جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

بررسی یک پژوهش:

«تغییر رویکرد سیاست خارجی آمریکا در عراق پس از حوادث ۱۱ سپتامبر»

کد خبر: ۵۷۶۰۶
«تغییر رویکرد سیاست خارجی آمریکا در عراق پس از حوادث 11 سپتامبر»

نتایج یک تحقیق که در سال 90 منتشر شده به بررسی تجزیه و تحلیل سیاست خارجی آمریکا در عراق پس از 11 سپتامبر 2001 پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد؛ در حال حاضر با توجه به هزینه های هنگفت ناشی از دو جنگ افغانستان و عراق برای ایالات متحده و گسترش نارضایتی در بین مردم آمریکا و همچنین ناکامی و عدم موفقیت سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه، منافع این کشور ایجاب می کند حضور نظامی خود در منطقه را تا می تواند کاهش دهد و بجای آن از دیگر ابزارها مانند دیپلماسی، مصالحه تجارت و کمک به توسعه و فعالیت های بشر دوستانه بهره برداری کند. دولت اوباما سعی دارد تا از طریق ابزار دیپلماسی اهدافی را محقق سازد که آمریکا استفاده از قدرت نظامی موفق به تحقق آن نشد و بر این اساس است که بر اثر این مشکلات به وجود آمده سیاست خارجی آمریکا در عراق چنانچه در فرضیه پژوهش نیز به آن اشاره شده بود از مداخله جویی به سوی ایجاد یک مصالحه برای خارج کردن نیروها از عراق در بعد استراتژیک دچار تحول گردیده است.

به گزارش جمارا به نقل از شفقنا نظرسنجی؛ محمد زروندی , فاضل فیضی در مقاله ای که در فصلنامه علوم سیاسی در سال 90 منتشر شده به بررسی موضوع «تجزیه و تحلیل سیاست خارجی آمریکا در عراق پس از 11 سپتامبر 2001» پرداخته است.

یافته های این محقق حاکی است:

حادثه یازدهم سپتامبر 2001 بسیاری از معادلات استراتژیک قدرت های بزرگ در سطح جهان را تغییر داد. در پی این حادثه آمریکا که بیشترین آسیب را دیده بود، مجبور شد تا به گونه دیگری در جهان رفتار کند، این کشور یک سلسله جنگ پیش دستانه را آغاز نمود و در اولین قدم به افغانستان حمله کرد. سپس سیاست خارجی این کشور متوجه عراق شد و به این کشور حمله کرد، زیرا این طور فرض می شد که عراق تحت رهبری صدام به تولید سلاح های کشتار جمعی مشغول است و از گروه های بنیادگرای اسلامی نظیر القاعده حمایت می کند. آمریکا با هدف از میان برداشتن صدام به عراق حمله کرد و آن کشور را تحت اشغال درآورد.

بر اساس آنچه در این پژوهش آمد، به نظر می رسد سیاست خارجی آمریکا پس از حادثه 11 سپتامبر سال 2001 برای تامین امنیت و اقدام یکجانبه آن ها در راستای منافع ملی آمریکا بر اساس آموزه های واقع گرایی نوکلاسیک و هژمونی است. به عبارت دیگر می توان گفت رویکرد سیاست خارجی آمریکاپس از حادثه 11 سپتامبر 2001 ترکیبی از انگاره های لیبرالیستی و رئالیستی می باشد که در چارچوب اندیشه های نومحافظه کاران در دولت فعلی آمریکا بروز یافته است. استراتژی نظامی جنگ پیش دستانه برخورد با خطر بین المللی به بوش فرصتی داد که طرحی بی سر و صدا برای جنگ با عراق بریزد. بدین صورت که لازم نیست به دنبال دلیل محکمی برای اعلان جنگ بود، کافی است خیال شود خطر وجود دارد. این طرز تلقی حمله نیروهای آمریکا به عراق را در مارس 2003 به دنبال داشت.

اهداف مدنظر طراحان سیاست خارجی آمریکا در حمله به عراق را در سه سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی می توان بررسی کرد که قاعدتا استراتژیست های آمریکا در سه سطح منافع ملی آمریکا را در اولویت قرار داده اند. تهاجم نظامی به عراق و تغییر رژیم آن در بعد داخلی می تواند به عنوان چارچوب هدف وحدت بخش در داخل جامعه آمریکا و خروج از بحران تحلیل کرد. اهداف منطقه ای آمریکا در تهاجم نظامی به عراق نیز می توان در قالب های مقابله با بنیادگرایی اسلامی، مهار ایران، تغییرات سیاسی در منطقه، درس عبرت به کشورهای منطقه، مقابله با نقش سایر قدرت ها در خاورمیانه، حمایت از موقعیت رژیم اسراییل در منطقه و تبدیل عراق به بک منطقه نفوذ اقتصادی و سیاسی باشد.

در راستای اهداف بین المللی می توان گفت آمریکا در تهاجم نظامی به عراق درصدد بهره برداری از قدرت نظامی در جهت تحمیل هژمونی خود به نظام بین المللی است. هژمونی که طی یک دهه گذشته فرصت آن هیچگاه پیدا نشده بود و رویدادهای 11 سپتامبر 2001 زمینه لازم جهت ظهور افکار هژمونیک نومحافظه کاران را فراهم آورد.

