مرجان اسلامی فر
«در چهارماه نخست امسال 16 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی از کشور انجام شد که به این ترتیب صادرات غیرنفتی در چهارماه نخست امسال نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل 20 درصد افزایش داشت.» این رقم در حالی به دست آمده است که کارشناسان معتقدند با توجه به پتانسیل ایران این رقم بسیار کم است. اما در کاهش صادرات ایران که در سالهای اخیر رخ داد تنها مسائل سیاسی دخیل نبود بلکه عملکرد برخی تاجران و فعالان صادرات سبب روگردانی کشورها از محصولات ایرانی شد. مسألهای که این روزها بسیار حائز اهمیت است حفظ بازار کشورهای همسایه همراه با حضور مستمر و پایدار با در نظر گرفتن شرایط بازار کشور هدف است. تولیدکنندگان باید با توجه به درخواست کشورهای هدف تولید کنند نه آنکه محصولات مازاد خود را صادر و تصور کنند که کشورها مجبور به خرید کالای ایرانی هستند. این رویه باعث میشود ایران از گردونه صادرات حذف شود. بر این اساس سازمان ملی استاندارد با توجه به اینکه برخی از تولیدکنندگان بخصوص بخش لبنیات محصولاتی را به کشور عراق و سایر کشورهای همسایه ارسال میکردند که بعضاً تاریخ گذشته بود یا بستهبندی آن مناسب نبود توافقنامهای را منعقد
کردند که طی آن مرزها کنترل شود و هر کالایی نتواند به عراق صادر شود اما همانند واردات از چین که هیچ بخشی نتوانست جلوی ورود محصولات بیکیفیت به کشور را بگیرد، همچنان محصولات بیکیفیت به کشورهای همسایه صادر میشود و این رفتار سودجویان باعث شده است که بازارهای صادراتی ایران به مرور زمان به رقبا سپرده شود.
تولیدکنندگان برای صادرات برنامهریزی نمیکنند
محمد مهدی جوانمرد قصاب، رایزن بازرگانی ایران در افغانستان درباره بازار این کشور و تنوع محصولات صادراتی ایران به خبرنگار ایران گفت: تولیدکنندگان داخلی با نگرش صادراتی محصول تولید نمیکنند و هر زمان که میزان تولیدشان افزایش پیدا کند یا مشتریان داخلی را از دست بدهند به فکر صادرات محصولات خود به کشورهای همسایه میافتند. این رویکرد باعث شده است ایران در زمینه صادرات موفق عمل نکند. وی افزود: یکی دیگر از مشکلات عمدهای که تولیدکنندگان در بخش صادرات محصولات خود دارند بیتوجهی به فرهنگ کشور مقصد است همچنین نوع و بسته بندی کالاها با توجه به سلایق کشورها نیست. به عنوان مثال در افغانستان به دو زبان دری و پشتو صحبت میکنند اما کالاهایی که ایران به این کشور صادر میکند به زبان فارسی است و آنها در این خصوص چالشهای زیادی دارند. جوانمرد ادامه داد: اگر کالاها بر اساس رنگ و علایق کشورهای هدف باشد میتوان میزان صادرات را افزایش داد و ذائقه آنها را به سمت کالاهای ایرانی هدایت کرد اما متأسفانه تولیدکنندگان داخلی برای صادرات برنامهریزی ندارند. در حال حاضر ایران به افغانستان محصولات متعددی صادر میکند اما اگر این
بازار حفظ نشود قطعاً بازار این کشور را از دست میدهیم. رایزن بازرگانی ایران در افغانستان تصریح کرد: سال 90 ایران در بخشهایی چون مواد غذایی، مصالح ساختمانی، خدمات فنی و مهندسی، شوینده و... حدود یک میلیارد و 200 میلیون دلار صادرات داشته است. این میزان سال 91 به 2میلیارد و 800 میلیون دلار رسید و سال 92 این رقم 300 میلیون دلار کاهش یافت. در سالجاری به دلیل مناسبتر شدن فضای سیاسی افغانستان تاکنون از رقم 2میلیارد و 500 میلیون دلار بالاتر رفته است. وی تأکید کرد: طی ماههای اخیر تجار افغانستان به صورت تخصصی وارد ایران شدند و در نمایشگاهها حضور داشتند از اینرو اگر اقدامات لازم انجام نشود پاکستان و سایر کشورها بازار افغانستان را از ایران میگیرند. جوانمرد اذعان داشت: کشورهای چین، پاکستان و ترکیه محصولات خود را وارد افغانستان میکنند و حتی از بازار این کشور برای صادرات نیز بهره میبرند. از اینرو اگر طبق سلیقه مشتریان صادرات انجام نشود به مرور زمان آنها تنها خریدار کالاهای واسطهای و مواد اولیه ایران خواهند بود. وی با بیان اینکه تعرفه صادرات کالا از افغانستان به اتحادیه اروپا صفر است تأکید کرد: این امر
باعث شده برخی از کشورها برای صادرات محصولات خود این کشور را انتخاب کنند. از اینرو نخستین کارخانه مونتاژ لپ تاپ، تلویزیون و تلفن همراه با هدف صادرات در حال ساخت است.
