیرا این بمباران های اخیر تنها به دلیل خطر بسیار زیاد داعش نمی تواند باشد. این جنگ در واقع جنگی نابودکننده است که اسد برای باقی ماندن در قدرت آن را هدایت می کند و به عقیده برخی کارشناسان غربی هرگونه لشگرکشی علیه داعش به سود نه تنها اسد بلکه شورشیان نیز خواهد بود.

"کنت پولاک" تحلیل گر سابق سیا و عضور اندیشکده بروکینگز می گوید:" هیچ کس نمی داند که استراتژی ما در سوریه به چه صورت است. استراتژی آمریکا در عراق آشکارا یک استراتژی نظامی است که ارتش عراق نیز به عنوان متحد در آن مشارکت دارد. اما این استراتژی در سوریه چیزی شبیه به همان عملیات های ضد ترور در یمن و سومالی به نظر می رسد". این در حالی است که جنگ پهپادها در یمن و سومالی نه تنها گروه های تروریستی را تضعیف نکرد بلکه موجب تقویت آنها نیز شد. کارشناسان در این مورد نیز اتفاق نظر دارند که تنها با حملات هوایی نمی توان شبه ارتش تروریست های داعش را نابود کرد.

و اوباما چگونه می خواهد بدون همکاری رژیم سوریه مواضع داعش در آن کشور را بمباران کند؟ در عراق این دولت مرکزی این کشور بود که از آمریکا درخواست کمک کرد اما اوباما در سوریه هیچ متحد رسمی ندارد. افزون بر آن نباید فراموش کرد که اسد از یک سیستم خوب و کارآمد دفاع ضد هوایی برخوردار است. البته پولاک بر این عقیده است که اسد جنگنده ها و پهپادها و هلی کوپترهای آمریکا را هدف قرار نخواهد داد زیرا: " آخرین چیزی که اسد می خواهد جنگ در جبهه دیگری آنهم علیه آمریکاست". با این وجود نمی توان کاملا در این مورد اطمینان داشت.

وزارت خارجه روسیه نیز اخیرا هشدار داد که حملات هوایی مذکور در واقع نوعی "اقدام تجاوزکارانه" محسوب شده و افزون بر آن "چنین عملیات هایی بدون موافقت سازمان ملل اقدامی خصمانه و خشن علیه حقوق بین الملل به شمار آمده و تنش ها را افزایش خواهد داد". گفته می شود که آمریکا تحت شرایطی خاص اقدام به بمباران فرودگاه ها و جنگنده ها و سیستم ضد هوایی سوریه خواهد کرد و به این صورت به برتری هوایی رژیم دمشق در مناطق اشغالی شورشیان پایان می دهد. در این حالت از سوریه اسد تنها باریکه ای باقی می ماند که از دمشق تا سواحل ادامه دارد.

البته این مساله نیز محتمل است که بمباران های آمریکا با سکوت و شکیبایی دمشق انجام بگیرد. به گزارش دیپلمات ها و کارشناسان غربی امنیتی در غرب ترکیه از قرار معلوم از چند هفته پیش مذاکرات محرمانه ای میان دمشق و واشنگتن و برای گرفتن چراغ سبز از سوریه آغاز شده است. در عین حال ولید معلم وزیر خارجه سوریه اعلام کرد که کشورش ترجیح می دهد آمریکا را به عنوان متحد در کنار خود داشته باشد. وزیر خارجه سوریه تاکید کرد که هر گونه حمله ای باید با هماهنگی دمشق صورت بگیرد. از سوی دیگر ظاهرا دمشق و واشنگتن در این مورد که چه کسی و کدام گروه دشمن واقعی به محسوب می شود هیچ اشتراک نظری ندارند.