مداخله نظامی آمریکا در عراق می تواند برای کشورهای منطقه دارای پیامدهای مثبت و منفی در مراحل زمانی کوتاه مدت، میان مدت، و درازمدت در زمینه های نظامی سیاسی ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی داشته باشد. سرنگونی حکومت صدام حسین و تشکیل حکومت معتدل در عراق با تکیه بر ایفای نقش نخبگان سیاسی متمایل به کشورهای منطقه می تواند از پیامدهای مثبت آن باشد. ایجاد تهدید نظامی بعضی از کشورهای منطقه مانند ایران از سوی آمریکا و انزوای سیاسی کشورهای منطقه، تقویت حضور نظامی مستقیم در خاورمیانه و تقویت مواضع اسراییل در فرآیند صلح خاورمیانه، تسلط آمریکا بر منابع نفت خارومیانه و ... از پیامدهای منفی آن می باشد.

پس از گذشت بیش از 7 سال حضور نیروهای آمریکایی در عراق نه تنها در تامین امنیت و برقراری ثبات موثر نبود بلکه موجب گسترش ناآرامی و بی ثباتی گردیده است و فرآیند دولت سازی آمریکا در عراق با ناکامی روبه رو شده است. در صحنه داخلی نیز دولت جرج بوش و تیم نومحافظه کاران پیرامون وی، با آشکار شدن ناکامی های سیاست های منطقه ای آمریکا در خاورمیانه، به ویژه تداوم بی ثباتی و ناآرامی در عراق، با انتقادات فزاینده داخلی مواجه شد. مردم آمریکا ویران شدن اقتصاد خود را ناشی از لشکرکشی بوش به عراق می دانند و معتقد بودند مالیات هایی که آنها پرداخت می کنند، تنها تبدیل به سلاح و تجهیزات برای جنگ عراق می شود. جنگ عراق از بهار سال 2007 بود که تبدیل به اصلی ترین عامل نارضایتی مردم از بوش شد.

در پی این جنگ که یکی از مهمترین عوامل رکود اقتصادی در آمریکا بود، سال 2008 تبدیل به سال بحران در اقتصاد جهان شد. بحران در اقتصاد جهان به شکل های مختلف در عرصه جهانی خودنمایی کرده و به عنوان واقعیتی تلخ، اقتصاد کشورهای مختلف را در حوزه های درآمد، هزینه، تامین منابع مصرفی و غذایی تحت تاثیر قرار داده است. اگر چه بحران مالی از بازار وام مسکن ایالات متخده آمریکا آغاز شد. اما عدم وجود نظارت و قوانین لازم برای کنترل بحران هایی از این قبیل در بازار مالی آمریکا باعث بسط بحران به کلیه بخش های این بازار گردید. با ایجاد بحران مالی آمریکا، که دامنه آن با فاصله زمانی کوتاهی به اروپا و آسیا کشیده شد این نقطه سرآغاز بحران بود که با توجه به پیوستگی حوزه های اقتصادی در داخل و خارج از آمریکا بر سایر حوزه ها نیز تاثیر گذاشته است. در کنار تبعات منفی این بحران بر اقتصاد آمریکا و بالتبع بر اقتصاد جهانی، تاثیرات این بحران بر حوزه سیاست خارجی نیز نگرانی های زیادی را در این کشور پدید آورده است. هزینه های جنگ در عراق و افغانستان ونیز تراز منفی تجاری آمریکا در چند سال 2008(بعنی میران صادرات این کشور از واردات کمتر است که باعث خروج پول از کشور می شود) به این بحران دامن زد. علاوه بر هزینه های هنگفت نگهداری نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان، بروز بحران شدید اقتصادی موجب نگرانی و نارضایتی مردم شده است.

تداوم یکجانبه گرایی آمریکا به صورت سخت تهاجمی(در حمله به عراق) و نرم (در ارئه طرح خاورمیانه بزرگ) در چارچوب اهداف و سیاست های آمریکا و به ویژه منافع استراتژیک سیاسی، امنیتی، فرهنگی و اقتصادی برای حضور در خاورمیانه گذشته از اینکه ناتوانی و یا عدم تمایل آمریکا در رو آوردن دوباره به اصل چندجانبه گرایی در نظام جهانی و از جمله در چارچوب سیاست های خاورمیانه ای خود سبب عدم امکان تحقق هژمونی چندجانبه گرایی این کشور و تقویت بعد سخت افزاری قدرت آن در جهان گردید همچنین آمریکا را در برخی از اهداف اعلام شده در جنگ علیه تروریسم و سلاح های کشتار جمعی یا موفقیت های اندک و یا حتی نتایج منفی روبه رو ساخت.

در حال حاضر با توجه به هزینه های هنگفت ناشی از دو جنگ افغانستان و عراق برای ایالات متحده و گسترش نارضایتی در بین مردم آمریکا و همچنین ناکامی و عدم موفقیت سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه، منافع این کشور ایجاب می کند حضور نظامی خود در منطقه را تا می تواند کاهش دهد و بجای آن از دیگر ابزارها مانند دیپلماسی، مصالحه تجارت و کمک به توسعه و فعالیت های بشر دوستانه بهره برداری کند. دولت اوباما سعی دارد تا از طریق ابزار دیپلماسی اهدافی را محقق سازد که آمریکا استفاده از قدرت نظامی موفق به تحقق آن نشد و بر این اساس است که بر اثر این مشکلات به وجود آمده سیاست خارجی آمریکا در عراق چنانچه در فرضیه پژوهش نیز به آن اشاره شده بود از مداخله جویی به سوی ایجاد یک مصالحه برای خارج کردن نیروها از عراق در بعد استراتژیک دچار تحول گردیده است.


انتهای پیام

دیدگاه شما