بازار عراق را براحتی نباید از دست داد
ابراهیم محمدرضا زاد رایزن اتاق بازرگانی ایران در عراق نیز درباره وضعیت صادرات کالا به این کشور به خبرنگار ایران گفت: چندی پیش در زمینه نقل و انتقال پول با کشور عراق مشکلاتی وجود داشت اما خوشبختانه امکان انتقال وجه از طریق بانک مرکزی ایران به عراق فراهم شده است. بدین ترتیب بازرگانان و فعالان اقتصادی میتوانند در روز تا سقف 10 هزار دلار وجه را بدون نیاز به مدارک به ایران بفرستند و برای انتقال مبالغی بیشتر از این رقم و تا سقف مدارک صادراتی شان نیز میتوانند منطبق با مدارک خود اقدام کنند. وی تأکید کرد: بیشتر بازار مصرف کشور عراق در حوزههای جنوبی و عرب نشین عراق قرار دارد و در صورت فقدان سرمایهگذاری بموقع و حضور فعالان اقتصادی این موقعیت از دست خواهد رفت. وی در ادامه با اشاره به افزایش 24 برابری صادرات به کشور عراق در 10 سال گذشته، بیان داشت: هماکنون نخستین صادرکننده مهم به عراق کشور ترکیه با 11 میلیارد دلار است.
ایران پس از چین با صادرات 6 میلیارد دلاری در رتبه سوم صادرات قرار دارد که این ارقام بیانگر تسلط 30 درصدی ترکیه بر بازارهای عراق است که از این میان سهم ایران و چین هر کدام 20 درصد است و در صورت بهرهگیری از قرابتهای فرهنگی، مذهبی و مرزهای بسیار طولانی با کشور عراق و حضور مداوم فعالان اقتصادی در عراق میتوان این میزان را ارتقا داده و زمینه توسعه صادرات بیشتر را فراهم کرد. رایزن بازرگانی ایران در عراق افزود: در صورتی که کالای تولیدی مزیت رقابتی را داشته باشد و فرهنگ مصرف آن در کشور عراق موجود باشد، با تبلیغات درست، حضور مداوم در نمایشگاهها و معرفی بهتر کالاها و خدمات صادراتی زمینه صدور بهتر تولیدات، صنایع و خدمات به کشور عراق بیش از پیش فراهم میشود.
دلالان بازار صادراتی ایران را بهم ریختند
محمد طحانپور رئیس اتحادیه لوازم خانگی درباره صادرات لوازم خانگی تولید داخل به خارج از کشور به خبرنگار ایران گفت: متأسفانه آمار دقیقی از میزان صادرات لوازم خانگی به خارج از کشور وجود ندارد اما ایران به کشورهای عراق، افغانستان، سوریه و سودان صادرات دارد. وی با بیان اینکه در مقوله صادرات کالا، مهمترین نکته بحث قیمت است تصریح کرد: قیمت تمام شده کالاها در ایران بالا است به همین دلیل ما توان رقابت با رقبای خود را نداریم. مسأله دیگری که باید به آن پرداخت، بیتوجهی تولیدکنندگان به سلیقه، نیاز و سفارش کشورهای هدف است.