در همان حال که نیروهای گروه دولت اسلامی در پایان ماه آگوست پایگاه شورشیان در مرعا را به مدت سه ساعت زیر آتش خمپاره اندازهای خود قرار داده بودند، نیروهای هوایی سوریه نیز این شهر کوچک را بمباران می کرد و به ادعای شاهدان عینی اما هیچ یک از این موشک ها به نیروهای داعش برخورد نکرد و تنها به مواضع شورشیانی آسیب می رساند که از حمایت های واشنگتن برخوردارند.

"یاسر الحاجی" رهبر اپزیسیون سوریه در شهر مرعا می گوید که چهار روز قبل از تهیه این گزارش دو دختر کوچک در این شهر کشته شدند که یکی از آنها بر اثر اصابت ترکش های موشک های ارتش و دیگری بر اثر اصابت ترکش خمپاره های شبه نظامیان دولت اسلامی جان خود را از دست داد:" هر دو طرف ما را زیر آتش گرفته اند. نیروی هوایی اسد هر روز حملاتی علیه ما انجام می دهد اما این حملات به آن بیش از هزار نیروی داعش که کمتر از پنج کیلومتر با این جا فاصله دارند هیچ آسیبی نمی زند".

به باور کارشناسان غربی گروه داعش تا مدت ها دشمن مفیدی برای بشار اسد محسوب می شد زیرا وحشیگری های این گروه رادیکال موجب تلطیف چهره اسد در جهان و در نظر بسیاری از سوری ها می شد و به همین خاطر بود که نیروی هوایی سوریه تا اواسط ماه ژوئن از حمله به مواضع داعش جدا خودداری می کرد و متقابلا این گروه نیز همه توجه خود را به جنگ علیه دیگر نیروهای اپوزیسیون معطوف کرده بود و افزون بر آن با فروش نفت به دمشق از درآمدهای سرشار آن بهره می برد. بر این اساس رهبری سوریه و داعش آشکارا این خط مشی را دنبال می کردند که هر یک از آنها باید برای دیگری سودمند باشد.

اما داعش به سرعت قدرتمندتر از آن شد که تصور می رفت. بر اساس گزارش های سازمان سیا شمار نیروهای این گروه در این مدت به سی هزار نفر افزایش یافت و پس از آن که این جهادی ها به حمله علیه مواضع رژیم در شرق سوریه اقدام کردند نیروی هوایی سوریه نیز البته تنها در همان منطقه به مواضع آنها حمله برد و این حمله ها همچنان ادامه دارد.

گروه تروریستی دولت اسلامی مانند انگل هایی است که در بدن چهارپایان جا خوش می کنند. این گروه نیز مانند آن انگل ها از نقطه ضعف ها و نقاط از کنترل خارج شده سوریه و عراق به نفع مقاصد خود سوء استفاده کرد. اگرچه که بدنه این گروه از افرادی عامی و متعصب تشکیل شده است اما در راس آن استراتژیست هایی قرار دارند که ترجیح می دهند به جای حملات تحریک برانگیز علیه غرب به وحشیگری های عریان در برابر به اصطلاح مخاطبان محلی خود بپردازند. به همین خاطر بسیاری از کارشناسان تا همین چندی پیش بر این باور بودند که داعش به دلیل آن که هیچ عملیات و حمله بزرگی در کارنامه خود ندارد به اصطلاح در لیگ دسته اول تروریست ها بازی نمی کند. حتی باراک اوباما نیز در ماه ژانویه سال جاری این گروه را با یک تیم بسکتبال دبیرستانی مقایسه می کرد و همه سیاستمداران و کارشناسان غربی بر این عقیده غلط بودند که داعش نسخه القاعده را به این صورت تغییر داده است: اول پیروزی های ارضی و سپس عملیات تروریستی جهانی.

اما در آغاز ماه آگوست بود که رهبران داعش مرتکب اشتباهی فاحش شدند که واکنش هایی زنجیره ای را به دنبال داشت. آنها با حمله به جوامع مسیحی و ایزدی شمال عراق توجه جهانی را به سرنوشت این اقلیت ها معطوف کردند و سپس بمباران های هوایی آمریکا علیه مواضع دولت اسلامی در عراق آغاز شد. ظاهرا جهادی های داعش به هیچ عنوان انتظار چنین واکنشی را نداشتند.

نیروهای داعش سپس برای ارعاب آمریکا دو خبرنگار آمریکایی را گردن زدند و این اقدام آنها هیچ بهره ای از هوشمندی نداشت زیرا به یکباره در ماه ژوئن اکثریت آمریکایی ها به نفع عملیات نظامی علیه داعش یکصدا شدند و بر اساس نظرسنجی های صورت گرفته تا اواسط همان ماه دو سوم از مردم آمریکا موافقت خود با این جنگ را اعلام کردند. و ناگهان داعش دشمنی واقعی پیدا کرد، دشمنی که شاید توان از بین بردن کامل این گروه را نداشته باشد اما توانایی تضعیف آن را دارد.

زیرا دقیقا همین واقعیت که داعش نه به مانند یک گروه تروریستی بلکه به مانند یک ارتش عمل می کند این گروه را آسیب پذیر ساخته است. در این حالت همه آن مهمات و سلاح های به غارت شده و آن سنگرها و خودروها اهداف نظامی آشکاری محسوب می شوند که می توان آن را مورد حمله قرار داد. و به همین صورت بود که آمریکا با بیش از 150 حمله هوایی پی در پی همه این تجهیزات و مواضع در عراق را نابود کرد. اما جنگ علیه داعش در شهرها دشوارتر است و تا به امروز هیچ یک از شهرهای سنی نشین اشغال شده از سوی این گروه، باز پس گرفته نشده است.

با این حال هنوز نمی توان در مورد نتایج این حملات هوایی پیش بینی کرد زیرا بسیاری از نتایج بستگی به آن دارد که چه کسی را دشمن قلمداد کنیم. واشنگتن اگر بخواهد بر اساس فهرست گروه های تروریستی علیه آنها وارد عمل شود باید مواضع گروه هایی مانند جبهه نصرت را که زمانی به القاعده سوگند وفاداری خورده بود نیز بمباران کند. در گروه جبهه نصرت تنها سوری هایی حضور دارند که اکثر آنان دشمن خونی داعش محسوب می شوند. یکی از بهترین کارشناسان اپوزیسیون سوریه هشدار می دهد:" اگر آمریکا جبهه نصرت را هدف قرار دهد بزرگ ترین لطف را در حق داعش کرده است. در این حالت بسیاری از سنی ها به دشمن آمریکا بدل خواهند شد".

از آن جایی که اوباما قصد ندارد نیروهای زمینی خود را وارد منطقه کند ، برای پیروزی در جنگ علیه جهادی ها بیش از همه نیازمند حمایت ها و پشتیبانی های محلی است. اما اپوزیسیون سوریه گروهی از هم گسسته است که همزمان در دو جبهه علیه اسد و داعش می جنگد و از حمایت های غرب ناامید است. هزاران نفر از نیروهای شورشی کشته یا همراه با خانواده های خود به خارج فرار کرده اند. آن "ارتش آزاد سوریه" نیز در عمل نابود شده و بریگادهای قدیمی آن منحل و بریگادهای جدید تحت نام های مختلفی عمل می کنند. آن تبعیدی های ثروتمند سوری نیز که تا مدت ها نیازهای مالی شورشیان را تامین می کردند پس از به درازا کشیدن این جنگ به حمایت های خود پایان دادند و به همین خاطر بسیاری از نیروهای شورشی به گروه های جبهه نصرت و داعش پیوستند.

اوباما در نهایت چاره ای جز آن ندارد که برای قانع کردن نیروهای سوری در مورد عزم آمریکا یک استراتژی سیاسی ارائه دهد. و البته ارائه یک استراتژی سیاسی نیز به معنای آن است که تلاش های انجام گرفته تا به امروز برای کشاندن دو طرف بر سر میز مذاکره باید به صورتی کاملا متفاوت ادامه پیدا کند زیرا آن مذاکرات محرمانه در سوئیس با وجود آن که موجب نزدیکی میان دو طرف دعوا شد اما در نهایت به شکست انجامید و علت اصلی آن شکست هم باقی ماندن اسد در قدرت بود.