رئیس اتحادیه لوازم خانگی گفت: در کارخانههای لوازم خانگی ترکیه مدلهای مختلف یخچال و فریزر تولید میشود. یخچالهایی که با مدلهای روز برابری میکند اما در کنار آن مدلهای بسیار قدیمی و ارزانقیمت هم ساخته میشود که سفارش کشورهای مختلف از جمله هند است. طحانپور توضیح داد: تجار کشورهای همسایه چندین بار به ایران آمدند و میخواستند سفارش لوازم خانگی بدهند که بر اساس الگوهای خودشان، ارزان و برابر با فرهنگشان باشد اما هیچکدام از تولیدکنندگان داخلی نتوانستند سفارشها را قبول کنند لذا آنها به سراغ کشور ترکیه رفتند. وی اذعان داشت: متأسفانه ایران برخلاف سایر کشورها تکنولوژی و توان ساخت لوازم خانگی را مطابق با درخواست مشتریان خود ندارد.
تعطیلی کارخانههای لوازم خانگی بیمجوز
رئیس اتحادیه لوازم خانگی در ادامه از تجار گلایه کرد و افزود: همانگونه که تجار ایرانی به چین میروند سفارش کالای ارزانقیمت میدهند این قبیل افراد هم به تولیدکنندگان داخلی سفارش کالای بیکیفیت میدهند و آن را به کشورهای هدف صادر میکنند. وی گفت: برخی از سودجویان و دلالان به کارگاههای زیرزمینی و بدون مجوز سفارش کالا میدهند و آن کالای بیکیفیت و ارزانقیمت را به کشورهای همسایه صادر میکنند، آنها نیز با خرید و استفاده متوجه بیکیفیت بودن کالا میشوند. این امر در نهایت باعث بیاعتمادی کشورها به کالاهای ایرانی میشود و میبینیم به مرور زمان از مشتریان کالاهای ایرانی کاسته میشود. وی با بیان اینکه تمام کارگاههای لوازم خانگی که سفارش کالای بیکیفیت میگیرند بزودی تعطیل خواهد شد افزود: وجود چنین کارگاههایی به تولید کشور و برند ایرانی صدمه میزند لذا بزودی این کارخانهها پلمب خواهد شد. رئیس اتحادیه لوازم خانگی در ادامه گفتوگوی خود به آماری اشاره کرد که بازار صادراتی ایران را تحتالشعاع قرار داده است. وی گفت: یکی از دلایل کاهش صادرات لوازم خانگی به کشورها ی مختلف رویش قارچگونه کارخانهها ی لوازم
خانگی است. در بخش اجاق گاز 150 کارخانه، یخچال 100 کارخانه و کولر 150 کارخانه وجود دارد. این در حالی است که در کشورهای دیگر 2 تا 3 کارخانه اما با برند بنام وجود دارد.
سیب امریکا در دوبی ارزانتر از سیب ایران
سید حسین مهاجران رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و سبزی درباره صادرات محصولات کشاورزی به خبرنگار ایران گفت: قیمت محصولات کشاورزی ایران در مقایسه با قیمت محصولات کشاورزی سایر کشورها گرانتر است. به عنوان مثال سیب مرغوب امریکا با اینکه 30 روز با کشتی در راه دوبی است و هزینههای زیادی بر آن مترتب میشود اما قیمت آن از سیب دماوند که به دوبی صادر میشود ارزانتر است. وی با بیان اینکه اختلاف قیمت محصولات کشاورزی ایران بالاتر از سایر کشورها در دوبی است تصریح کرد: قیمت بالای محصولات کشاورزی ایران باعث شده است که توان صادراتی ما کاهش پیدا کند. از اینرو در این بخش بشدت تضعیف شده ایم. مهاجران اذعان داشت: سایز مختلف میوهها در ایران و نوع بسته بندی ضعیف باعث شده است که ایران نتواند میوه کشورهای همسایه را تأمین کند. گلابی از کشورهای مختلف که وارد دوبی و سایر کشورهای همسایه ایران میشود یک سایز دارد اما گلابی ایران با اندازههای مختلف عرضه میشود. وی تأکید کرد: برای آنکه تولیدکنندگان بازار کشورهای همسایه را از دست ندهند باید در این خصوص برنامه دقیقی تنظیم شود. در کشورهای تولیدکننده محصولات کشاورزی، دولت
تسهیلات ارزانقیمت میدهد و تمام برداشت آنها با دستگاه است لذا تولید آنها ارزانتر تمام میشود اما در ایران ضمن بها ندادن به کشاورزان و نپرداختن تسهیلات، برداشت میوه به صورت سنتی است و این امر هزینهها را چندین برابر میکند.
منبع:ایران