حملات هوایی امریکا علیه داعش اما در بهترین حالت می تواند این جنگ ظاهرا بی پایان را به سرانجام برساند. اما موفقیت در این مورد بستگی کاملی به نحوه عمل آن "ائتلاف داوطلبان" ی دارد که اوباما در تلاش برای تشکیل آن است. فرانسوا اولاند رییس جمهور فرانسه روز جمعه آمادگی کشورش برای انجام حملات هوایی در عراق را اعلام کرد. دیوید کامرون نیز به صورت اصولی با مشارکت بریتانیا در عملیات نظامی در سوریه موافق است اما تنها آلمان است که نمی خواهد به صورت مستقیم وارد این جنگ شود. کنت پولاک می گوید:" آخرین چیزی که ما می خواهیم یک جنگ صلیبی جدید غرب در خاورمیانه است. ائتلاف علیه داعش باید ریشه هایی کاملا منطقه ای داشته باشد".

و البته واشنگتن نیز هفته پیش دقیقا چنین ائتلافی تشکیل داد، همان ائتلافی که تا همین چندی پیش هیچکس امکانی برای تشکیل آن قایل نبود. این ائتلاف ظاهرا با حضور کردها، عربستان سعودی، کشورهای عرب خلیج فارس، مصر، اردن، لبنان و عراق تشکیل شده است و این کشورها متعهد شده اند که سرچشمه های مالی داعش را خشکانده و پایگاه های نظامی خود را در اختیار نیروهای غربی گذاشته و کنترل بیشتری بر مرزهای خود اعمال کرده و کمک های انسان دوستانه را برای مردم مناطق بحران زده ارسال کنند. حتی دشمن شماره یک آمریکا در منطقه یعنی ایران نیز ضمن ادامه کمک های خود به اسد از حمله علیه داعش حمایت می کند. عربستان سعودی همچنان خواهان سرنگونی اسد و نابودی داعش است اما حاضر نیست به نیروهای شیعه عراق کمک کند. اما در این میان کشوری مهم یعنی ترکیه در این ائتلاف حضور ندارد، همان کشوری که هنوز هم اکثر جهادی ها از طریق آن به سوریه و عراق می روند.

در آینده نزدیک مشخص خواهد شد که دنیا تا چه اندازه آمادگی این را دارد که در این جنگ از آمریکا پیروی کند. جنگ خاورمیانه بی تردید موضوع اصلی مجمع عمومی سازمان ملل در اواخر سپتامبر خواهد بود و بار دیگر اوباما یک سخنرانی تاثیرگذار ایراد خواهد کرد و سپس جلسات شورای امنیت سازمان ملل را اداره می کند. اگر روس ها و چینی ها در شورای امنیت سیاست های اوباما را تحریم کنند بی تردید قدرتمندترین مرد جهان تاثیر خود را از دست خواهد داد اما در صورت عدم مخالفت آن دو کشور اوباما می تواند اولین شاهد پیروزی خود در عرصه سیاست خارجی را در آغوش بگیرد.

انتخابات میاندوره ای کنگره آمریکا نیز طی هفت هفته آینده برگزار و بخش بزرگی از نمایندگان این مجلس خود را در معرض رای مردم می گذارند و بی تردید اعلام آغاز حملات هوایی در سوریه توسط اوباما می تواند به نفع حزب دموکرات آمریکا باشد. در حال حاضر حتی دشمنان قسم خورده اوباما یعنی افرادی مانند "نیوت گینگریچ" نیز از سخنان و تصمیم اخیر رییس جمهور آمریکا به شور و شوق افتاده اند:" این آمریکایی ترین سخنانی بود که تا به امروز از زبان اوباما جاری شده است".

انتهای پیام

دیدگاه شما